Η ΠΙΟ ΠΙΚΡΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΑΣ

ΠΑΣΧΑ 20 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1941

Το Πάσχα του 1941 υπήρξε ένα από τα πιο δραματικά και συμβολικά στην ιστορία του νεότερου Ελληνισμού. Συνέπεσε με  την γερμανική εισβολή και την κατάρρευση του μετώπου. Αντί για τη χαρμόσυνη ατμόσφαιρα της Λαμπρής, η χώρα βίωνε αγωνία, πένθος και αβεβαιότητα. Οι εκκλησίες λειτούργησαν σε κλίμα σιωπής και περισυλλογής, στην Ηπειρο και την Μακεδονία ήταν κλειστές για τον φόβο βομβαρδισμών. Το μήνυμα της Ανάστασης —«Χριστός Ανέστη»— απέκτησε βαθύτερο, σχεδόν υπαρξιακό νόημα: δεν ήταν μόνο θρησκευτική αναγγελία, αλλά και ελπίδα εθνικής λύτρωσης.

Ο ελληνικός λαός, εξαντλημένος από τον πόλεμο στο αλβανικό μέτωπο και αντιμέτωπος με την επερχόμενη Κατοχή, προσέγγισε το Θείο Δράμα με μια σπάνια ταύτιση. Η Σταύρωση συμβόλιζε το παρόν, ενώ η Ανάσταση την προσδοκία για ελευθερία. Σε αυτό το πλαίσιο, η ποίηση και ο Τύπος της εποχής γέμισαν με λόγο λιτό αλλά βαθιά συγκινητικό, όπου η πίστη συνυφαινόταν με την εθνική δοκιμασία. Δεν είναι τυχαίο ότι σε πασχαλινά κείμενα της περιόδου συναντάμε εκφράσεις όπως «δεν ανατέλλει λαμπρή η αυγή» ή «ο λαός καρτερεί» — φράσεις που αποτυπώνουν τη στέρηση της χαράς, αλλά και τη σιωπηλή αντοχή. Η Ανάσταση δεν εορτάστηκε ως θρίαμβος, αλλά ως υπόσχεση. Το Πάσχα του 1941 έμεινε στη συλλογική μνήμη ως μια Λαμπρή χωρίς φως, αλλά με βαθιά πίστη. Μια στιγμή όπου ο ελληνικός λαός, μέσα στο σκοτάδι της ιστορίας, κράτησε ζωντανή την ελπίδα της αναγέννησης.

Δεν ανατέλλει σήμερα λαμπρή,

Κύριε, σ΄ εμάς η αυγή του θαύματος Σου!

Τώρα καρτερικός εδώ ο Λαός Σου

Το άθλησης το στέφανο φορεί.

Τα χείλη της αγάπης δεν θα δώσουν

ασπασμό. τα σφίγγουμε ισχυρά……

 

Μια πολύ σύντομη ιστορική προσέγγιση.

Στις 6 Απριλίου 1941, οι Γερμανοί εισβάλουν στην Ελλάδα (Επιχείρηση Μαρίτα).

Το πρωί της 9ης Απριλίου 1941, μόλις τρεις ημέρες μετά την έναρξη της γερμανικής εισβολής στην Ελλάδα τα Γερμανικά Στρατεύματα εισέρχονται στην Θεσσαλονίκη. Με την πτώση της πόλης, το Τμήμα Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας (ΤΣΑΜ), που υπερασπιζόταν τη Γραμμή Μεταξά, βρέθηκε αποκομμένο και αναγκάστηκε να συνθηκολογήσει.

Το νέο της κατάληψης της Θεσσαλονίκης προκάλεσε πανικό στην Αθήνα και στους Έλληνες ιθύνοντες, τον Βασιλιά Γεώργιο και τον Πρωθυπουργό Αλέξανδρο Κορυζή. Ήδη στις 10 Απριλίου είχε παρθεί απόφαση ο Βασιλιάς και η κυβέρνηση να αποχωρήσουν από την Αθήνα.

Οι ανώτατοι αξιωματικοί από το Ελληνο-ιταλικό μέτωπο ζητούσαν επίμονα από τον Αρχιστράτηγο Παπάγο και την κυβέρνηση να επιτευχθεί το συντομότερο ανακωχή με τους Γερμανούς για να “σωθεί η τιμή του Ελληνικού στρατού” από μια ατιμωτική παράδοση στους ητημένους Ιταλούς. 

Η κυβέρνηση και ιδιαίτερα ο Βασιλιάς είχαν διαφορετική άποψη.  Βρίσκονταν συνεχώς υπό την Αγγλική πίεση για συνέχιση του Αγώνα μέχρις εσχάτων προκειμένου να προλάβουν να αποσυρθούν τα Αγγλικά Στρατεύματα¹. 

18 Απριλίου 1941 (Μεγάλη Παρασκευή).

Ο Πρωθυπουργός Αλέξανδρος Κορυζής προσπάθησε να εκμαιεύσει μια έγκριση για την συνθηκολόγηση της Ελληνικής Στρατιάς στην Β. Ήπειρο. Ο Βασιλιάς όμως αρνήθηκε επίμονα ενώ δεν δέχτηκε την παραίτηση Κορυζή, ούτε και αργότερα σε μια ιδιαίτερη συνάντηση των δύο. Ο Κορυζής αποχώρησε από την συνάντηση, μετέβη στο σπίτι του όπου και αυτοκτόνησε (ή δολοφονήθηκε)².

19 Απριλίου 1941 (Μεγάλο Σάββατο),

Επικράτησε πλήρης αποδιοργάνωση και πολιτική αστάθεια στην Αθήνα, με την κυβέρνηση ουσιαστικά ακέφαλη και τον Βασιλιά να αναζητά με αγωνία κάποιον κατάλληλο για να αναλάβει την πρωθυπουργία, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Η αδυναμία εξεύρεσης λύσης είχε οδηγήσει σε πολιτική παράλυση, ενώ ακόμη και ο Παπάγος έδειχνε να θεωρεί πως δεν υπήρχε άλλη επιλογή πέρα από τη συνθηκολόγηση. 

20 Απριλίου 1941 (Πάσχα)

Την ημέρα της μεγαλύτερης γιορτής της Ορθοδοξίας, του εορτασμού της Ανάστασης του Κυρίου, στο Βοτονόσι της Ηπείρου³, ο στρατηγός Γεώργιος Τσολάκογλου⁴ υπέγραφε το πρωτόκολλο ανακωχής με τον Διοικητή της 1ης Μηχανοκίνητης Μεραρχίας Ες-Ες, υποστράτηγο Σεπ Ντίτριχ (Josef “Sepp” Dietrich),  στις 18:00. Ήταν μια πράξη που έγινε χωρίς την έγκριση της τότε κυβέρνησης⁵, προκειμένου να σταματήσει η μάταιη αιματοχυσία, καθώς το μέτωπο είχε διαρραγεί. 

Ήταν ένα Πάσχα βαρύ, όπου το “Χριστός Ανέστη” ψιθυριζόταν σαν προσευχή για μια πατρίδα που έμπαινε στο σκοτάδι της Κατοχής. Ήταν η μέρα που η ελληνική ψυχή κατάλαβε πως μετά τη Σταύρωση του μετώπου, ο δρόμος για τη δική της Ανάσταση θα ήταν μακρύς και ανηφορικός.». Πολλοί στρατιώτες στα ημερολόγιά τους ονόμασαν εκείνη τη μέρα «Μαύρο Πάσχα».

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Δείτε την σχετική μας ανάρτηση για τον ρόλο των Άγγλων το 1941 “Στρατηγός Γ. Κοσμάς” εδώ
2. Αυτοκτονία ή Δολοφονία ! Πρώτο Θέμα :  Απευθυνθήκαμε σ’ έναν γιατρό, με εξαιρετικές γνώσεις ιατροδικαστικής (σπουδές σε Η.Π.Α., Γερμανία, συνεργασία με Έλληνες ιατροδικαστές κλπ.), ο οποίος μας είπε ότι ήδη, ο Κορυζής ήταν νεκρός από τον πρώτο πυροβολισμό.
   Ακόμα κι αν αυτό δεν είχε συμβεί, αποκλείεται ο δεξιόχειρας Κορυζής να έβρισκε τη δύναμη να αυτοπυροβοληθεί για δεύτερη φορά με το αριστερό του χέρι. Σύμφωνα, λοιπόν, με τους αυτόπτες μάρτυρες της «αυτοκτονίας» του Κορυζή (Ι. Διάκο και σύζυγο Κορυζή), ο πρωθυπουργός βρέθηκε νεκρός κρατώντας ένα περίστροφο στο αριστερό του χέρι και έχοντας ένα εικόνισμα της Παναγίας στο στήθος του.Από την νεκροψία που διενεργήθηκε, διαπιστώσαμε ότι ο Κορυζής έφερε δύο διαμπερή τραύματα στην καρδιά. Το γεγονός αυτό εκμεταλλεύτηκε εύλογα η γερμανική προπαγάνδα και έκανε λόγο για τη «δολοφονία του Έλληνα πρωθυπουργού από τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες». Ποιος αυτοπυροβολείται άλλωστε δυο φορές στην καρδιά;». Πώς όμως ήταν δυνατόν ένας δεξιόχειρας να χρησιμοποιήσει το αριστερό του χέρι για να αυτοπυροβοληθεί, παραμένει αναπάντητο εδώ και επτά(σημ. οκτώ σήμερα) δεκαετίες.
3. Το Βοτονόσι Μετσόβου βρίσκεται στον ορεινό όγκο της Πίνδου, στον δρόμο που συνδέει τα Ιωάννινα με το Μέτσοβο, στον κύριο άξονα υποχώρησης των Ελληνικών Δυνάμεων από την Αλβανία. Οι Γερμανικές δυνάμεις (η 1η Μεραρχία SS “Leibstandarte Adolf Hitler”) είχαν ήδη καταλάβει τη διάβαση της Κατάρας, αποκόπτοντας την οδό διαφυγής του Τμήματος Στρατιάς Ηπείρου προς τη Θεσσαλία.
4. Ο Γεώργιος Τσολάκογλου και η συνθηκολόγηση με τον Άξονα (19 – 23 Απριλίου 1941). Gognosco Team
5. Ο αρχηγός του Ελληνικού Στρατού, αρχιστράτηγος Αλέξανδρος Παπάγος, σε τηλεγράφημά του προς το Τμήμα Στρατιάς Ηπείρου, κατήγγειλε την πρωτοβουλία του Τσολάκογλου ως αντίθετη προς τα συμφέροντα της πατρίδας, διέταξε την αντικατάσταση του Τσολάκογλου και αγώνα «μέχρι εσχάτου ορίου δυνατοτήτων». Η Υπογραφή της συνθηκολόγησης θεωρείται από πολλούς ότι ήταν επιβεβλημένη και σωστή. Η συμμετοχή όμως του Στρατηγού Τσολάκογλου στην κατοχική Κυβέρνηση, με ότι δεινά έφερε στην χώρα, κατέστησε το όνομα “Τσολάκογλου” συνώνυμο  της Προδοσίας και του Δοσιλογοσμού. 
6. Πηγή εικόνας Αρχικής Σελιδας : Protagon

ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΒΗΜΑ

Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος