ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ

• 2025.05.25
• Κωνσταντίνος Κουσκούκης .

Η ισορροπία στον Πλανήτη Γη έχει διαταραχθεί, καθώς ο άνθρωπος αναπνέει, πίνει και τρώει μολυσμένες ουσίες, διαταράσσοντας όλες τις χημικές και βιοχημικές ισορροπίες του
ανθρωπίνου σώματός του που σχηματίζουν ελεύθερες ρίζες στον ανθρώπινο οργανισμό που είναι ανεξέλεγκτες.

Ο πληθυσμός του πλανήτη γηράσκει με πιο έντονο το πρόβλημα της διαχείρισης των διαθέσιμων πόρων, καθόσον οι παραγωγικές δραστηριότητες και η κατανάλωση χρησιμοποιούν πολύ μεγάλες ποσότητες υλικών πόρων, που μεταφέρονται και μετατρέπονται σε άλλες μορφές μέσα από τις διαδικασίες της βιομηχανικής παραγωγής, καταναλώνονται και μετά τον κύκλο ζωής, οπότε καταλήγουν στα σκουπίδια, καταστρέφονται ή ανακυκλώνονται.

Η Κυκλική Οικονομία προτρέπει και επιβάλει την ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση προϊόντων, παραπροϊόντων και υλικών για αύξηση της ανταγωνιστικότητας, οικονομική
ανάπτυξη και νέες θέσεις εργασίας με ταυτόχρονη προστασία του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων, αντικαθιστώντας το παλαιό γραμμικό μοντέλο που αναλώνει αλόγιστα
πόρους του πλανήτη, παράγοντας προϊόντα μικρής διάρκειας ζωής.

Η κυκλική οικονομία είναι το νέο οικονομικό μοντέλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εφαρμογή της Πράσινης Συμφωνίας της ΕΕ και την επιτυχία της ενεργειακής μετάβασης της
ΕΕ για να γίνει κλιματικά ουδέτερη μέχρι το 2050 στο πλαίσιο του “Net Zero Emissions”. Η κυκλική οικονομία περιλαμβάνει τους τρεις κυκλικούς πυλώνες προτεραιότητας της ΕΕ,
δηλαδή την πράσινη μεγέθυνση, την γαλάζια οικονομία και την ψηφιακή οικονομία, βάσει της αρχής της περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης για την ενίσχυση της οικοκαινοτομίας και την
δημιουργία νέων προτύπων παραγωγής και κατανάλωσης, προωθώντας μία νέα κουλτούρα κυκλικής οικονομίας σε κοινωνικό, αυτοδιοικητικό και επιχειρηματικό επίπεδο.

Η ολοκληρωμένη πολιτική της «κυκλικής γενιάς» παράγει κυρίως ανακυκλώσιμα υλικά που έχουν μεγαλύτερο κύκλο ζωής, είναι επισκευάσιμα, ανακυκλώνονται εύκολα σε πρώτες
ύλες ή δευτερογενή προϊόντα, παραγόμενα με χαμηλότερο, πιο ενεργειακό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Η κυκλική οικονομία συνδυάζει με ολιστική προσέγγιση την επιχειρηματικότητα σε όλο το φάσμα παραγωγής προϊόντων μιας κυκλικής επιχείρησης πρέπει να αγοράζει τις πρώτες ύλες της από άλλες κυκλικές επιχειρήσεις λειτουργούσες με κυκλικά πρότυπα, στα πλαίσια της κυκλικής περιβαλλοντικής και κοινωνικής διακυβέρνησης. Επιβάλλονται δράσεις ενημέρωσης και εκπαίδευσης για καταναλωτές σε σχολεία και
εταιρείες, για την κατανόηση ότι «κυκλική οικονομία» δεν είναι μόνο τα σκουπίδια, αλλά και η διαχείριση τροφίμων.

Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) μέσω των Τοπικών Σχεδίων Διαχείρισης Αποβλήτων ως «επιταχυντής» για την εφαρμογή του μοντέλου της κυκλικής οικονομίας,
ενδυναμώνει τους Δήμους να ανταποκριθούν στο νέο ρόλο τους, στο πλαίσιο του ΕΣΔΑ για τα βιοαπόβλητα, τα πλαστικά προϊόντα μιας χρήσης και την επαναχρησιμοποίηση μέσω
των Κέντρων Δημιουργικής Επαναχρησιμοποίησης Υλικών (ΚΔΕΥ).

Στην Ελλάδα το 2019, οι κλάδοι που συνδέονται με την κυκλική οικονομία δημιούργησαν €735 εκατ. προστιθέμενης αξίας στην ελληνική οικονομία, ένα ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν
στο 0,4% του ΑΕΠ με απασχόληση 68 χιλιάδες εργαζόμενους. Το 2015 είχαμε 142 κιλά απόβλητα τροφίμων ανά κάτοικο ετησίως – τα περισσότερα στην ΕΕ – και τα αστικά στέρεα απόβλητα από σκουπίδια νοικοκυριών , γραφείων, καταστημάτων και δημοσίων οργανισμών, ενώ ο πρωτογενής τομέας είχε 12,5 εκατ. τόνους εκ των οποίων το 80% από την κτηνοτροφία.

Η Ελλάδα με το θεσμικό πλαίσιο για το νέο Σχέδιο Δράσης για την Κυκλική Οικονομία (2021), τον Εθνικό Σχεδιασμό για τη Διαχείριση Αποβλήτων (2020), το Εθνικό Πρόγραμμα
Πρόληψης Δημιουργίας Αποβλήτων (2021), αλλά και τον Κλιματικό Νόμο (2020) προσπαθεί να προσαρμόσει την Ελληνική νομοθεσία με την Ε.Ε.
Οι Ευρωπαϊκές οδηγίες περιλαμβάνουν την κατασκευή ειδικών Μονάδων Επεξεργασίας Αποβλήτων, μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης υπολειμμάτων και άλλες μονάδες επεξεργασίας βιοαποβλήτων και χώρους Υγειονομικής Ταφής.

Διαθέσιμες πηγές χρηματοδότησης για την κυκλική οικονομία είναι το ΕΣΠΑ 2021-2027, το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας («Ελλάδα 2.0»), το Εθνικό Πρόγραμμα
Ανάπτυξης, το Πράσινο Ταμείο, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το Εθνικό Σχέδιο (ΕΣΕΚ) για κλίμα και ενέργεια και διάφορα τομεακά Ευρωπαϊκά προγράμματα, στα πλαίσια του
κανονισμού taxonomy της ΕΕ, για επιλέξιμες πράσινες χρηματοδοτήσεις. Η μετάβαση στην κυκλική οικονομία, ως παραγωγικό και καταναλωτικό μοντέλο, είναι προαπαιτούμενο για την εξοικονόμηση ενέργειας και πόρων. Η κυκλική οικονομία μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, να κινητοποιήσει την ανάπτυξη καινοτομιών, να δημιουργήσει θέσεις εργασίας με κοινωνική ενσωμάτωση με καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες, αξιοποιώντας καλύτερα το επιστημονικό δυναμικό της χώρας μας.
Οδεύοντας προς ένα βιώσιμο μέλλον, πρέπει να αναπτύξουμε ως κοινωνία περιβαλλοντική συνείδηση και να ενσωματώσουμε την ανακύκλωση και την κυκλική οικονομία στην
καθημερινότητά μας, για να επαναφέρουμε την αρμονία στην φύση, κληρονομώντας στις επόμενες γενιές ένα πιο υγιεινό πλανήτη.

ΚΚ