70 ΧΡΟΝΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΝΝΑ)

• 2026.01.05
• Δρ Αριστείδης Γ. Διαμαντής

Ιατρός-Κυτταρολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ
Υποναύαρχος (ΥΙ) ΠΝ (ε.α.), Ιστορικός της Ιατρικής

Διάλεξη τελετής λήξης (προσκεκλημένος ομιλητής) στη Διεπιστημονική Ημερίδα Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών «70 χρόνια συνεισφοράς”, επιστημονικής προόδου του ΝΝΑ. Ενώνουμε δυνάμεις για κλινική αριστεία: έρευνα συνέργεια στη σύγχρονη υγειονομική πρακτική», που διοργάνωσε η Διεύθυνση Νοσηλευτικής Υπηρεσίας του Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών, Αθήνα (Λέσχη Αξιωματικών Ενόπλων Δυνάμεων – Σαρόγλειο Μέγαρο) 16 Δεκεμβρίου 2025.

Από το ΝΣΒΝ στο Στρατόπεδο Σταμάτη Μανιαρίζη:
70 χρόνια προσφοράς στον άνθρωπο, την επιστήμη και την πατρίδα

Αξιότιμοι προσκεκλημένοι, κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί συνάδελφοι, φίλες και φίλοι,

Σε μια ημέρα, σαν τη σημερινή, που θα μπορούσε να είναι γεμάτη ανέμελη επετειακή χαρά, η καρδιά μας είναι βαθύτατα θλιμμένη. Μπροστά στο ασύλληπτο πρόσφατο τραγικό συμβάν που στοίχισε τη ζωή ενός υπαξιωματικού και απείλησε σοβαρά τη ζωή ενός ακόμη, η αίσθηση της απώλειας υπερκαλύπτει κάθε άλλο συναίσθημα και έρχεται να μας υπενθυμίσει μια οδυνηρή αλήθεια: ότι η ζωή είναι το πιο πολύτιμο αγαθό, και η θυσία της, το πιο μεγάλο βάρος που μπορεί να αναλάβει μια κοινότητα. Μπροστά στο μέγεθος μιας τέτοιας απώλειας, κάθε λόγος μοιάζει ξαφνικά ξερός, ανίκανος να μεταφέρει το βάθος του πόνου. Γι’ αυτό, στον απόηχο αυτού του πένθους που σκιάζει τις Ένοπλες Δυνάμεις, η πρώτη μας και υπέρτατη υποχρέωση είναι να σκεφτούμε. Να σταθούμε, έστω και από μακριά, δίπλα στην οικογένεια που πενθεί και στους συναδέλφους που ακόμη θρηνούν, και να στείλουμε από εδώ, από την καρδιά αυτού του θεσμού, ένα συλλυπητήριο που δεν χωράει σε λέξεις.

Η επετειακή μας συνάντηση σήμερα δεν μπορεί να έχει τη χαρά μιας γιορτής. Αποκτά, αντιθέτως, το βάρος μιας προσευχής και τη σοβαρότητα μιας υπόσχεσης. Γίνεται μια στιγμή συλλογισμού, όχι μόνο πάνω σε ό,τι πέτυχαν τα 70 χρόνια αυτού του νοσοκομείου, αλλά και πάνω στο γιατί τα πέτυχε. Γιατί στον πυρήνα της ιατρικής αποστολής δεν υπάρχει τίποτα πιο ιερό από την ίδια την ανθρώπινη ζωή – μια αξίαπου, σαν να ήθελε η μοίρα να μας τη θυμίσει με τον πιο οδυνηρό τρόπο, μόλις χάθηκε. Κυρίες και κύριοι, Υπάρχουν ιστορίες που δεν γράφονται μόνο στα βιβλία, αλλά ζουν και αναπνέουν μέσα στους τοίχους ενός θεσμού. Ιστορίες θυσίας, ανθρωπιάς και μιας αδιάκοπης προσπάθειας να ξεπεραστούν τα όρια του ανθρώπινου δυνατού. Σήμερα, με αισθήματα συγκίνησης, βαθιάς τιμής και σεβασμού βρισκόμαστε όλοι μαζί, για να συλλογιστούμε τα 70 χρόνια λειτουργίας του Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών (ΝΝΑ). Ενός νοσοκομείου που γεννήθηκε μέσα από τον πόνο του πολέμου και τη στέρηση της μεταπολεμικής Ελλάδας, αλλά κατόρθωσε να αναδειχθεί σε σύμβολο ανθρωπιάς, επιστημονικής αριστείας και προσφοράς στο Πολεμικό Ναυτικό και την κοινωνία.

Σήμερα, δεν είναι μια απλή ημέρα μνήμης. Σήμερα, είναι μια ημέρα που η ιστορία και το συναίσθημα της απώλειας συναντιούνται.

Μια ημέρα που το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον του Πολεμικού Ναυτικού και της Υγειονομικής του Υπηρεσίας ενώνονται σε έναν κοινό τόπο: το Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών, ένα όνομα που για τους περισσότερους είναι συνώνυμο με την ασφάλεια, την εμπιστοσύνη και την ελπίδα. Σήμερα, με βαθιά συγκίνηση και αίσθημα ευθύνης, καθώς στεκόμαστε όλοι μαζί μπροστά στο ορόσημο των 70 χρόνων του ΝΝΑ, αισθανόμαστε ότι η ιστορία δεν είναι μακρινή αφήγηση, αλλά ζωντανή παρουσία που μας καλεί να τιμήσουμε, να σκεφθούμε, να συγκινηθούμε και να συνεχίσουμε. Δεν τιμούμε απλώς έναν θεσμό ∙ τιμούμε μια ιστορία γεμάτη όραμα, θυσίες, επιστημονικά επιτεύγματα και στιγμές ανθρωπιάς. Εβδομήντα χρόνια πέρασαν από τότε που άνοιξαν οι πύλες του. Δεν πρόκειται για έναν απλό αριθμό. Πρόκειται για εβδομήντα χρόνια ζωής, γεμάτα αγώνες, θυσίες, προόδους, συγκινήσεις. Εβδομήντα χρόνια που μέσα τους αντανακλάται η ίδια η πορεία της πατρίδας μας μετά τον πόλεμο. Και σήμερα, εδώ, καλούμαστε να αποτίσουμε τιμή όχι μόνο σε ένα νοσοκομείο, αλλά σε έναν θεσμό που έγινε σύμβολο ανθρωπιάς, επιστημονικής αριστείας και συλλογικής αντοχής. Για να κατανοήσει κανείς το μέγεθος αυτού του έργου, πρέπει να επιστρέψει στα χρόνια της μεταπολεμικής Ελλάδας, τότε που ήταν μια χώρα πληγωμένη, αλλά αποφασισμένη να σταθεί ξανά όρθια. Τα τραύματα του πολέμου, τα ερείπια, οι απώλειες, όλα ζητούσαν αναγέννηση. Και μέσα σε αυτή τη σκληρή πραγματικότητα, γεννήθηκε μια σκέψη: το Πολεμικό Ναυτικό χρειαζόταν το δικό του νοσοκομείο για τα στελέχη του.

Μέχρι τότε, οι αξιωματικοί, οι υπαξιωματικοί και οι ναύτες είχαν περίθαλψη στα νοσοκομεία του Πειραιά και του Ναυστάθμου. Όμως οι οικογένειές τους έμεναν απ’ έξω, αναζητώντας λύσεις σε κρατικά και ιδιωτικά θεραπευτήρια. Δεν ήταν δυνατόν το Πολεμικό Ναυτικό, με τη μακραίωνη παράδοση και την τεράστια συνεισφορά του στην πατρίδα, να μην έχει τη δική του στέγη υγείας που να αγκαλιάζει ολόκληρη τη ναυτική οικογένεια.

Η ιδέα της δημιουργίας ενός νοσοκομείου για τα στελέχη του Ναυτικού ήταν όραμα θαρραλέων ανδρών που δεν πτοήθηκαν από τις αντιξοότητες. Και τότε ήταν, που παρουσιάστηκε ο ναύαρχος Ιωάννης Τούμπας. Με βλέμμα διορατικό και ψυχή γεμάτη πίστη, συλλαμβάνει το μεγαλόπνοο σχέδιο: την ανέγερση ενός νοσοκομείου στην καρδιά της Αθήνας. Ενός νοσοκομείου που δεν θα ήταν απλώς ένα κτήριο ή μόνο ένας υγειονομικός θεσμός, αλλά φάρος μέσα στην κοινωνία, άσυλο και οχυρό, μνημείο επιστήμης και ανθρωπιάς. Και η πορεία του ξεκινά σε δύσκολες, αλλά ένδοξες εποχές. Ο Τούμπας, στα δύσκολα χρόνια του εμφυλίου και της μεταπολεμικής ανέχειας, όταν οι πληγές ακόμη αιμορραγούσαν, οραματίστηκε ένα νοσοκομείο που θα στέγαζε όχι μόνο τις ανάγκες των εν ενεργεία και αποστρατεία στελεχών του Ναυτικού μας αλλά και των οικογενειών τους. Μέσα σε αυτό το κλίμα της ανασυγκρότησης, γεννήθηκε το όραμα ενός νοσοκομείου που θα ανήκε στους ίδιους τους ναυτικούς, ένα όραμα που πολλοί τότε το χαρακτήριζαν «ευφάνταστο σενάριο».

Ο ναύαρχος Τούμπας είδε κάτι που οι άλλοι δεν έβλεπαν: την αγωνία των οικογενειών τους. Ήξερε ότι το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό έπρεπε να έχει το δικό του λιμάνι υγείας. Η πορεία προς την υλοποίηση υπήρξε επική. Χωρίς οικόπεδο, χωρίς χρήματα, με
αντιδράσεις και κωλυσιεργίες. Το 1947, σε μια ιστορική στιγμή που ευνοούσε τις αλλαγές και με την καθοριστική συμβολή των υπουργών Γονατά και Βενιζέλου, ψηφίστηκε ο νόμος 416 με τον οποίο παραχωρήθηκε από το κράτος ο χώρος στα «παραπήγματα Μαρασλείου», στους πρόποδες του Λυκαβηττού, στο Κολωνάκι.

Ο κύβος είχε ριφθεί. Το «Νοσοκομείον Στελεχών Βασιλικού Ναυτικού», όπως ονομάστηκε αρχικά το νοσοκομείο, είχε αρχίσει να μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης.  Οι δυσκολίες τεράστιες. Η χώρα φτωχή, οι ανάγκες αμέτρητες. Χρήματα δεν υπήρχαν. Και όμως, η επιμονή, η εφευρετικότητα και η πίστη έκαναν θαύματα. Τα χρήματα για την ανοικοδόμηση εξασφαλίστηκαν με έναν σχεδόν μυθιστορηματικό τρόπο.

Με πρωτοβουλία του ναυάρχου Μιχόπουλου, επισκευάστηκε και ναυλώθηκε από μεσιτικό γραφείο του Λονδίνου το παροπλισμένο πετρελαιοφόρο «Αργώ» για τη μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς τα λιμάνια της Ευρώπης. Τα έσοδά του από τους πλόες –που θυμίζουν πραγματικές πειρατικές επιχειρήσεις κινδύνου, σπάζοντας εμπάργκο και αψηφώντας εμπόλεμες ζώνες– περνούν στο Ταμείο του Εθνικού Στόλου, για να αποτελέσουν το αρχικό κεφάλαιο για την έναρξη των έργων της ανέγερσης του νοσοκομείου. Αυτός είναι και ο λόγος που το νοσοκομείο φέρει την επωνυμία «Νικοδήμειον» ως ελάχιστο φόρο τιμής στον ηρωικό Ψαριανό πυρπολητή του ’21, Κωνσταντή Νικόδημο.

Μετά την Επανάσταση όταν αυτός ανέλαβε την προεδρία της «Επιτροπής Εθνικού Στόλου» και ανήλθε στον βαθμό του υποναυάρχου, πρόσφερε στην πατρίδα όχι μόνο την ψυχή και το έργο του αλλά και ολόκληρη την περιουσία του, πράξη ύψιστης αφοσίωσης που άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά της στην ιστορία του Έθνους. Το Ταμείο του Εθνικού Στόλου, που ο ίδιος οραματίστηκε και ίδρυσε, έγινε το θεμέλιο για μια Ελλάδα ισχυρή στη θάλασσα. Το παράδειγμα του Νικόδημου υπήρξε φάρος που καθοδήγησε πολλούς εύπορους ομογενείς να ακολουθήσουν το πνεύμα της ανιδιοτελούς παροχής με δωρεές και κληροδοσίες. Μια παράδοση που μέχρι σήμερα συνεχίζεται με τις γενναιόδωρες συνεισφορές επιφανών Ελλήνων εφοπλιστών, κρατώντας ζωντανό το πνεύμα της αγάπης και προσφοράς προς το Ναυτικό και την πατρίδα.

Στη συνέχεια οι ίδιοι οι αξιωματικοί και υπαξιωματικοί, με μηνιαίες κρατήσεις από τους μισθούς τους, χρηματοδότησαν το όνειρό τους. Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι το ΝΝΑ ήταν το μόνο στρατιωτικό νοσοκομείο που χτίστηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου με συνεισφορές των εν ενεργεία και αποστρατεία στελεχών του Πολεμικού Ναυτικού. Ήταν έργο δηλαδή της ίδιας της ναυτικής οικογένειας, μια πράξη συλλογικής αντοχής και αφοσίωσης. Το νοσοκομείο αυτό δεν γεννήθηκε από ψυχρούς κρατικούς προϋπολογισμούς, αλλά από την ίδια την καρδιά των στελεχών του Πολεμικού Ναυτικού.

Η ιστορία του ΝΝΑ έχει μέσα της στοιχεία που θυμίζουν ηρωικό έπος. Ποιος δεν συγκινείται όταν διαβάζει για το πετρελαιοφόρο «Αργώ», το οποίο με πρωτοβουλία των ανθρώπων του Ναυτικού ναυλώθηκε για να εξασφαλίσει πόρους για την ανέγερση του νοσοκομείου; Ποιος δεν αισθάνεται δέος όταν μαθαίνει ότι οι πρώτες του πτέρυγες χτίστηκαν με κόπους και εισφορές στελεχών, που είδαν σε αυτό το έργο μια πράξη εθνικής ανασυγκρότησης; Τι άλλο παρά Ομηρική σελίδα θυμίζει αυτή η ιστορία; Ένα πλοίο, η «Αργώ», μεταμορφώνεται σε κιβωτό ελπίδας. Από το αλάτι των θαλασσών και τον ιδρώτα των πληρωμάτων της, γεννιέται ένα νοσοκομείο που προορίζεται να φροντίσει χιλιάδες ψυχές. Πρόκειται για ένα ταξίδι που ξεκίνησε στα δύσκολα μεταπολεμικά χρόνια, με όραμα και πίστη, και μέχρι σήμερα συνεχίζεται με σύγχρονη τεχνολογία, με ακαδημαϊκή αριστεία, με κοινωνική προσφορά.

 

Το 1947 ξεκινούν οι πρώτες εργασίες της ανέγερσης.

Στις 12 Ιουνίου 1948 τίθεται ο θεμέλιος λίθος και από τον Οκτώβριο του 1954 λειτουργούν τα πρώτα εξωτερικά ιατρεία. Στις 2 Μαΐου 1955, το Νοσοκομείον Στελεχών του Βασιλικού Ναυτικού ανοίγει τις πύλες του και δέχεται τους πρώτους ασθενείς, που νοσηλεύονται στις πτέρυγες των Χειρουργικών και Παθολογικών Κλινικών και ένα μήνα αργότερα, τον Ιούνιο του ιδίου έτους, τελούνται τα εγκαίνια με μεγαλοπρέπεια. Το όνειρο γίνεται πραγματικότητα. Με τα πρώτα 60 κρεβάτια νοσηλείας! Με ταπεινές απαρχές, αλλά με απέραντο ηθικό κεφάλαιο. Ήταν ένα σπίτι υγείας που γεννήθηκε από την καρδιά του Ναυτικού, για το Ναυτικό. Ήταν η απαρχή μιας διαδρομής που φτάνει σήμερα στα εβδομήντα χρόνια.

Από τότε, η πορεία υπήρξε γεμάτη σταθμούς. Ο πρώτος Διευθυντής του νοσοκομείου, ο πλοίαρχος ιατρός Κωνσταντίνος Παπαδημητρίου, έθεσε τα θεμέλια της ιατρικής του λειτουργίας. Μαζί του, γιατροί με σπουδές στην Ευρώπη και την Αμερική έφεραν στο ΝΝΑ το πνεύμα της επιστημονικής πρωτοπορίας. Οι αδελφές νοσοκόμες του πολέμου και του Ερυθρού Σταυρού μαζί με τις πρώτες απόφοιτες της Σχολής Αξιωματικών Αδελφών Νοσοκόμων μετέφεραν την παράδοση της αυταπάρνησης και της φροντίδας για τον τραυματία και τον ασθενή.

Κυρίες και κύριοι,
Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, το ΝΝΑ μεγάλωσε, εκσυγχρονίστηκε, παρακολούθησε βήμα προς βήμα την πρόοδο της Ιατρικής. Στις πτέρυγές του οργανώθηκαν νέες και σύγχρονες Κλινικές, λειτούργησαν εξοπλισμένα Εργαστήρια με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας και καταρτίστηκαν εκπαιδευτικά προγράμματα για την εκπαίδευση γιατρών και νοσηλευτών. Γιατροί του ΝΝΑ διακρίθηκαν στην Ελλάδα και το εξωτερικό, αφήνοντας πίσω τους σπουδαία επιστημονικά έργα. Και δεν ήταν μόνο η επιστήμη. Ήταν και οι στιγμές ανθρωπιάς. Οι χιλιάδες ναύτες που θεραπεύτηκαν εδώ, οι οικογένειες που βρήκαν παρηγοριά. Στους διαδρόμους του νοσοκομείου, γεννήθηκαν ελπίδες, γράφτηκαν ιστορίες ανώνυμες, αλλά συγκλονιστικές. Από τότε, το ΝΝΑ δεν έπαψε να μεγαλώνει.

Σαν ζωντανός οργανισμός, απλώθηκε, ανακαινίστηκε, αναβαθμίστηκε. Από τις πρώτες ακτινογραφίες της δεκαετίας του ’60, στον σημερινό αξονικό και μαγνητικό τομογράφο και πρόσφατα στη γ-κάμερα. Από τα πρώτα παλιά στα σημερινά νέα υπερσύγχρονα χειρουργεία και από τις Μονάδες Ανάνηψης στις σύγχρονες Μονάδες Εντατικής Θεραπείας εξοπλισμένες με τελευταίας γενιάς μηχανήματα, όπου η μάχη για τη ζωή κερδίζεται λεπτό προς λεπτό, και από τις παλιές πτέρυγες νοσηλείας στις σημερινές σύγχρονες και ανακαινισμένες, όπου ο σχεδιασμός και η αισθητική τους κοσμούν κάθε γωνιά του νοσοκομείου, βοηθώντας την ψυχολογία του ασθενή, μειώνοντας το άγχος του και βελτιώνοντας την ποιότητα της φροντίδας.

Η αποστολή του ΝΝΑ είναι τριπλή, όπως μια τριήρης που ταξιδεύει με τρεις σειρές κουπιών:

Στην πρώτη σειρά: Η περίθαλψη, που στέκεται δίπλα σε κάθε ναύτη, υπαξιωματικό και αξιωματικό, στα στελέχη του Λιμενικού, στον απλό πολίτη, τόσο σε καιρό
ειρήνης όσο και σε συνθήκες πολέμου.

Στη δεύτερη σειρά: Η εκπαίδευση, που διαμορφώνει τους γιατρούς και νοσηλευτές του αύριο, οι οποίοι συνεχίζουν την παράδοση των προκατόχων. Γιατί το ΝΝΑ είναι σχολείο, εργαστήριο διαπαιδαγώγησης νέων επιστημόνων, που εκπαιδεύει μόνιμους
αξιωματικούς υγειονομικού, ειδικευόμενους και στρατευμένους γιατρούς. Στις πτέρυγές του εκπαιδεύτηκαν γενιές και γενιές γιατρών και νοσηλευτών. Φοιτητές ιατρικής και νοσηλευτικής περνούν από εδώ και παίρνουν όχι μόνο γνώσεις αλλά και
ήθος. Μαθαίνουν ότι η ιατρική είναι λειτούργημα, ότι η λευκή μπλούζα και η ναυτική στολή έχουν ένα κοινό άξονα: την αυταπάρνηση, την πειθαρχία, την αγάπη για τον συνάνθρωπο…και…

Στην τρίτη σειρά: Η έρευνα, που προάγει την επιστήμη, καινοτομεί και ανοίγει νέους δρόμους. Εδώ στο ΝΝΑ, η έρευνα δεν είναι πολυτέλεια, είναι υποχρέωση. Εδώ σχεδιάζονται και εκτελούνται ερευνητικά προγράμματα, που προάγουν την επιστήμη,
αναζητούν λύσεις, εφαρμόζουν νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις, που επαναπροσδιορίζουν το μέλλον της ιατρικής.

Σήμερα στο ΝΝΑ υπηρετούν 196 ένστολοι γιατροί του Ναυτικού και του Λιμενικού και 59 πολίτες γιατροί, καθώς και 413 ένστολοι νοσηλευτές και νοσηλεύτριες και 70 πολίτες και διαθέτει 188 κρεβάτια νοσηλείας, καλύπτοντας περισσότερους από
300.000 δικαιούχους υγειονομικής περίθαλψης, που βρίσκουν θεραπεία, φροντίδα και ανακούφιση. Και κάθε ημέρα, κάθε νύχτα, εφημερεύει σε συνεχή ετοιμότητα, όπως ένα πολεμικό πλοίο που δεν κοιμάται ποτέ.

Στις ημέρες μας, το Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών αναδεικνύεται ως ένα μωσαϊκό κορυφαίων Κλινικών και Μονάδων αιχμής, συνδυάζοντας τη σοφία της παράδοσης με την καινοτομία της τεχνολογίας, συμμετέχοντας σε ερευνητικά προγράμματα,
ανταποκρινόμενο στις προκλήσεις της εποχής. Στον πυρήνα των αξιών του βρίσκονται:

Το Αιμοδυναμικό Εργαστήριο, όπου εκτελούνται καρδιακοί καθετηριασμοί και αντιμετωπίζονται άμεσα τα καρδιακά εμφράγματα, ενώ πρωτοπορεί στην εφαρμογή της διαδερμικής αντικατάστασης της αορτικής βαλβίδας αλλά και στην επαναστατική
τεχνική της επιδιόρθωσης της ανεπάρκειας της μιτροειδούς βαλβίδας, καινοτόμες δηλαδή πρακτικές που αναδεικνύουν το ΝΝΑ ως ένα από τα κορυφαία κέντρα
εξειδικευμένης καρδιολογικής φροντίδας.

Η Μονάδα Καταδυτικής και Υπερβαρικής Ιατρικής σε 24ωρη ετοιμότητα, που σπεύδει να αντιμετωπίσει καταδυτικά ατυχήματα και να προσφέρει θεραπείες αιχμής στον θάλαμο Υπερβαρικής Οξυγονοθεραπείας για ένα ευρύ φάσμα παθήσεων.

Η Μονάδα Τεχνητού νεφρού, που παρέχει τη δυνατότητα σε ασθενείς με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια να υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση αλλά και σε περιπτώσεις ασθενών με οξεία νεφρική ανεπάρκεια, εφαρμόζοντας νεότερες τεχνικές της ιατρικής
επιστήμης για την αναστρεψιμότητα της βλάβης.

Η Μονάδα Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, που υπερβαίνει το πλαίσιο της απλής θεραπείας, δίνει ελπίδες και χαρίζει το ανυπολόγιστο δώρο της ζωής, το δώρο της γονιμότητας, φέρνοντας αμέτρητες χαρές σε οικογένειες. Εδώ, δεν θεραπεύεται μια αρρώστια, αλλά ιάται μια προσδοκία.

Το Κέντρο Ειδικής Φροντίδας Παιδιών, που στηρίζει οικογένειες στελεχών, οι οποίες αντιμετωπίζουν προκλήσεις ανάπτυξης και μάθησης με προγράμματα για νευροαναπτυξιακές δυσκολίες και…

Το Κέντρο Νευροαποκατάστασης και Νοητικής Ενδυνάμωσης, που απλώνει το χέρι του όχι μόνο στην αρρώστια αλλά και στην ψυχολογική υγεία.

Το έργο του Ναυτικού Νοσοκομείου ενισχύεται περαιτέρω με τη διάθεση εξειδικευμένων γιατρών στη διακλαδική Καρδιοχειρουργική Μονάδα, που στεγάζεται στο 401 Στρατιωτικό Νοσοκομείο. Παράλληλα η λειτουργία Γραφείου Προστασίας Ληπτών Υπηρεσιών Υγείας στο νοσοκομείο μάς θυμίζει καθημερινά ότι το κύριο μέλημα δεν είναι μόνο η καταπολέμηση της αρρώστιας, αλλά η διαφύλαξη της αξιοπρέπειας κάθε ασθενούς.

Και, όπως, κυρίες και κύριοι, κάθε καράβι έχει το εικονοστάσι του, έτσι και το ΝΝΑ αναζήτησε τον δικό του πνευματικό φάρο. Και τον βρήκε στον Ιερό Ναό του Αγίου Σπυρίδωνα, που ανεγέρθηκε στα μέσα της δεκαετίας του ’50 μέσα στον χώρο του. Εκεί τελούνται αδιάλειπτα οι ιερές ακολουθίες και τα μυστήρια της Εκκλησίας μας. Εκεί η προσευχή συναντά την επιστήμη, εκεί η ψαλμωδία αγκαλιάζει τον μόχθο της θεραπείας. Για τον ασθενή και τον συγγενή είναι λιμάνι παρηγοριάς∙ για το προσωπικό, είναι ανάσα δύναμης και πίστης. Ο ναός στέκει μέχρι σήμερα ως σημείο αναφοράς, θυμίζοντας ότι στον αγώνα για τη ζωή η ιατρική τέχνη και η ελπίδα πορεύονται μαζί, όπως η θάλασσα και ο άνεμος.

Και πιο ψηλά, στον τρίτο όροφο, απέναντι από την είσοδο των Χειρουργείων, στέκει ένα μικρό παρεκκλήσι αφιερωμένο στη μνήμη του Αγίου Λουκά, του ιατρού και Αρχιεπισκόπου Συμφερουπόλεως και Κριμαίας. Εκεί φυλάσσεται, προς ευλογία και προσκύνηση, τεμάχιο από το Ιερό Λείψανό του. Σαν να θέλησε η Πρόνοια να χαρίσει στο Νοσοκομείο έναν δεύτερο πνευματικό συνοδοιπόρο: τον Άγιο που γνώρισε τον πόνο, τον χειρουργικό μόχθο και την ιερή αποστολή του γιατρού. Ευχόμαστε ο Άγιος Λουκάς να είναι πάντοτε βοηθός των γιατρών και θεραπευτής των ασθενών, φρουρός πίστης και παρηγοριάς στους θαλάμους του ΝΝΑ.

Κι όπως οι δύο αυτοί ναοί –του Αγίου Σπυρίδωνα και του Αγίου Λουκά– υψώνουν τους ψιθύρους της προσευχής μέσα στο νοσοκομείο, έτσι και η επιστήμη συνεχίζει ακούραστα το έργο της στους Θαλάμους Νοσηλείας, στα Εργαστήρια, στις Κλινικές και στα Χειρουργεία. Γιατί το ΝΝΑ δεν είναι μόνο τόπος θεραπείας του σώματος αλλά και καταφύγιο ψυχής. Και πίσω από την πίστη και τη μνήμη, πίσω από τον φάρο του Αγίου Σπυρίδωνα και το άγιο βλέμμα του Λουκά του ιατρού, απλώνεται ο καθημερινός μόχθος των ανθρώπων της επιστήμης. Είναι η άλλη όψη του ιδίου θαύματος — εκεί όπου η προσευχή συναντά το στηθοσκόπιο και το νυστέρι, και η επιστήμη αποκτά ψυχή.

Κυρίες και κύριοι,
Στο ΝΝΑ καμιά ειδικότητα, μικρή ή μεγάλη, δεν περισσεύει. Όλες ενώνονται σε μια αρμονική συμφωνία φροντίδας με επίκεντρο τον άνθρωπο που δοκιμάζεται. Κάθε Κλινική, κάθε Εργαστήριο, κάθε γιατρός και νοσηλευτής, υπηρετούν ένα κοινό όραμα: να χαρίζουν ελπίδα, αξιοπρέπεια και ζωή. Στις αίθουσές του, η τεχνολογία συναντά την ανθρωπιά. Ο επιστημονικός εκσυγχρονισμός πορεύεται χέρι-χέρι με την παραδοσιακή αρετή του σεβασμού στον ασθενή. Στα Εργαστήρια της Βιοπαθολογίας, της Παθολογικής Ανατομικής, της Κυτταρολογίας και της Πυρηνικής Ιατρικής χτυπά ο επιστημονικός παλμός της διάγνωσης και αποκαλύπτονται τα μυστικά των ασθενειών. Εδώ, η διάγνωση γεννιέται από τη συνομιλία του ορατού με το αόρατο: από το σχήμα του κυττάρου
έως τον μικροοργανισμό και τις βιοχημικές αποκλίσεις, που καθορίζουν τη φύση της νόσου και τη θεραπεία. Εδώ, η κλασική μικροσκοπία συνομιλεί με τη Μοριακή Βιολογία, εδώ προσδιορίζεται η βιολογική συμπεριφορά των νεοπλασιών και αποτυπώνονται οι μοριακοί τους δείκτες, που επιτρέπουν στους ειδικούς γιατρούς να προσαρμόζουν θεραπείες στο μέτρο του κάθε ασθενή. Με τη χρήση ραδιοϊσοτόπων και προηγμένων συστημάτων απεικόνισης, αποκαλύπτονται πρώιμες μεταβολές που συχνά προηγούνται των μορφολογικών αλλοιώσεων, συμβάλλοντας καθοριστικά στην έγκαιρη διάγνωση. Αυτά τα εργαστήρια είναι η «καρδιά» της επιστημονικής τεκμηρίωσης, όπου η γνώση μετατρέπεται σε σωτηρία.

Γιατροί αιχμής, όπως οι ορθοπαιδικοί, οι νευροχειρουργοί, οι πλαστικοί και οι γναθοπροσωπικοί χειρουργοί, με γνώση και δεξιοτεχνία, μεταμορφώνουν τον πόνο σε ελπίδα και την απώλεια σε αποκατάσταση.
Οι οφθαλμίατροι προλαμβάνουν και αντιμετωπίζουν ακόμη και τις πιο σοβαρές παθήσεις του οφθαλμού.

Κι εκεί όπου ο ήχος και η φωνή κρύβουν τη δική τους ευαισθησία, οι ωτορινολαρυγγολόγοι αναλαμβάνουν να αποκαταστήσουν τις ισορροπίες της ακοής και της αναπνοής.

Οι γυναικολόγοι, που στέκονται με φροντίδα δίπλα στη γυναίκα, σε κάθε στάδιο της ζωής της… και οι ουρολόγοι, με επιστημονική ακρίβεια και ανθρώπινη ευαισθησία, υπερβαίνουν τα στενά όρια της χειρουργικής αποκατάστασης, αγγίζοντας θέματα
γονιμότητας, σεξουαλικής υγείας και ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Οι νευρολόγοι, που μελετούν τις λεπτές διεργασίες του εγκεφάλου και του νου, οργανώνοντας τη μάχη με τις πιο σύνθετες παθήσεις του νευρικού συστήματος, ενώ οι ψυχίατροι, αθόρυβοι, σταθεροί και βαθιά ανθρώπινοι, στέκονται πλάι σε όσους δοκιμάζονται ψυχικά, δίνοντας λόγο και φωνή στην εσωτερική τους αγωνία.

Οι πνευμονολόγοι, που κρατούν τον ρυθμό της αναπνοής, μελετούν τα υπνοαπνοϊκά σύνδρομα και θεραπεύουν τις παθήσεις του αναπνευστικού… και οι γαστρεντερολόγοι με τα ενδοσκόπιά τους φωτίζουν τα βάθη του οισοφάγου, του στομάχου, του εντέρου και του παγκρέατος, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία των παθήσεων του πεπτικού σωλήνα.

Οι ενδοκρινολόγοι που ρυθμίζουν τις ευαίσθητες ισορροπίες του θυρεοειδούς, του σακχάρου και του μεταβολισμού, οι ρευματολόγοι που φροντίζουν ασθενείς με συστηματικά αυτοάνοσα νοσήματα, προσφέροντας στοχευμένες θεραπείες και ανακούφιση, οι αλλεργιολόγοι που αποκαλύπτουν τα αόρατα αλλεργιογόνα και επαναφέρουν την ανάσα της ελευθερίας και οι δερματολόγοι που θεραπεύουν τις παθήσεις του δέρματος.

Σε όλο αυτό το έργο ζωής, κεντρικό ρόλο παίζουν οι παθολόγοι, οι οποίοι αποτελούν τον θεμελιώδη πυλώνα του νοσοκομειακού συστήματος. Ως ειδικοί γιατροί στη συνολική αξιολόγηση του ασθενή, αναλαμβάνουν τον κρίσιμο ρόλο του συντονιστή της φροντίδας, εξασφαλίζοντας μια ολιστική προσέγγιση που στοχεύει στη διατήρηση της εσωτερικής ισορροπίας του οργανισμού.

Κι εκεί, κυρίες και κύριοι, όπου χτυπά η καρδιά του μέλλοντος, οι παιδίατροι του Νοσοκομείου, με φωτεινό χαμόγελο και απέραντη αγάπη, στηρίζουν τα παιδιά των οικογενειών του Πολεμικού Ναυτικού, μέσα από εξειδικευμένα ιατρεία παιδονευρολογίας, δερματολογίας και παιδικού άσθματος.

Οι φυσίατροι του Τμήματος Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης χαρίζουν ξανά την κίνηση, την αυτονομία και την αξιοπρέπεια σε νοσηλευόμενους και εξωτερικούς ασθενείς, ενώ το Τμήμα της Αιμοδοσίας του Νοσοκομείου ελέγχει και προσφέρει το
πολυτιμότερο αγαθό της ζωής: το αίμα.

Τέλος, στο Οδοντιατρικό Κέντρο, που στεγάζεται σε κτήριο του Μετοχικού Ταμείου Ναυτικού, στην Ομόνοια, συνεχίζεται μια μακρά παράδοση παροχής υψηλής ποιότητας οδοντιατρικής φροντίδας. Μέσα από τη λειτουργία εξειδικευμένων ιατρείων, επιστρέφει ξανά το χαμόγελο και η αυτοπεποίθηση στα πονεμένα πρόσωπα των ανθρώπων.

Κυρίες και κύριοι,
Η αποστολή όμως του ΝΝΑ δεν σταματά στα στενά όρια του Πολεμικού Ναυτικού. Είναι και κοινωνική, παραμένοντας ζωντανή και αδιάλειπτη.  Το ΝΝΑ γίνεται χέρι αλληλεγγύης και ανοίγει την αγκαλιά του και πέρα από τα στελέχη του Ναυτικού. Συμβάλλει στην αποσυμφόρηση του ΕΣΥ, διαθέτει κρεβάτια νοσηλείας και κλίνες της ΜΕΘ σε πολίτες μέσω ΕΚΑΒ καθώς και υπηρεσία συντονισμού νεφρολογικών ασθενών, συμμετέχει σε εκστρατείες αιμοδοσίας και η Τράπεζα Αίματός του τροφοδοτεί με αίμα όχι μόνο τους δικαιούχους ασθενείς, αλλά στηρίζει και άλλα νοσοκομεία, δίνει πρόσβαση σε θεραπείες με ραδιενεργό ιώδιο, υλοποιεί προγράμματα τηλεϊατρικής, επιτρέποντας την εξ αποστάσεως παρακολούθηση ασθενών, γίνεται ανάχωμα σε φυσικές καταστροφές, σε τρομοκρατικές απειλές, σε αποστολές ανθρωπιστικής βοήθειας, σε κάθε ανάγκη της πατρίδας. Αν και στρατιωτικός θεσμός, το νοσοκομείο δεν έκλεισε ποτέ τις πόρτες του στην ευρύτερη κοινωνία. Αντίθετα, τις άνοιξε διάπλατα, στέλνοντας γιατρούς και νοσηλευτές σε άγονα νησιά, εκεί όπου ο χρόνος μοιάζει να έχει ξεχάσει την πρόοδο. Στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, χωρίς ποτέ να υποστείλει τη σημαία της επιστημονικής του αποστολής, το νοσοκομείο στάθηκε αρωγός στην κοινωνία και στους ανθρώπους του Πολεμικού Ναυτικού, με αυταπάρνηση και σθένος. Και όταν ήρθε η πανδημία του κορωνοϊού, βρέθηκε ξανά στην πρώτη γραμμή: δημιούργησε ειδικές μονάδες νοσηλείας, διέθεσε κλίνες ΜΕΘ, στήριξε το ΕΣΥ, ανέλαβε διαγνωστικά τεστ και θεραπείες, οργάνωσε εμβολιαστικά κέντρα, εκπαίδευσε προσωπικό για την κρίσιμη μάχη κατά του αόρατου εχθρού, λειτουργώντας σαν φάρος σε θάλασσα πανικού. Τότε, που οι περισσότεροι φοβόντουσαν να πλησιάσουν τον ασθενή, οι γιατροί και οι νοσηλευτές του ΝΝΑ στάθηκαν δίπλα του. Η εμπειρία αυτή θα μείνει ανεξίτηλα χαραγμένη στη μνήμη όσων υπηρέτησαν την υγεία και την πατρίδα εκείνη την περίοδο.

Κυρίες και κύριοι,
Αν ο «Έλλην ναύτης είναι το χαϊδεμένον παιδί της θαλάσσης», όπως εύστοχα τον χαρακτήρισε ο Παύλος Νιρβάνας… τότε το ΝΝΑ είναι το απάγκιο της θάλασσας, η μητρική του αγκαλιά… Εδώ… βρήκαν γιατρειά οι πόνοι του… Εδώ… όπου τα κύματα του πόνου συναντούν την ιατρική γνώση… όπου το δάκρυ της αγωνίας μετατρέπεται σε δάκρυ λύτρωσης… εδώ γεννιέται η ελπίδα… εδώ η φροντίδα μετατρέπεται σε παρηγοριά…

Και σήμερα, από τις αρχές Μαρτίου του 2007, το ΝΝΑ φέρει την πιο ιερή σφραγίδα: την ονομασία «Στρατόπεδο Σταμάτη Μανιαρίζη» στη μνήμη του ανθυποπλοιάρχου ιατρού της «Ύδρας», που έπεσε ηρωικά στις 22 Απριλίου 1941, αποκεφαλισμένος
από εχθρικό βλήμα, τη στιγμή που περιέθαλπε τραυματία στο κατάστρωμα του αντιτορπιλικού, όταν αυτό βομβαρδίστηκε από γερμανικό στούκας. Η εικόνα του συγκλονίζει: ένας νέος, με στολή υγειονομικού αξιωματικού, σκυμμένος πάνω σε έναν πληγωμένο, δίνει τη δική του ζωή για να σώσει μια άλλη ζωή. Μέσα στο χάος, τη φωτιά και τον καπνό, ο γιατρός Μανιαρίζης δεν φοβήθηκε. Δεν υποχώρησε. Ήταν εκεί, στο κατάστρωμα γονατιστός, σκυμμένος πάνω στον τραυματία συνάδελφο του, ασκώντας το λειτούργημά του. Δεν του περνάει από το μυαλό να κρυφτεί. Η θέση του είναι δίπλα στο θύμα. Και εκεί, ενώ προσπαθούσε να σώσει μια ζωή, μια σφαίρα του κόβει τη δική του.

 

Η νεκρολογία του γιατρού Θεόδωρου Σταυριανόπουλου συγκινεί ακόμη: «Εις τον Εθνικόν βωμόν εθυσιάσθη και ο ενθουσιώδης και πλήρης φιλοδοξιών ανθυποπλοίαρχος ιατρός Μανιαρίζης, ο οποίος έτρεφε λατρείαν διά το Ναυτικόν και εφιλοδόξει να σταδιοδρομήση εις αυτό… Άμα τη κατατάξει του ανεφώνησε: Ήλθε καιρός να δοξασθούμε. Και πράγματι ο ιατρός Μανιαρίζης εδοξάσθη, όπως το επεθύμη και το επεδίωκε».

 

Ο θάνατός του και η θυσία του ας γίνουν παράδειγμα για τις επερχόμενες γενιές. Το όνομά του Σταμάτη Μανιαρίζη δεν είναι απλώς μια ανάμνηση∙ δεν κοσμεί απλώς τις σελίδες της Ιστορίας του Πολεμικού Ναυτικού. Κοσμεί το ίδιο το νοσοκομείο. Ο Μανιαρίζης δεν είναι ένα απλό όνομα χαραγμένο πάνω σε μια πλάκα. Είναι η ενσάρκωση του ιεραποστολικού καθήκοντος του γιατρού. Είναι η υπέρτατη θυσία. Είναι το άγρυπνο βλέμμα που συνοδεύει κάθε γιατρό, κάθε νοσηλευτή, κάθε ασθενή που περνά την πύλη του και υπενθυμίζει σε όλους μας ότι η ιατρική στο Ναυτικό δεν είναι μόνο επιστήμη αλλά και θυσία, καθήκον και αρετή. Το γεγονός ότι σήμερα αυτό το νοσοκομείο φέρει το όνομά του, δεν είναι τιμή μόνο για εκείνον. Είναι τιμή για εμάς, που μας δίνει το προνόμιο να στεκόμαστε κάτω από τη σκιά του ηρωισμού του. Στις ημέρες μας, που η θυσία γίνεται τόσο οδυνηρή πραγματικότητα και πάλι, το μήνυμά του αντηχεί πιο δυνατά και πιο ουσιώδες από ποτέ. Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι,

Το ΝΝΑ είναι σαν ένα πλοίο. Ένα πλοίο που ξεκίνησε το ταξίδι του το 1955, πέρασε φουρτούνες, άντεξε και μεγάλωσε. Ένα πλοίο που δεν μεταφέρει εμπορεύματα ούτε όπλα, αλλά την ίδια την ελπίδα της ζωής. Από το «Νοσοκομείον Στελεχών Βασιλικού Ναυτικού» έως το «Στρατόπεδο Σταμάτη Μανιαρίζη», η πορεία των εβδομήντα χρόνων είναι ένα έπος γραμμένο όχι με μελάνι, αλλά με ιδρώτα, δάκρυα και αίμα. Και σήμερα, καθώς συμπληρώνονται τα 70 χρόνια του, σε αυτή τη μέρα ανάμνησης, ας δώσουμε μια υπόσχεση: ότι θα κρατήσουμε ζωντανό το όραμα των πρωτοπόρων, την αυτοθυσία του Μανιαρίζη, την επιστημονική αριστεία των γιατρών και των νοσηλευτών του. Και ότι, ιδιαίτερα σήμερα, θα τιμήσουμε τη μνήμη όλων όσοι έχασαν τη ζωή τους στην υπηρεσία της πατρίδας.

Αξιότιμοι παρευρισκόμενοι,
Στη μνήμη όλων εκείνων που έφυγαν από κοντά μας, μα άφησαν το αποτύπωμά τους στην πορεία και την εξέλιξη του νοσοκομείου μας –και στη ζωή που χάθηκε τόσο τραγικά πριν από λίγες ημέρες– ας μείνει άσβεστος ο φάρος που άναψε το 1948 και
εξακολουθεί να μας φωτίζει μέχρι σήμερα. Ας μετατρέψουμε τη θλίψη μας σε δέσμευση για ακόμη καλύτερη, ακόμη πιο αξιόπιστη και ανθρώπινη υπηρεσία προς τον συνάδελφο, τον ασθενή και την πατρίδα. Γιατί η πραγματική αριστεία δεν μετριέται μόνο από τις επιτυχίες μας, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες και τιμούμε τις απώλειές μας.

Σε αυτό το πνεύμα σεβασμού και μνήμης, ας ευχηθούμε:
Χρόνια πολλά στο Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών.
Χρόνια πολλά στο Στρατόπεδο Σταμάτη Μανιαρίζη.
Χρόνια πολλά σε όλους εσάς που το υπηρετείτε με πίστη και το στηρίζετε με αγάπη.
Σας ευχαριστώ!

Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος