ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΥΠΟΥ ΕΕΑΕ – ΤΕΛΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΓΙΑ DU

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΥΠΟΥ

Τελικά αποτελέσματα των μετρήσεων δειγμάτων από το Κόσσοβο και τη Βοσνία

Αγ. Παρασκευή, 06.04.2001

Όπως είναι γνωστό, κλιμάκια της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ) μετέβησαν στο Κόσσοβο, κατά την περίοδο 9 έως 12 Ιανουαρίου 2001, και στη Βοσνία, κατά την περίοδο 25 έως 26 Ιανουαρίου 2001, με τους εξής δύο σαφείς στόχους:

  • Την επιτόπια ραδιολογική επισκόπηση των χώρων στους οποίους διαβιούν και επιχειρούν Έλληνες στρατιώτες.

  • Τη συλλογή δειγμάτων αέρα, εδαφών και ύδατος γενικής χρήσης από τις παραπάνω θέσεις.

Από την επιτόπια επισκόπηση των θέσεων που επισκέφθηκαν τα κλιμάκια στο Κόσσοβο και στη Βοσνία προκύπτει σαφώς ότι:

  • Η εξωτερική έκθεση βρίσκεται στα φυσιολογικά επίπεδα υποβάθρου φυσικής ραδιενέργειας, συγκρίσιμη με την εξωτερική έκθεση από τη φυσική ακτινοβολία σε διάφορες περιοχές της χώρας.

  • Σε καμία περιοχή των στρατοπέδων και των θέσεων επιχειρήσεων που μας υπέδειξαν οι Έλληνες στρατιωτικοί, δεν εντοπίστηκαν «θερμά σημεία», δηλαδή σημεία υψηλής ραδιενεργού ρύπανσης, π.χ. από θραύσματα βλημάτων.

Η ανάλυση και αξιολόγηση από την ΕΕΑΕ και από το σύνολο των Συνεργαζόμενων Εργαστηρίων του Εθνικού Δικτύου, των δειγμάτων αέρα, εδάφους και ύδατος γενικής χρήσης που συλλέχθηκαν, έχει πλέον ολοκληρωθεί και ανακοινώνονται τα τελικά αποτελέσματα.

Δείγματα Αέρα

Είναι γεγονός αναμφισβήτητο, ότι το πλέον σημαντικό στοιχείο για την εσωτερική έκθεση είναι η συγκέντρωση Ουρανίου στον αέρα.

Αναλύθηκαν συνολικά 12 δείγματα αέρα, που συλλέχθηκαν 10 στο Κόσσοβο (δύο από κάθε ένα από τα 5 ελληνικά στρατόπεδα), και 2 στο ελληνικό στρατόπεδο στη Βοσνία.

Εφαρμόστηκαν τεχνικές ανάλυσης μεγάλης ευαισθησίας που χρησιμοποιούνται διεθνώς. Συγκεκριμένα χρησιμοποιήθηκαν:

  • Νετρονική ενεργοποίηση στον πειραματικό αντιδραστήρα του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος».

  • α-φασματοσκοπία στα Εργαστήρια της ΕΕΑΕ.

Με τις τεχνικές αυτές μπορούν να προσδιορισθούν συγκεντρώσεις Ουρανίου στον αέρα, τουλάχιστον 10.000 φορές μικρότερες από τα θεσπισμένα διεθνή όρια.

Οι μετρήσεις αυτές ανίχνευσαν επίπεδα συνολικού Ουρανίου της τάξης του 1 (ένα) ng/m³, και μικρότερα, επίπεδα απολύτως φυσιολογικά και συγκρίσιμα με αυτά παλαιότερων μετρήσεων σε διάφορα σημεία της Ελλάδος, που είχαν γίνει σε ανύποπτο χρόνο προ του πολέμου, κατά τη διάρκεια του πολέμου και που διενεργούνται και μέχρι σήμερα. Επισημαίνεται ότι οι συγκεντρώσεις αυτές είναι τουλάχιστον 3 τάξεις μεγέθους (δηλαδή τουλάχιστον χίλιες φορές) χαμηλότερες από τα θεσπισμένα διεθνή όρια.

Δείγματα Εδάφους

Αναλύθηκαν συνολικά 78 δείγματα χώματος, εκ των οποίων 70 συλλέχθηκαν στο Κόσσοβο και 8 στη Βοσνία. Όλα τα δείγματα αναλύθηκαν με τη μέθοδο της γ-φασματοσκοπίας και δύο από αυτά με τη μέθοδο της α-φασματοσκοπίας. Οι συγκεντρώσεις συνολικού Ουρανίου που μετρήθηκαν βρίσκονταν σε απολύτως φυσιολογικά επίπεδα και είναι συγκρίσιμες με συγκεντρώσεις σε πολλές περιοχές της χώρας μας. Επιπλέον, οι μετρήσεις του λόγου Ουρανίου-235 προς Ουράνιο-238 που έγιναν στα δείγματα, έδειξαν ότι δεν υπήρξε ανιχνεύσιμη ρύπανση από απεμπλουτισμένο Ουράνιο.

Δείγματα Ύδατος

Αναλύθηκαν συνολικά 7 δείγματα ύδατος γενικής χρήσης, εκ των οποίων 6 συλλέχθηκαν στο Κόσσοβο και 1 στη Βοσνία. Όλα τα δείγματα αναλύθηκαν με α-φασματοσκοπία, ώστε να προσδιοριστούν οι συγκεντρώσεις συνολικού Ουρανίου και ο λόγος Ουρανίου-235 προς Ουράνιο-238, ο οποίος αποτελεί αξιόπιστο δείκτη της ενδεχόμενης ρύπανσης με απεμπλουτισμένο Ουράνιο. Η ανάλυση δεν ανίχνευσε απεμπλουτισμένο Ουράνιο στα δείγματα ύδατος που συλλέχθηκαν στο

Κόσσοβο, οι δε συγκεντρώσεις συνολικού Ουρανίου που μετρήθηκαν βρίσκονται σε απολύτως φυσιολογικά επίπεδα.

Κατά την ανάλυση του δείγματος ύδατος γενικής χρήσης, που συλλέχθηκε στη Βοσνία, ανιχνεύθηκε ρύπανση από απεμπλουτισμένο Ουράνιο. Η συνολική ποσότητα Ουρανίου, που ανιχνεύθηκε στο δείγμα, είναι 4,5 μg ανά λίτρο ύδατος, εκ των οποίων τα 2,5 μg είναι απεμπλουτισμένο Ουράνιο.

Σχετικά με τη ραδιολογική αξιολόγηση της παραπάνω μέτρησης αναφέρονται τα εξής:

  • Οι συνήθεις τιμές συγκεντρώσεως φυσικού Ουρανίου που έχουν ανιχνευθεί διεθνώς σε πόσιμο ύδωρ, κυμαίνονται από τιμές μικρότερες του 1 μg ανά λίτρο έως τα 100 μg ανά λίτρο.

  • Στις αναλύσεις δειγμάτων νερού της χώρας μας, που έχουν γίνει κατά καιρούς στην ΕΕΑΕ, έχουν ανιχνευθεί τιμές φυσικού Ουρανίου μεταξύ 0,3 και 7 μg.

  • Όρια συγκεντρώσεως Ουρανίου στο πόσιμο νερό έχουν θεσπιστεί: στις Η.Π.Α. τα 30 μg ανά λίτρο, στον Καναδά τα 10 μg ανά λίτρο και στη Γερμανία τα 300 μg ανά λίτρο. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας προτείνει ως όριο συγκέντρωσης τα 2 μg ανά λίτρο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προτείνει ως ενδεικτικό όριο συγκέντρωσης τα 110 μg ανά λίτρο.

  • Δείγματα που περιέχουν μείγμα φυσικού και απεμπλουτισμένου Ουρανίου, έχουν μικρότερο ραδιολογικό κίνδυνο, συγκρινόμενα με δείγματα που περιέχουν εξ’ ολοκλήρου φυσικό Ουράνιο, της ίδιας συνολικής μάζας.

Από τα παραπάνω είναι προφανές, ότι δεν προκύπτουν λόγοι ανησυχίας ως προς τον ραδιολογικό κίνδυνο εξαιτίας του απεμπλουτισμένου Ουρανίου στο νερό της Βοσνίας, ακόμα και για τα άτομα που χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο νερό για πόση. Αν ληφθεί υπόψη, ότι το συγκεκριμένο δείγμα ύδατος προέρχεται από το νερό που χρησιμοποιούν οι Έλληνες στρατιώτες μόνο για υγιεινή, γίνεται αντιληπτό ότι ραδιολογικός κίνδυνος δεν υφίσταται.

Αξίζει να σημειωθεί ότι για πρώτη φορά διεθνώς διαπιστώνεται ρύπανση νερού από απεμπλουτισμένο Ουράνιο σε περιοχή της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Η ανίχνευση απεμπλουτισμένου Ουρανίου σε δείγμα ύδατος από τη Βοσνία, επιβάλλει την επανάληψη της συλλογής και μέτρησης δειγμάτων ύδατος από τη συγκεκριμένη περιοχή σε τακτά χρονικά διαστήματα, προκειμένου να διαπιστωθεί ενδεχόμενη μεταβολή των επιπέδων συγκεντρώσεως Ουρανίου. Η σχετική διαδικασία έχει ήδη δρομολογηθεί. Επίσης θεωρείται ενδεδειγμένη η παρακολούθηση της εξέλιξης του φαινομένου από την διεθνή επιστημονική κοινότητα και στην πρώην Γιουγκοσλαβία.

Η ύπανση με απεμπλουτισμένο Ουράνιο που ανιχνεύτηκε στο δείγμα ύδατος από τη Βοσνία δεν ενέχει κανένα κίνδυνο μεταπήδησης ρύπανσης των υδάτων στην Ελλάδα, τόσο των υπογείων όσο και των υπέργειων. Οι περιοχές της πρώην Γιουγκοσλαβίας που ελήφθησαν είναι απομακρυσμένες και οι υδροφόρες λεκάνες δεν επικοινωνούν. Παράλληλα, γίνεται έλεγχος σε καθημερινή βάση του νερού των ποταμών Αξιού, Στρυμόνα, Νέστου και Άρδα, και μέχρι σήμερα δεν έχει διαπιστωθεί η παραμικρή ραδιενεργός ρύπανση.

Συνοψίζοντας:

Η ανάλυση των δειγμάτων ολοκληρώθηκε και τα αποτελέσματα έδειξαν ότι δεν υφίσταται ραδιολογικός κίνδυνος. Τα τελικά αποτελέσματα των μετρήσεων συμπίπτουν με τις εκτιμήσεις και μετρήσεις της αποστολής των Ηνωμένων Εθνών (UNEP) και άλλων διεθνών και εθνικών επιστημονικών αποστολών.

Μετά τον εντοπισμό του απεμπλουτισμένου Ουρανίου σε δείγμα ύδατος από τη Βοσνία, προτείνεται η επανάληψη της συλλογής και μέτρησης δειγμάτων ύδατος από τη συγκεκριμένη περιοχή σε τακτά χρονικά διαστήματα, προκειμένου να διαπιστωθεί ενδεχόμενη μεταβολή των επιπέδων συγκέντρωσης Ουρανίου. Η σχετική διαδικασία έχει ήδη προγραμματιστεί. Επίσης θεωρείται ενδεδειγμένη η παρακολούθηση της εξέλιξης του φαινομένου από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα και στην πρώην Γιουγκοσλαβία.

Τέλος επισημαίνεται, ότι η ΕΕΑΕ και το Εθνικό Δίκτυο των Συνεργαζόμενων Εργαστηρίων, ενημερώνει αρμοδίως μόνο για θέματα ραδιενεργού ρύπανσης.

Τα Συνεργαζόμενα Εργαστηρία που ενεπλάκησαν στην μέτρηση και ανάλυση των δειγμάτων

  1. Εργαστήριο Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΕΚΕΦΕ «Δ»
  2. Ε.Μ.Π. Εργαστήριο Πυρηνικής Τεχνολογίας
  3. Α.Π.Θ. Εργαστήριο Πυρηνικής Τεχνολογίας της Πολυτεχνικής Σχολής
  4. Α.Π.Θ. Εργαστήριο Πυρηνικής Φυσικής
  5. Πολυτεχνική Σχολή «Δημοκρίτειου» Πανεπιστημίου Θράκης Εργαστήριο Πυρηνικής Τεχνολογίας
  6. Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής
  7. Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Εργαστήριο Πυρηνικής Φυσικής
  8. Πολυτεχνείο Κρήτης Εργαστήριο Περιβαλλοντικής & Αναλυτικής Χημείας
  9. Ι.Τ.Ε. Εργαστήριο Μετρήσεων Ραδιενέργειας
  10. Πανεπιστήμιο Πατρών Εργαστήριο Πυρηνικής Τεχνολογίας.