• 2026.04.21
• Λάμπρος Βαζαίος   –

Η Γενιά μας που σιγά-σιγά «αραιώνει» ας θυμίζει, όσο ακόμη μπορεί, πως ……….

Τα αποσιωποιητικά δεν είναι αμηχανία, ούτε αδυναμία, είναι πως θέλω να αφήσω περισσότερο χώρο σκέψης και προβληματισμού στους νεότερους, στα παιδιά, στα εγγόνια μας, σε όλους,  να μην αφήσουν την λήθη να σκεπάσει όσα τραγικά γίνανε τότε!

Λ.Βαζαίος     

21 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1967 – 21 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2026

ΜΝΗΜΗ Η ΠΑΡΑΞΕΝΗ ΘΕΑ

Παράξενη αλλά γενναιόδωρη Θεά . Τα δώρα της μεταμορφώνονται με το πέρασμα του χρόνου.

Εκπληρώνοντας υποσχέσεις, που αρκετές τους γίνανε με τον καιρό δεσμεύσεις, επικαλέστηκα την γενναιοδωρία της Μνήμης και ξεπερνώντας τις παραξενιές του Αρχαίου Θεού, ζήτησα πάλι από τον Ιανό να φροντίσει την τάξη των κειμένων. Μίλησα ακόμη με φίλους γραφιάδες και παραμυθάδες και αυτοί, όπως και ο Ετρούσκος ευπατρίδης Θεός, πρόθυμα ανταποκρίθηκαν. Συμφωνήσαμε να ανασύρω ιστορίες ανθρώπων που συνάντησα στην διαδρομή του βίου μου και στις συρράξεις που αναμείχθηκα, στις πιο πολλές βέβαια, τυχαία! Άθελα μου μπλέχτηκα στα πόδια της Ιστορίας και έγινα ο ίδιος χωρίς να το επιδιώξω, κάποιες φορές κομμάτι της. Έπρεπε όμως να περάσουν χρόνια για να το καταλάβω και ακόμη περισσότερα για να το διαχειριστώ. Καταγράφοντας με μικρά η μεγαλύτερα κείμενα σκέψεις και γνώσεις χαρισμένες η κατακτημένες από την πείρα και το δασκάλεμα του χρόνου που δεν ρωτά που δεν περιμένει, δεν έχει δισταγμούς και απορίες, προσπάθησα να αναδείξω τα πιο αντιπροσωπευτικά, τα σημαντικότερα κατά την κρίση της στιγμής* πάντοτε.
*Θα συμφωνήσετε μαζί μου όμως πως η γρήγορη και χωρίς δολιχοδρομήσεις κρίση ταιριάζει καλλίτερα με τις ασυνήθιστες μέρες στα απόκρημνα χρόνια μας!
____________________
21 Απριλιου 2026
Την σημερινή μέρα που δεν θα την πω επέτειο, γιατί είναι μονάχα «αποφράς» (όπως θα έλεγε παλαιομοδίτης φίλος!) θα την θυμίσω όπως κάθε χρόνο. Στο τρίτο βιβλίο της Τριλογίας «Ασυνήθιστες μέρες – Απόκρημνα χρόνια», (εκδόσεις Μένανδρος 2017) (σελ.20) προσπάθησα να
καταθέσω μνήμες! Τις ανασύρω σήμερα, όπως κάθε χρόνο τέτοια μέρα γιατί…… …………..δεν πρέπει να ξεχνάμε !
____________________

ΓΥΑΡΟΣ

ΚΑΤΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΗΜΕΡΑ

*…ΚΑΙ ΕΓΕΝΕΤΟ ΣΚΟΤΟΣ ΚΑΙ ΕΓΕΝΕΤΟ ΝΥΞ ΗΜΕΡΑ ΠΡΩΤΗ. ( κάτι πετυχημένο από την Π.Διαθήκη)
* Αυτό μουρμούριζε στο λεωφορείο που μας πήγαινε στην Αμφιάλη ένας θυμόσοφος υπομοίραρχος!
————————————————————————-

     Η αντιμετώπιση μας από τους καχύποπτους και υποψιασμένους του Β.Ν., η απόλυτη έλλειψη κάθε ενημέρωσης και προετοιμασίας (για το άγνωστο βέβαια!), είχαν βαρύνει υπερβολικά την ατμόσφαιρα. Ενδεικτικά θα σημειώσω όμως, πως το ίδιο «υποψιασμένος» και εγώ, παρέκαμψα όλες τις οδηγίες και εγκαταστάθηκα στο ιατρείο του πλοίου, όπου το καλό παιδί ο ναύτης – νοσοκόμος φρόντισε να δειπνήσω και να κάνω τον υπέροχο ύπνο που είχα τόση ανάγκη και που διήρκεσε μέχρι την αποβίβαση μας στην Γυάρο!

** Ήταν οι μέρες του Απρίλη 1967, που έγινε «η εκτροπή», όπως προσπάθησαν να την ονομάσουν κάπως κομψά στην αρχή όσοι ανακατεύθηκαν, όσοι την «διέπραξαν»!. Αργότερα την είπαν «Εθνική Κυβέρνηση», «Επανάσταση» την έλεγαν καμαρωτά, ακόμη και «Εθνοσωτήριο» ορολογία που όμως γρήγορα πέρασε ως χλεύη, στην δικαιοδοσία της «ευτράπελης αντίστασης». Η Αντίσταση αυτή συχνά ήταν αποτελεσματικότερη από ηρωϊκές πράξεις, ήταν πιο δηλητηριώδης και δεν καταλάβαινε από λογοκρισία και αντίμετρα, αρκεί να την διακινούσαν μορφωμένα και κυρίως έξυπνα άτομα. Το Ρωμέϊκο ευτυχώς είχε και μάλλον εξακολουθεί να έχει καλή τέτοια παρακαταθήκη πολιτών.

     Η «Εκτροπή» με βρήκε Υπίατρο να υπηρετώ στο 430 ΓΣΝ (Γεν.Στρ.Νοσοκομείο) στην Αθήνα. Ήμουν ήδη ειδικευόμενος της Ουρολογίας.  Στο 401 ΓΣΝΑ υπηρετούσε ο συμμαθητής και φίλος Νίκος Γιαννόπουλος που μοιραστήκαμε το μεγαλύτερο διάστημα της περιπέτειας των Στρατοπέδων. Η ανακατωσούρα και η αβεβαιότητα των πρώτων ωρών του πραξικοπήματος με βρήκε να εκτελώ χρέη Γραμματέα του Νοσοκομείου. Η θέση αυτή μου έδωσε την δυνατότητα να αποδελτιώσω από την αρχή όλη σχεδόν την σημειολογία της θλιβερής ιστορίας.

Την νύκτα της 21ης προς 22 α Απριλίου επείγον σήμα του ΓΕΣ, όριζε εμένα και τον Γιαννόπουλο υγειονομικούς υπεύθυνους του μέλλοντος να δημιουργηθεί από την Χωροφυλακή στρατοπέδου. Με μικρή ομάδα οπλιτών νοσοκόμων και υλικό εκστρατείας, συγκεντρωθήκαμε στη Σχολή Χωροφυλακής και από ΄κει μεταβήκαμε στην Αμφιάλη, όπου τότε μόνο πληροφορηθήκαμε τον σκοπό και τον προορισμό της κίνησης. Απερίγραπτη προχειρότητα και ανοργανωσιά που τελικά ταξίδεψαν κι’αυτές μαζί μας στην Γυάρο!

     To ταξίδι τέλειωσε με κάτι που δεν έχω ακόμη αποφασίσει αν θα το ονομάσω άφιξη, αποβίβαση ξεμπαρκάρισμα η κάτι άλλο! Μας υποδέχθηκε η σιωπή της απόλυτης ερημιάς. Την πληγώνανε όμως οι παραφωνίες του αέρα που δεν είχε ποτέ, από κτίσεως κόσμου μάλλον, πάψει να φυσάει και η αντιαισθητική ή καλλίτερα η εφιαλτική εικόνα των ερειπίων που υποδυόντουσαν καταλύματα. Το νησί, όπως έλεγαν τα τελευταία χρόνια, είχε χαρακτηρισθεί ναυτικό φρούριο και απαγορευόταν αυστηρά ακόμη και η προσέγγιση οπουδήποτε σκάφους, οι δε παλιοί μικροϊδιοκτήτες-κτηνοτρόφοι* είχαν απομακρυνθεί οριστικά. Ήταν τα «κτίρια» που θα στέγαζαν όλους μας, άμεσα αυτούς που τους ετοιμάζαμε «υποδοχή» και εγκατάσταση αλλά και όλους εμάς, τους «άλλους κατοίκους» του νησιού. Οι συνθήκες και οι δυσκολίες ήταν κοινές για όλους και οι διαφορές ήταν μάλλον θεωρητικές. Μετά δύο-τρεις μέρες άρχισαν να φθάνουν αυτοί που θα καταλαμβάνανε όλα τα κτίρια των παλαιών φυλακών και τους όρμους που άρχισαν και γέμιζαν με αντίσκηνα.΄Ηταν οι κρατούμενοι που μεταφερόντουσαν από τους χώρους συγκέντρωσης στον τόπο τελικού προορισμού, στην Γυάρο.

Να μιλήσω για τα αγριοκούνελα που μας κοιτούσαν περίεργα η για τα χταπόδια που βοσκούσαν αμέριμνα στην ακρογιαλιά; Να περιγράψω το γιουρούσι για την κατάληψη του κτιρίου με τον ξεθωριασμένο Ερυθρό Σταυρό στο υπέρθυρο;**

___________________
*Αργότερα μαθεύτηκε πως οι ιδιοκτησίες αυτές ανήκαν σε ανθρώπους της Καθολικής Κοινότητας της Σύρας και προϋπήρχαν μακροί αγώνες διεκδικήσεων που συνεχίστηκαν και λέγεται ότι δεν έχουν ακόμη τελειώσει!
**’Ηταν μικροκαταδρομική ενέργεια των νοσοκόμων μας γιατί το κτίριο φαινόταν να έχει πλεονεκτήματα και οι χωροφύλακες είχαν αρχίσει να το καλοκοιτάζουν. Έτσι κατακυρώθηκε η «ιδιοκτησία» του Νοσοκομείου της Γυάρου στο Υγειονομικό Σώμα του Στρατού Ξηράς!

___________________

 

Την ημέρα που έφτασε και σκάρωσε στην μικρή παραλία της Γυάρου μπροστά από το διοικητήριο το αρματαγωγό, άρχισε να ξεφορτώνει τους κρατούμενους. Από άλλα αρματαγωγά αρόδο, αποβιβαζόντουσαν με καϊκια, στην ίδια αποβάθρα. Βρισκόμουν στην μικρή πρόχειρη προβλήτα και προσπαθούσα να καταλάβω κάτι από το πρωτόγνωρο θέαμα. Η σειρά των ανθρώπων που αποβιβαζόταν με αβέβαιο και φανερά κουρασμένο βήμα ακολουθούσε τις οδηγίες των χωροφυλάκων και ανέβαινε τον μικρό ανήφορο προς το κτίριο των Φυλακών. Ήταν οι πρώτοι που έφθαναν στο νησί και ήταν φανερή η απορία και η αγωνία τους. Ήταν ανώνυμο το πλήθος εκείνη την ώρα και ομολογώ πως σφίχτηκε η καρδιά μου στο θέαμα της σιωπηλής κοόρτης που σάλευε ανεβαίνοντας. Οι φρουροί μιλούσαν και συμπεριφερόντουσαν «προσεκτικά» ιδιαίτερα ήπια και μαλακά οδηγώντας τους στο πλάτωμα μπροστά από την πύλη του κτιρίου.. Ήταν φανερό πως τους είχε επηρεάσει το κλίμα της στιγμής.

Στεκόμουν παράμερα σε κάποιο σημείο της τσιμεντένιας μικρής προβλήτας και αναρωτιόμουν αν θα μπορούσε να περιγράψει κάποιος την σκηνή, αν θα εύρισκε κάποια φιγούρα που να ταίριαζε, που να ήταν χαρακτηριστική. Πολύ σύντομα ο προβληματισμός μου απαντήθηκε και έχει μείνει στην μνήμη μου ο ήχος της χαμηλής, της θλιμμένης φωνής που μονολογούσε δίπλα μου, στην άκρη του χωματόδρομου χωρίς να με έχει προσέξει. Ήταν ένας μικρόσωμος αδύνατος άνθρωπος φανερά εξαντλημένος, με τσαλακωμένα φθαρμένα ρούχα που δεν κρύβανε την ανέχεια, την ένδεια αυτού που τα φορούσε. Κρατούσε, μάλλον κουβαλούσε, ένα ταλαιπωρημένο τσουβάλι με τα υπάρχοντα του. Τέτοιο λυπημένο, τέτοιο θλιμμένο πρόσωπο μάλλον δεν έχω ξαναδεί μέχρι σήμερα. Μονολογούσε κάπως έτσι……« γιατί μας το κάνατε αυτό; …τι θα γίνουμε τώρα;». Ήταν κλάμα στεγνό χωρίς δάκρυα, δεν ήταν φόβος (αυτός είχε ξεπεραστεί στον Ιππόδρομο), ήταν μόνο το παράπονο του αδύναμου αυτού πλάσματος που το είχαν βαφτίσει εχθρό του Έθνους, αντίπαλο του Κράτους, πολέμιο της κοινωνίας! Έμεινα θυμάμαι ακίνητος, ο χωροφύλακας που ήταν πιο΄κει γύρισε άναυδος και με κοίταξε ψάχνοντας βοήθεια, ζητώντας σιωπηλά «οδηγίες». Μένοντας εγώ άφωνος τον άκουσα με χαμηλή καθησυχαστική φωνή να δίνει κάποιες οδηγίες στον άνθρωπο μας, σαν να ντρεπόταν γι’αυτό που έκανε. Έκανα θυμάμαι λίγη ώρα για να βρω την στοιχειώδη κινητικότητα της όρθιας στάσης.

Τον άνθρωπο αυτόν δεν τον ξαναείδα, δεν έμαθα ποτέ το όνομα του, όμως δεν έφυγε από την μνήμη μου όλα αυτά τα χρόνια. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να του αφιερώσω αυτό το κείμενο όπως του είχα τάξει μυστικά εκείνο το πρωϊνό στην Γυάρο! Όλοι οι άλλοι είχαν το όνομά και τις ιστορίες τους γραμμένες ή άγραφες, εκείνος όμως έμεινε μόνος. Έμεινε για να κουβεντιάσει με την πίκρα της ανημπόριας του φτωχού, ανώνυμου ανθρώπου που τον συνθλίβει η δύναμη πουξεχειλίζει από την χύτρα της εξουσίας!

**( «Ο Οδυσσέας στις στήλες του Ιανού» — «Ασυνήθιστες μέρες-Απόκρημνα Χρόνια» Εκδόσεις
Μένανδρος Αθήνα 2017 – 2020)

Οι απόψεις που εκφράζονται  στα άρθρα της Ιστοσελίδας μας  ανήκουν αποκλειστικά στον/στη συγγραφέα και δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις θέσεις ή τις απόψεις της συντακτικής επιτροπής ή της ιστοσελίδας συνολικά, εκτός και αν ρητά αναφέτεται ως συντάκτης η ΕΕΥΕΔ ή ΔΣ/ΕΕΥΕΔ.

Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος