Δρ Αριστείδης Γ. Διαμαντής
Ιατρός Κυτταρολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ
Επίτιμο Μέλος Ελληνικής Εταιρείας Μοριακής & Κλινικής Κυτταρολογίας
Ιστορικός της Ιατρικής, Υποναύαρχος (ΥΙ) ΠΝ ε.α.

Ο Γεώργιος Παπανικολάου και το υγρό του κάλεσμα:

Από τις μέδουσες της Κύμης στη σωτηρία της ζωής 1

Κυρίες και κύριοι, φίλοι της τέχνης, του λόγου και της επιστήμης,

Σήμερα, σας προσκαλώ να κάνουμε μαζί ένα ταξίδι∙ να πλεύσουμε σε μια ξεχωριστή διαδρομή πάνω σε μια βάρκα φτιαγμένη από κύτταρα, κύματα και όνειρα. Να ταξιδέψουμε μαζί στα πρώτα χρόνια της ζωής του Γεώργιου Παπανικολάου, του γιατρού που δεν στάθηκε απλώς ένας επιστήμονας, αλλά ένας, επιτρέψτε μου να πω, θαλασσινός ερευνητής της ζωής, ένας μικρός Οδυσσέας της επιστήμης, που ξεκίνησε από τις ακτές της Κύμης, για να ανακαλύψει μια μέθοδο που θα σώσει εκατομμύρια ζωές και θα αφήσει το αποτύπωμά του στην παγκόσμια Ιατρική. Η ιστορία του Παπανικολάου δεν είναι μόνον η ιστορία ενός επιστήμονα. Είναι η ιστορία ενός ανθρώπου, που από τα παιδικά του χρόνια ένιωσε τη θάλασσα όχι μόνον ως φυσικό στοιχείο, αλλά ως πηγή έμπνευσης και γνώσης. Στην ανατολική πλευρά της Εύβοιας, εκεί που το πέλαγος δεν δέχεται τη σιωπή της στεριάς, αλλά της απαντά με κύματα, ψιθύρους και αλμύρα, είδε το πρώτο φως ο άνθρωπος που έμελλε να δώσει φωνή στη σιωπή του κυττάρου. Ο άνθρωπος που έσκυψε με σεβασμό στη ζωή∙ ο γιατρός και ερευνητής Γεώργιος Παπανικολάου, ο μεγάλος Έλληνας επιστήμονας, που χάρισε στην ανθρωπότητα ένα εργαλείο σωτηρίας, που επρόκειτο να μείνει γνωστό με τη συντομογραφία ΠΑΠ-ΤΕΣΤ από τη σύντμηση του ονόματός του. Η Κύμη, η πατρίδα του, δεν ήταν απλώς ένας τόπος∙ ήταν ένα σύμπαν ναυτικό. Εκεί, στα τέλη του 19ου αιώνα, με τα πανιά των εμπορικών καραβιών να φουσκώνουν ακόμη από τα μελτέμια του Αιγαίου, ανάμεσα στις μέδουσες που ξεκινούσαν για ταξίδια σε άγνωστα νερά και δίπλα στις γιαγιάδες που διηγούνταν θρύλους για τη Σίβυλλα και το άντρο της στο Μεγάλο Νησί, μεγάλωνε ένα αγόρι που κοίταζε τον κόσμο όχι μόνο με τα μικρά του μάτια, αλλά με συνεχή ερωτήματα. Η Κύμη δεν ήταν απλώς η γενέτειρα∙ ήταν η μύηση. Τα Παλάτια – εκείνοι οι κοφτοί βράχοι που κατεβαίνουν απότομα στα μυστικά του βυθού– μαρτυρούν ότι κάποτε η πέτρα μιλούσε και ο μικρός Γιώργος ήταν το παιδί που άκουγε. Στις κρυφές παραλίες του Καλαμιού και της Χιλιαδούς κατοικούσαν –έλεγαν– οι Νηρηίδες και οι Εστιάδες της Κύμης. Σε αυτές εμπιστευόταν τις πρώτες του σκέψεις για τον κόσμο και τον άνθρωπο.

 

Γεννημένος το 1883, σε μια πολιτεία θεμελιωμένη στη ναυτοσύνη κοντά σε ψαράδες, καπεταναίους και το απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου, ο Παπανικολάου από νωρίς βρέθηκε αγκαλιά με το υγρό στοιχείο, όχι μόνο σαν περιβάλλον ζωής αλλά και ως αίνιγμα που ζητούσε λύση. Παιδάκι δώδεκα ετών, με ένα τενεκεδάκι στο χέρι, μάζευε μέδουσες –τις σαλούφες, όπως τις λένε στον τόπο του– και με ένα ξυραφάκι άνοιγε τις κοιλίτσες τους, παρατηρώντας τα μυστικά της ύπαρξής τους. Όχι με βία, αλλά με σεβασμό, με μια αγνή επιστημονική περιέργεια που θύμιζε περισσότερο τελετουργία παρά παιδικό παιχνίδι. Ποιος θα φανταζόταν ότι αυτό το παιδικό παιχνίδι θα γινόταν ο πρόλογος σε μια ζωή αφιερωμένη στην επιστήμη; Ο φλοίσβος του ψιθύριζε ήδη τα μυστικά της ζωής. Και ήταν σαν να του έλεγε: «Θα γίνεις κάποτε αυτός που θα σώσει με μια απλή εξέταση εκατομμύρια γυναίκες σε ολόκληρο τον κόσμο». Ήταν τότε που, δίχως να το ξέρει, έκανε τα πρώτα του βήματα για τη μεγάλη ανακάλυψη. Η έρευνα, που ξεκινούσε σαν παιχνίδι, μεταμορφωνόταν σιγά-σιγά σε αποστολή.

Κυρίες και κύριοι,
Ο Παπανικολάου από μικρός έμαθε να διαβάζει τη θάλασσα όπως άλλοι διαβάζουν τα βιβλία,  κρατώντας για πάντα μέσα του τη γλώσσα των κυμάτων. Αντί να παίζει όπως τα άλλα παιδιά, στοχαζόταν, και ο νους του προσανατολιζόταν σε κάτι που δεν μπορούσε ακόμη να περιγράψει. Μα το ένιωθε! Και όταν, χρόνια αργότερα, θα κοίταζε μέσα από το μικροσκόπιό του για να διαβάσει τα μυστικά των κυττάρων, θα άκουγε ξανά το ίδιο γνώριμο κάλεσμα της ζωής∙ της ζωής που τον δίδαξε η θάλασσα. Η θάλασσα ήταν η πρώτη του δασκάλα. Του έμαθε την ταπεινότητα της παρατήρησης, την αναμονή της απάντησης, την υπομονή της ανακάλυψης. Και όταν πια ο νεαρός Παπανικολάου φτάνει στο Μόναχο, κουβαλάει μαζί του αυτή την αλμυρή μνήμη. Στο πασίγνωστο Ζωολογικό Ινστιτούτο του κορυφαίου Γερμανού καθηγητή Ρίχαρντ Χέρτβιγκ 2 εκπονεί τη διδακτορική του διατριβή πάνω στις συνθήκες διαφοροποίησης του φύλου των δαφνιιδών 3 , των μικροσκοπικών αυτών ζώων που ζουν σε γλυκά νερά και συμβάλλουν στη σύνθεση του ζωοπλαγκτού. Κολυμπούν με μεγάλη ευκολία και στην επιφάνεια του νερού εκτελούν απότομα πηδήματα, όπως οι ψύλλοι, γι’ αυτό ονομάζονται και νερόψυλλοι. Το πηδηχτό τους κολύμπι –όπως πηδούσαν και οι σκέψεις του στον ανήσυχο νου του– οι μεταμορφώσεις τους, τα γονιδιακά τους μυστικά έγιναν το πρώτο του πείραμα για το θαύμα της ζωής.

Το υδάτινο στοιχείο και ήταν και πάλι παρόν. Μέσα από αυτά τα πλάσματα του γλυκού νερού, ο Παπανικολάου εισδύει για πρώτη φορά στα μυστικά της αναπαραγωγής, της διαφοροποίησης, της βιολογίας της ζωής. Ήταν η πρώτη του μεγάλη τομή, η πρώτη του σημαντική ανακάλυψη, που οδήγησε τη σκέψη του πέρα από τα στενά όρια της θεωρίας.

Κυρίες και κύριοι,
Η θάλασσα –το μεγάλο του πάθος– θα τον καλέσει ξανά κοντά της. Το 1910, ένα χρόνο μετά την ολοκλήρωση του διδακτορικού του, ο Παπανικολάου θα επισκεφθεί τη Βιλφράνς. Εκεί, στο παραθαλάσσιο χωριό της νοτιοανατολικής Γαλλίας, δεσπόζει το Υδροβιολογικό Ινστιτούτο, που ιδρύθηκε με σκοπό τη μελέτη της ενάλιας ζωής. Εκεί, θα ξυπνήσουν οι παιδικές του μνήμες: τα φύκια, τα όστρακα, το πλαγκτόν της Κύμης. Οι ακτές της Κυανής Ακτής δεν ήταν πια άγνωστες∙ του θύμιζαν τις ρίζες του. Βρέθηκε ξαφνικά κοντά σε όλα αυτά, που είχαν αποτελέσει τις πρώτες του παιδικές αγάπες για την πρώτη του έρευνα… Το Αιγαίο και η γενέτειρά του η Κύμη∙ με τις ακτές και τις ξέρες της τον είχαν πάρει στο κατόπι, στην καρδιά της Ευρώπης. Του θύμιζαν εκείνους τους ψαράδες της παραλίας και την κουλτούρα του ναυτόκοσμου, των καπεταναίων με τον πασίγνωστο Κουμιώτικο Στόλο. Για τον Παπανικολάου, η επίσκεψη αυτή δεν ήταν απλώς ένας ακόμη σταθμός στην επιστημονική του Οδύσσεια∙ ήταν επιστροφή στο αρχέγονο κάλεσμα της καταγωγής. Εκεί, στα σκιερά εργαστήρια με την ευθεία θέα στο απέραντο μπλε, ο Έλληνας ερευνητής βρήκε ένα μικρόκοσμο όμοιο με εκείνον της παιδικής του Κύμης.

Η συνεργασία με κορυφαίους Ευρωπαίους υδροβιολόγους και ζωολόγους της εποχής ενίσχυσε τη διεπιστημονική του ματιά. Εδώ, στο μικρό ψαροχώρι της Βιλφράνς, ο Παπανικολάου πρωτοαντίκρυσε τη θαλάσσια ζωή ως ένα ζωντανό ιστό κυττάρων, ένα δυναμικό πλέγμα σχέσεων, που εγκαταστάθηκε στη σκέψη του σαν προτύπωση του κυτταρικού κόσμου που επρόκειτο να εξευρενήσει. Το νερό δεν ήταν πλέον απλώς το περιβάλλον ανάπτυξης της ζωής, αλλά το βασικό μέσο όπου λαμβάνουν χώρα οι μοριακές διεργασίες και μεταβιβάζεται η γενετική και κυτταρική πληροφορία –η μήτρα που στήριξε την εξέλιξης της ζωής.

Στο Ινστιτούτο, παρακολούθησε πρωτοποριακές τεχνικές μικροσκοπίας και χρώσεων∙ μελέτησε εμβρυϊκά στάδια οργανισμών και τη δυναμική των κυτταρικών διαιρέσεων στα υδρόβια είδη∙ αναγνώρισε για πρώτη φορά πως τα μυστικά του σώματος και οι αρχές της ζωής μπορούσαν να αποκαλυφθούν μέσα από την απλότητα ενός ζωντανού μικροοργανισμού.

Η Βιλφράνς ήταν το ενδιάμεσο λιμάνι ανάμεσα στις δαφνιίδες του γλυκού νερού –που μόλις είχε μελετήσει στο Μόναχο– και των θαλάσσιων θηλαστικών που θα ερευνούσε αργότερα στα ταξίδια του με τον πρίγκιπα Αλβέρτο Α΄ του Μονακό. 4 Ήταν το σημείο όπου το βλέμμα του επιστήμονα συναντήθηκε με τη νησιωτική ευαισθησία του. Ήταν το σημείο όπου η θάλασσα έγινε για τον Παπανικολάου όχι τόπος, αλλά μέθοδος. Εκεί, ίσως, άρχισε να σχηματίζεται στο νου του όχι ακόμα η μέθοδος του ΠΑΠ-τεστ, αλλά το όραμα: ότι η ζωή πρέπει να παρατηρείται όχι στα μεγάλα και επιβλητικά όργανα, αλλά στα ταπεινά και φαινομενικά ασήμαντα στοιχεία της: στο κύτταρο∙ στην πρώτη σιωπή από την οποία αρχίζει η φωνή της αρμονίας αλλά και της αρρώστιας.

Και αν η Κύμη του χάρισε τη θάλασσα των παιδικών του αναζητήσεων και το Μόναχο τον πειθαρχημένο στοχασμό, τότε η Βιλφράνς του χάρισε τη σύνθεση: την κατανόηση πως η επιστήμη δεν κατοικεί μόνο σε κάποιο χημικό φιαλίδιο ή σε κάποια βιβλιοθήκη, αλλά στην ανοιχτή θάλασσα, στο ξάφνιασμα του παρατηρητή που βλέπει την πρώτη διαίρεση της ζωής και ξέρει πως γίνεται μάρτυρας ενός θαύματος. Και μετά την Βιλφράνς, δεν ζούσε, παρά για να βρεθεί στο Ωκεανογραφικό Μουσείο του πρίγκιπα Αλβέρτου στο Μονακό, ενός ίσως από τα μεγαλύτερα και πιο σημαντικά κέντρα ενάλιων ερευνών σε όλο τον κόσμο εκείνη την εποχή. Ήταν τυχαίο λοιπόν, που τον καλούσε κοντά της η έρευνα;

Κυρίες και κύριοι,
Οι αίθουσες του Ωκεανογραφικού Μουσείου γίνονται ο νέος του ναός. Εκεί, ανάμεσα σε εκθέματα ενάλιου βίου, σε ενυδρεία και συλλογές από ναυτικά όργανα και παλιούς χάρτες, ανασαίνει η ψυχή του. Το καλοκαίρι του 1911, ο Παπανικολάου συμμετέχει σε μια ερευνητική αποστολή με το σκάφος «L’Hirondelle» του πρίγκιπα Αλβέρτου. Τον φαντάζεστε με τι νόημα χαμογελούσε όταν διάβαζε, για πρώτη φορά, τα πορίσματα των πειραμάτων του διάσημου Γάλλου φυσιολόγου Σαρλ Ρισέ 5 και του ομοεθνή του ζωολόγου Πωλ Πορτιέ, 6 που είχαν πραγματοποιήσει πάνω σε ένα από τα πολυτελή ερευνητικά σκάφη του Αλβέρτου το 1901, το «Princesse Alice II», από όπου είχαν συλλέξει διάφορα θαλάσσια ζώα (μέδουσες και θαλάσσιες ανεμώνες), με τα οποία απέδειξαν πως το εκχύλισμα τους –αυτό που στον μικρό Παπανικολάου έκανε να μουδιάζουν και να κοκκινίζουν τα παιδικά του χεράκια– είχε τοξικές ιδιότητες; Εκείνο το κάψιμο, εκείνη η αίσθηση που τότε τον φόβιζε, τώρα γινόταν η επιβεβαίωση πως η ζωή του όλη τον πήγαινε βήμα-βήμα προς τη λύση ενός μεγαλύτερου αινίγματος. Μελετώντας την επίδραση της τοξίνης, οι δύο Γάλλοι περιέγραψαν το φαινόμενο της αναφυλαξίας, που χάρισε στον Ρισέ το 1913 το Νόμπελ της Ιατρικής.

Ο Παπανικολάου κατέγραφε, παρατηρούσε, συνέλεγε δείγματα μικροοργανισμών· συνεργαζόταν με άλλους φυσιοδίφες και θαλάσσιους βιολόγους, διερευνώντας την ποικιλομορφία του ζωικού βασιλείου. Στον μαγικό καθρέφτη του μικροσκοπίου, μέσα από τις διαφάνειες ενός θαλάσσιου ζωοπλαγκτού ή τις πτυχές ενός απομονωμένου επιθηλίου, διαφάνηκε πρώτη φορά η σκέψη ότι η ζωή εκτυλίσσεται σε άπειρες μορφές και παραλλαγές, αλλά με ένα κοινό θεμέλιο: το κύτταρο. Το ταξίδι αυτό δεν του πρόσφερε μόνον υλικό για επιστημονικές αναζητήσεις∙ του χάρισε κάτι βαθύτερο: την πεποίθηση ότι η επιστήμη μπορεί και πρέπει να βιώνεται ως πνευματικό και προσωπικό ταξίδι και ότι δεν πρέπει να αρκείται απλά στο να εξηγεί τη ζωή, αλλά οφείλει να την τιμά. Οι θάλασσες ήταν βαθιές. Οι καταδύσεις –επιστημονικές και ψυχικές. Πρώτη μέτρηση, πρώτο δίχτυ, πρώτος αναστεναγμός από θαυμασμό. Από τις φάλαινες συλλέγουν πολύτιμο υλικό∙ στα στομάχια τους –ένας μικρόκοσμος ζωής, μια κρύπτη κυτταρικών θησαυρών. Ο Παπανικολάου αρχίζει να στοχάζεται πάνω στην κυτταρική δομή, στις μεταβολές, στην υφή της ζωής κάτω από το φως του μικροσκοπίου. Εδώ φυτεύεται, χωρίς να το γνωρίζει ούτε καν ο ίδιος, ο σπόρος του ΠΑΠ-ΤΕΣΤ. Βυθομετρήσεις, αλιεύσεις, νέα πειράματα. Ο Παπανικολάου ταξινομούσε τα δείγματα, ανέλυε τα κύτταρα, παρατηρούσε τις αλλοιώσεις στους ιστούς των θαλάσσιων θηλαστικών. Εστίασε στις φάλαινες, όχι με ρομαντική διάθεση, αλλά με εκείνο το βλέμμα που εστιάζει στο κύτταρο, όχι στο κήτος. Η έρευνα ήταν επίπονη.

Εκεί, πάνω στο κατάστρωμα, με τον άνεμο της Μεσογείου και τη μνήμη της Κύμης να τον συντροφεύουν, γεννήθηκε μια νέα βεβαιότητα: πως η ζωή είναι ένα απέραντο υδάτινο τοπίο, με ρεύματα, με εσωτερικές παλίρροιες, με σιωπές, με κραυγές, με μορφές που συνεχώς αλλάζουν∙ όπως αλλάζουν και τα κύτταρα. Ίσως, αυτή η θαλάσσια αποστολή να υπήρξε το τελευταίο λυρικό επεισόδιο στην «προκυτταρολογική» ζωή του Παπανικολάου. Μια επιστροφή στην ποίηση του κόσμου πριν εκείνος επιλέξει την αυστηρότητα της Νέας Υόρκης και τον ασκητισμό της μικροσκοπικής παρατήρησης στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ.

Οι ωκεανοί της επιστήμης δεν είχαν φουρτούνες γι’ αυτόν. Είχαν ατελείωτα ξενύχτια πάνω στο μικροσκόπιο. Εκεί πάνω σε αυτό διύλιζε την ουσία της ζωής! Στο βάθος της ψυχής του ζούσε η Κύμη, αντίκρυ στο Αιγαίο. Μνήμες του Γεώργιου Παπανικολάου για τον άνθρωπο και τη ζωή!

Ο Παπανικολάου δεν έσωσε απλώς ζωές∙ μας δίδαξε πώς να ακούμε ξανά το κύτταρο∙ να ακούμε τη θάλασσα μέσα μας. Ο Παπανικολάου δεν ήταν απλώς ένας ερευνητής. Κάθε βράδυ, όταν ο υπόλοιπος κόσμος κοιμόταν, αυτός σκάλιζε κύτταρα και έκρυβε στις σημειώσεις του τη μελλοντική του προσφορά στην ανθρωπότητα.

Κυρίες και κύριοι,
Ο Παπανικολάου είχε ανοίξει νέους ορίζοντες στην επιστήμη. Χάρισε στην ανθρωπότητα μια απλή εξέταση χωρίς να πουλήσει την πατέντα της εφεύρεσής του και στην Ιατρική ένα νέο κλάδο. Με την πρωτοτυπία της σκέψης του, την παρατηρητικότητα και τη συνεχή ακούραστη προσπάθεια, που χαρακτηρίζει τη μεγαλοφυΐα, θα ανακαλύψει ότι τα μέχρι τότε θεωρούμενα άχρηστα κύτταρα, εκείνα δηλαδή που «αποφολιδώνονται» και αποβάλλονται από τον οργανισμό, αποτελούν τεράστιας σημασίας διαγνωστικό υλικό. Την επαναστατική νέα ειδικότητα βάφτισε «Αποφολιδωτική Κυτταρολογία». Ο Γεώργιος Παπανικολάου θεωρείται αναμφίβολα ένας από πιο επιφανείς γιατρούς του 20ού αιώνα, που με το τεράστιο επιστημονικό και ερευνητικό του έργο σφράγισε μιαν ολόκληρη εποχή και έθεσε τις βάσεις για την εξέλιξη της σύγχρονης Προληπτικής Ιατρικής. Ο Παπανικολάου όχι μόνον απέδειξε την αξία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης, αλλά έπεισε τον επιστημονικό κόσμο για τη σπουδαιότητα του μαζικού προληπτικού ελέγχου. Η συμβολή του ΠΑΠ-ΤΕΣΤ στην έγκαιρη διάγνωση και πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας είναι διαχρονικά κολοσσιαία.

Η εφεύρεση του ΠΑΠ-ΤΕΣΤ δεν αποτελεί μόνον επιστημονικό ορόσημο. Είναι μια προσωπική νίκη του ανθρώπου που δεν ξέχασε ποτέ την Κύμη, ούτε τις σαλούφες, ούτε τα Παλάτια, ούτε την αλμύρα που ποτίζει τα όνειρα των μικρών παιδιών. Που δεν λησμόνησε τη θάλασσα, γιατί ήξερε πως, όπως και η επιστήμη, είναι γέννημα ταπεινότητας και σιωπηλού θαυμασμού.
Σας ευχαριστώ!

Παραπομπές

1 Ομιλία (προσκεκλημένος ομιλητής) στη Διεθνή Σύνοδο Κορυφής Global Vision Summit 2025, που διοργάνωσε ο Διεθνής Φιλανθρωπικός-Πολιτιστικός & Εκπαιδευτικός Οργανισμός Writers Capital International Foundation υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Αττικής, του Δήμου Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης και του Ομίλου για την UNESCO Τεχνών, Λόγου και Επιστημών Ελλάδος, Αθήνα (Πνευματικό Κέντρο Δήμου Βούλας) 30 Ιουνίου-2 & 3 Ιουλίου 2025. Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Κασταλία, τεύχος 177, σσ. 111-121, Αθήνα 2025.

2 Richard von Hertwig (1850-1937), διάσημος Γερμανός καθηγητής, ζωολόγος και εμβρυολόγος, ένας από τους κύριους εκπροσώπους της Βιολογίας του 19ου αιώνα με σημαντικές συνεισφορές στην κατανόηση της κυτταρικής βιολογίας, της εμβρυολογίας και της εξέλιξης. Ήταν ο πρώτος που περιέγραψε στο μνημειώδες σύγγραμμά του «Lehrbuch der Zoologie» (Εγχειρίδιο Ζωολογίας) το 1891 τον σχηματισμό του ζυγωτού (το πρώτο κύτταρο ενός νέου οργανισμού-εμβρύου) από την ένωση του σπερματοζωαρίου και του ωαρίου κατά τη γονιμοποίηση, που τον καθιέρωσε ως θεμελιωτή της αναπτυξιακής βιολογίας.

3 Papanicolau N. Uber die Bedingungen der sexuellen Differenzierung bei Daphniden, Biologisches Centralblatt, 1910; 13: 430-440.

4 Prince Albert Ier de Monaco (1848-1922), πρίγκιπας του πριγκιπάτου του Μονακό, διάσημος ωκεανογράφος και λάτρης της επιστήμης και των καινοτομιών, γνωστός με το παρατσούκλι «ο λόγιος πρίγκιπας» ή «ο πλοηγός πρίγκιπας». Βασίλεψε από το 1889 μέχρι τον θάνατό του, αφιερώνοντας μεγάλο μέρος της ζωής του στην επιστήμη της ωκεανογραφίας, στη δημιουργία της οποίας συνέβαλε, κατανοώντας τη σημασία της σχέσης μεταξύ των ζώντων οργανισμών και του περιβάλλοντός τους.

5 Charles Robert Richet (1850-1935), Γάλλος γιατρός και φυσιολόγος, καθηγητής Φυσιολογίας στο Collège de France και μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Ιατρικής. Το 1913, τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής «σε αναγνώριση της συνεισφοράς του στο χώρο των αναφυλακτικών αντιδράσεων». Οι έρευνές του πάνω στην αναφυλαξία (anaphylaxie) –λέξη που ο ίδιος επινόησε από τα ελληνικής προέλευσης συνθετικά «ανά» (ενάντια) και «φύλαξις» (προστασία, φύλαξη)– επικουρούμενος από τον Πωλ Πορτιέ βοήθησαν στην ανακάλυψη των αιτίων, που προκαλούν την αλλεργική ρινίτιδα, το άσθμα και άλλες αλλεργικές αντιδράσεις σε εξωτερικές ουσίες. Υπήρξε άνθρωπος με πολλά ενδιαφέροντα και στα έργα του περιλαμβάνονται βιβλία ιστορίας,
κοινωνιολογίας, φιλοσοφίας, ψυχολογίας αλλά και θεατρικά έργα και ποίηση. Επίσης, είχε έντονο ενδιαφέρον για την ύπνωση, διεξήγαγε πειράματα με μέντιουμ και έγινε πρόεδρος της Εταιρείας Παραψυχολογικών Ερευνών στο Ηνωμένο Βασίλειο.

6 Paul Jules Portier (1866-1962), Γάλλος ζωολόγος και φυσιολόγος, καθηγητής Συγκριτικής Φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο των Παρισίων και μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών και της Γαλλικής Ακαδημίας Ιατρικής, που συνέβαλε σημαντικά στην ανακάλυψη της αναφυλαξίας και στην ανάπτυξη της συμβιογένεσης (κορυφαία εξελικτική θεωρία για την προέλευση των ευκαρυωτικών κυττάρων από προκαρυωτικούς οργανισμούς), εξηγώντας την προέλευση του μιτοχονδρίου.

__________________________

Η Ομιλία σε εκτυπώσιμη μορφή : εδώ

 

---

ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΒΗΜΑ ΙΣΤΟΕΛΙΔΑΣ 

Επιμέλεια Ανάρτησης : Τασιόπουλος Αργύρης