• – 2025.03.20
• – Αργύρης Τασιόπουλος .

Πέρασαν τριάντα χρόνια από τις 20 Μαρτίου 1995, όταν μια τρομοκρατική οργάνωση η Ἀούμ Σινρικίο εξαπέλυσε τρομοκρατική επίθεση στο Μετρό του Τόκιο με SARIN. 12 ήταν οι νεκροί και 5500 οι τραυματίες. Τρομοκρατικές επιθέσεις συμβαίνουν πάρα πολύ συχνά, όμως αυτή η επίθεση έμεινε ανεξίτηλα γραμμένη στην μνήμη της ανθρωπότητας. Αποτελεί το κορυφαίο παράδειγμα τρομοκρατικής χρήσης Πολεμικής Χημικής Ουσίας.

Ας δούμε την επίθεση με ένα απόσπασμα από το Βιβλίο “Χημικός Πόλεμος” του Καθηγητή Χημείας του ΑΠΘ Γ.Ε Μανουσάκη.

Η επίθεση στο Μετρό του Τόκιο

Το Μετρό του Τόκιο είναι ο πιο πολυσύχναστος υπόγειος σιδηρόδροµος του κόσµου. Καθημερινά, διακινούνται µ’ αυτόν εννέα εκατοµµύρια επιβάτες και οι γραµµές των τρένων έχουν µήκος εξακοσίων πενήντα χιλιοµέτρων. Στο μετρό αυτό, τη ∆ευτέρα της 20ής Μαρτίου του 1995, στις οχτώ και τέταρτο το πρωί την ώρα της µεγαλύτερης κυκλοφορίας, πέντε στελέχη της Θρησκευτικής οργάνωσης «Υπέρτατη Αλήθεια»* επιβιβάστηκαν σε πέντε τρένα διαφορετικών γραµµών. Και τα πέντε αυτά τρένα, παρ’ όλο που ξεκινούσαν από διαφορετικά σημεία, διασταυρώνονταν την ίδια ώρα στον πιο κεντρικό υπόγειο σταθμό του Τόκιο, τον Κασουµιγκασάκι. Οι άνθρωποι αυτοί της «Υπέρτατης Αλήθειας» ήταν εφοδιασμένοι µε πλαστικές σακούλες, που περιείχαν διάλυμα ενός φοβερού αερίου νεύρων, του σαρίν, και είχαν πάρει εντολή να το εξαπολύσουν στους ανυποψίαστους επιβάτες του Μετρό.

Το σαρίν ήταν το µυστικό όπλο, το όπλο τού, του Χίτλερ, µε το οποίο φοβέριζε τους πάντες και τα πάντα. Ο σταθµός Κασουµιγκασάκι βρίσκεται στο διοικητικό κέντρο της πρωτεύουσας της Ιαπωνίας, της χώρας µε την ισχυρότερη οικονοµία του κόσµου µετά τις ΗΠΑ. Στα κτίρια γύρω από το σταθµό αυτό εργάζονται χιλιάδες επιτελικοί υπάλληλοι, οι οποίοι ρυθµίζουν τις τύχες εκατόν είκοσι εκατοµµυρίων Ιαπώνων. Το σταθμό Κασουµιγκασάκι χρησιµοποιούν καθημερινά και όσοι αστυνομικοί αλλά και απλοί υπάλληλοι εργάζονται στο παρακείμενο αρχηγείο της αστυνομίας. Με την ενέργεια αυτή, ο Σόκο Ασαχάρα, ο σχεδόν τυφλός αρχηγός της οργάνωσης «Υπέρτατη Αλήθεια», φιλοδοξούσε να παραλύσει το ιαπωνικό κράτος και να αρχίσει να πραγματοποιεί την ιστορική όπως έλεγε αποστολή του της κυριαρχίας του κόσµου. Οι άνθρωποι του Ασαχάρα, σύμφωνα µε τις οδηγίες που είχαν, πηγαίνοντας για να πάρουν το τρένο στον προκαθορισμένο σταθμό, προμηθεύτηκαν στο δρόµο ένα ψαλίδι, ένα σελοτέιπ και µία εφηµερίδα για να τυλίξουν καλά τη σακούλα που περιείχε το σαρίν. Ο ένας από τους τροµοκράτες, ο Ικούο Χαγιάσι, καρδιοχειρουργός στο επάγγελμα, έφτασε στην προκαθορισµένη ώρα στον προορισµό του, στο σταθµό Ουένο. Πήρε εισιτήριο από το γκισέ, ακολούθησε το βιαστικό πλήθος και επιβιβάστηκε, όπως ήταν το σχέδιο, στο όγδοο όχημα του τρένου. ‘Ύστερα από λίγο τοποθέτησε, µε πολλή ψυχραιµία, στο πάτωµα το πακέτο µε το σαρίν. ‘Όταν τα µεγάφωνα ανήγγειλαν την προσέγγιση του τρένου στον καθορισµένο σταθµό και µόλις άρχισε το φρενάρισμα, ο Χαγιάσι τρύπησε δύο τρεις φορές µε την οµπρέλα, που είχε ειδικά για το σκοπό αυτό, το δέμα του σαρίν. Αµέσως µετά πέρασε βιαστικά µέσα από τους στριµωγµένους επιβάτες και εγκατέλειψε το τρένο. Οι πόρτες ξανάκλεισαν και το τρένο συνέχισε το δρόμο του. Στην εφημερίδα, µε την οποία ήταν τυλιγμένο το δέμα, εμφανίστηκε µια µαύρη κηλίδα από το διάλυµα του σαρίν, που έβγαινε ήδη από την τρύπια σακούλα. Σε λίγο, το σαρίν άρχισε να κυλάει σιγά σιγά στο δάπεδο. Με το πάτημα που του έκαναν οι δεκάδες επιβάτες, επιτάχυναν τόσο την εξαέρωσή του όσο και τη δράση του. Επιπλέον, µε τα παπούτσια τους μετέφεραν το θανατηφόρο υγρό σε διάφορους χώρους των σταθμών, στους οποίους κατέβαιναν. Σύντομα, αρκετοί επιβάτες συνειδητοποίησαν πως η παράξενη μυρωδιά που ένιωθαν και που τους προκαλούσε βήχα και έντονη δυσφορία προερχόταν από τις μικρές λιμνούλες του υγρού σαρίν, που είχαν σχηματιστεί στο πάτωμά. Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί επιβάτες συνέχισαν το ταξίδι τους χωρίς να υποψιάζονται τι τους περίμενε. Άλλοι επιβάτες κλότσησαν τη σακούλα, και ότι είχε απομείνει από το σαρίν, έξω από το βαγόνι, στην πλατφόρμα του επόμενου σταθμού. Η εικόνα που εμφάνιζαν τα πεζοδρόμια έξω από τους υπόγειους σταθμούς στο μετρό του Τόκιο, λίγες ώρες μετά την απόπειρα µε το σαρίν, από την περιβόητη ορyάνωση «Υπέρτατη Αλήθεια».

Λίγο πολύ, το ίδιο σενάριο παίχτηκε και από τους άλλους τέσσερις τρομοκράτες στα άλλα τρένα. Οι συνέπειες του σαρίν άρχισαν να γίνονται έντονα αισθητές. ∆εν ήταν λίγοι οι επιβάτες που έπεφταν στο δάπεδο µε σπασμούς. Μέσα στα βαγόνια επικρατούσε σύγχυση και υστερία. Παρ’ όλα αυτά, όλα τα τρένα συνέχισαν τα δρομολόγιά τους. Ορισμένα έφτασαν στο τέρμα και ξάναεπέστρεψαν. Υπήρξαν τρένα που πέρασαν τρεις φορές από το σταθμό Κασουµιγκασάκι, μέχρι να τους δοθεί εντολή να ακινητοποιηθούν. Τα τρένα που συνέχιζαν τα δροµολόγιά τους μετέφεραν το εξαερωμένο σαρίν στους επόμενους σταθμούς, μολύνοντας τον ένα μετά τον άλλο. Πολλοί από τους επιβάτες εγκατέλειπαν το τρένο αλλόφρονες, στην προσπάθειά τους να αναπνεύσουν λίγο καθαρό αέρα. Τα μεγάφωνα των σταθμών προέτρεπαν τον κόσμο να βγει έξω, αλλά οι περισσότεροι δεν είχαν πλέον δυνάμεις. Ακόμη και η όρασή τους άρχισε να τους εγκαταλείπει. Πέφτανε στις πλατφόρμες και στις σκάλες των υπογείων σταθμών, πριν προλάβουν να βγουν έξω στον ελεύθερο αέρα. ‘Όσοι κατόρθωναν να ανέβουν στον «επάνω κόσµο» ξάπλωναν στα παγκάκια και στα πεζοδρόμια. Άλλοι κατέρρεαν στη μέση του δρόμου δημιουργώντας κυκλοφοριακό χάος. Ιδιαίτερα δύσκολη ήταν η κίνηση των νοσοκομειακών αυτοκινήτων, που έφταναν στους σταθμούς του μετρό κατά δεκάδες. Επικρατούσε πανδαιμόνιο. Στα κορναρίσματα και στα ουρλιαχτά των σειρήνων των νοσοκομειακών αυτοκινήτων ερχόταν να προστεθεί και ο δαιμονισμένος Θόρυβος που έκαναν τα ελικόπτερα των τηλεοπτικών συνεργείων, που τριγύριζαν επάνω από τους σταθμούς. Τηλεοπτικοί σταθμοί μετέδιδαν σε όλη τη χώρα, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο, τη φρίκη που δημιούργησε το σαρίν της «Υπέρτατης Αλήθειας». Μόνο στο σταθμό του Τσουκίζι υπήρχαν ήδη οκτώ νεκροί και δυόμισι χιλιάδες μεταφέρθηκαν σε σοβαρή κατάσταση στα νοσοκομεία. Ο κόσμος τα είχε χαμένα. Αλλά και οι γιατροί τα είχαν χαμένα, γιατί το πρώτο δελτίο ειδήσεων ανέφερε, λανθασμένα, πως έγιναν ορισμένες εκρήξεις στον υπόγειο σιδηρόδρομο και υπήρξε κάποια διαφυγή δηλητηριώδους αερίου. Γι’ αυτό στα νοσοκομεία είχαν ετοιμαστεί να αντιμετωπίσουν περιστατικά µε τραύματα, εγκαύματα και δηλητηριάσεις από μονοξείδιο του άνθρακα, του υπέθεταν πως ήταν το δηλητηριώδες αέριο. Επρόκειτο όμως για κάτι εντελώς διαφορετικό. Τα θύματα που έφταναν στα νοσοκομεία είχαν, εξαιτίας του σαρίν, ένα σχεδόν κυριολεκτικά παράλυτο νευρικό σύστημα, µε όλες τις φοβερές συνέπειες που συνεπάγεται κάτι τέτοιο.

Ενώ η τρομοκρατική αυτή επίθεση είχε εκδηλωθεί στις 8.30′ το πρωί, μόλις στις 10.30′ κάποιος στρατιωτικός γιατρός έκανε τη σωστή διάγνωση, πως επρόκειτο για δηλητηριάσεις από SARIN. Από την ώρα αυτή άρχισαν να χορηγούν στους ασθενείς το σωστό αντίδοτο του SARIN, το ΡΑΜ. Κομβικό σημείο του περιστατικού ήταν η αναγνώριση του παράγοντα που προκάλεσε τους χημικούς τραυματισμούς. Αν είχε ταυτοποιηθεί πιο γρήγορα τα θύματα θα ήταν λιγότερα.

Τα ραδιόφωνα και οι τηλεοράσεις μετέδιδαν πλέον ποιο ήταν το πραγματικό «όπλο» της επίθεσης και έδιναν οδηγίες, σε γιατρούς και θύματα, πώς να αντιμετωπίσουν την κατάσταση. Ανάμεσα στα άλλα, τους συμβούλευαν να κάψουν τα ρούχα που φορούσαν στη μοιραία διαδρομή, γιατί πάρα πολλοί επιβάτες, µε ελαφρύτερα συμπτώματα, πήγαν µόνοι τους ή τους μετέφεραν µε διάφορα μέσα στα σπίτια τους. Αρκετοί από αυτούς αισθάνθηκαν πολύ αργότερα την ανάγκη ιατρικής περίθαλψης και κατέφυγαν στα νοσοκομεία τις επόμενες μέρες. Ο θλιβερός απολογισμός της τρομοκρατικής επιδρομής, όπως αναφέρθηκε, ήταν δώδεκα νεκροί και πέντε χιλιάδες πεντακόσια άτομά που υπέφεραν από τα βαριά συμπτώματα της δηλητηρίασης.

Ὁ Σόκο Ἀσαχάρα και δώδεκα μέλη της οργάνωσης, καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέσθηκαν το 2018. Άλλα περίπου 190 μέλη της ίδιας σέκτας καταδικάστηκαν σε διάφορες ποινές για την επίθεση, που θεωρείται η χειρότερη τρομοκρατική ενέργεια που έχει διαπραχθεί ποτέ στην Ιαπωνία.

Την χρήση Χημικών ή Βιολογικών όπλων μπορούμε και πρέπει να  την χωρίσουμε σε δύο κατηγορίες την Κρατική  και την Τρομοκρατική. Η τρομοκρατική χρήση είναι ιδιαίτερα σπάνια ενώ τα σκήπτρα κρατά η κρατική η οποία βέβαια επικαλείται την δυνατότητα χρήσης από τρομοκράτες για τους δικούς της πολιτικούς λόγους. Πάντα οι απανταχού “ειδικοί” στην ΠΒΧ άμυνα επικαλούνται την Επίθεση στο Μετρό του Τόκιο και την φέρνουν σαν παράδειγμα. Ας την δούμε σε βάθος.

Η Οργάνωση Υπέρτατη Αλήθεια

Πρόκειται για την οργάνωση Ἀούμ Σινρικίο (Aum Shinrikyo), αρχηγός ήταν της ο Σόκο Ἀσαχάρα (Shoko Asahara).Ἡ οργάνωση  Ἀούμ Σινρικίο (Υπέρτατη Αλήθεια) ιδρύθηκε το 1987 και μέχρι το 1995 είχε περίπου 10 χιλιάδες πιστούς. Η  οργάνωση χρησιμοποιούσε  τον ινδουιστικό και τον βουδιστικό  διαλογισμό,  μιλούσε για την “αποκάλυψη” υποστήριζε ότι οι ΗΠΑ , θα εξαπέλυαν επίθεση κατά της Ιαπωνίας με πυρηνικά όπλα και μάλιστα ισχυριζόταν ότι ταξίδεψε στο μέλλον, στο 2006 και περιέγραφε τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο.

 Σκοπός της οργάνωσης ήταν με σειρά τρομοκρατικών επιθέσεων να αποσταθεροποιήσει την κυβέρνηση και να έλθει στην εξουσία.

Οι  απόπειρες και οι αποτυχίες

Ο Aum Shinrikyo και η οργάνωση του “Υπέρτατη αλήθεια” προσπάθησε αρχικά να εισάγει τον ιό Ebola που προκαλεί τον αιμορραγικό πυρετό- EHF,  από την υποσαχάρια Αφρική, στην Ιαπωνία, χωρίς όμως να μπορέσει να τον καλλιεργήσει και να προκαλέσει επιδημία (υπήρξε μόνο ένα κρούσμα). Απέτυχε.

Τον Απρίλιο του 1990 ψέκασε αλλαντοτοξίνη γύρω από το κοινοβούλιο χωρίς όμως να προκληθεί νόσος, ενώ στις 9 Ιουνίου του 1993 ακολούθησε και δεύτερος ψεκασμός με τοξίνη που και πάλι απέτυχε.

Ο Ασαχάρα κατέφυγε στην λύση του κλασικού βιολογικού όπλου του άνθρακα και πάλι απέτυχε. Συγκεκριμένα στις 31 Ιουλίου 1993 ο Ασαχάρα, από το στρατηγείο της οργάνωσης  δοκίμασε διασπείρει στο Τόκιο ένα τοξικό νέφος άνθρακα! Από συσκευή, στην ταράτσα κεντρικού κτηρίου της οργάνωσης εμφανίστηκε ένα μαύρο σύννεφο. Η αστυνομία επενέβει,  σταμάτησε την διασπορά. Λήφθηκαν δείγματα που διαπιστώθηκε,  πολύ αργότερα μετά το τρομοκρατικό κτύπημα με το SARIN,   ότι ήταν μη λοιμογόνο στέλεχος  άνθρακα, κατάλληλο για εμβολιασμούς. Οι τρομοκράτες είχαν κάνει λάθος και οι αστυνομικές αρχές ολιγώρησαν. 

Μετά τις αποτυχίες στον Βιολογικό Πόλεμο, πέρασε στην παρασκευή του SARIN.  Προσπάθησε να διασπείρει το SARIN με ψεκαστικές μηχανές και αυτές δεν λειτούργησαν. To 1994 η οργάνωση  απελευθέρωσε από ένα κατάλληλα διαμορφωμένο όχημα ψυγείο μια ακάθαρτη μορφή SARIN στο  Matsumoto, Nagano, σκοτώνοντας οκτώ (8) ανθρώπους και τραυματίζοντας 500, προφανώς τα αποτελέσματα της επίθεση δεν ικανοποίησαν  και έτσι πλέον αποφάσισε να πραγματοποιήσει το τρομοκρατικό κτύπημα με μη μηχανικά μέσα, με απλό τρύπημα πλαστικών συσκευασιών που περιείχαν το SARIN.

Για ιστορικούς λόγους θα αναφέρουμε ακόμη μία τρομοκρατική χρήση βιολογικού παράγοντα. Το Σεπτέμβριο του 1984 στο Antelope, Oregon των ΗΠΑ επτακόσια πενήντα άτομα υφίστανται σοβαρή δηλητηρίαση χωρίς να υπάρξουν θάνατοι. Τα άτομα αυτά κατανάλωσαν σαλάτες από αλυσίδα εστιατορίων “The Dales” οι οποίες είχαν δηλητηριαστεί με Salmonella enterica, μια παραλλαγή της Salmonella typhi, από μέλος μυστικής θρησκευτικής οργάνωσης («Order of the Rising Sun»).  

Οι παραπάνω είναι οι δύο βασικότερες τρομοκρατικές επιθέσεις με Χημικούς και βιολογικούς παράγοντες που επικαλούνται όσοι κινδυνολογούν για την τρομοκρατική χρήση των όπλων αυτών.  Υπάρχει από την άλλη πλευρά (την κρατική) πολύ μεγάλος κατάλογος χρήσης Χημικών κυρίως παραγόντων από κρατικές οντότητες (Γερμανία, Ιταλία, Αγγλία, Ιαπωνία, Ιράκ, Ιράν κτλ) και μερικές που αποδόθηκαν στο καθεστώς Ασαντ χωρίς να επιβεβαιωθούν.

Θα αναφέρουμε, για ιστορικούς λόγους και λόγους επισήμανσης της ανάγκης έγκαιρης ταυτοποίησης, σε ένα ακόμη  περιστατικό (μη τρομοκρατικό) στο οποίο άργησε η έγκαιρη ταυτοποίηση του παράγοντα. Είναι ο βομβαρδισμός του λιμανιού του Μπάρι το 1943 από την Γερμανική αεροπορία. Βυθίστηκαν 25 πλοία των συμμάχων  και σκοτώθηκαν περισσότεροι από 1000 άνθρωποι. Επίσης 628 στρατιώτες νοσηλεύτηκαν με συμπτώματα από το αέριο μουστάρδας και μέχρι τέλους του μήνα οι 83 από εκείνους είχαν πεθάνει.  Τι είχε γίνει;

Μεταξύ των πλοίων που αντιτάχθηκαν και τελικά βυθίστηκαν  ήταν το “John Harvey“. Τον Αύγουστο του 1943, ο Πρόεδρος Roosevelt είχε εγκρίνει την μεταφορά χημικών πυρομαχικών με παράγοντα μουστάρδας (mustard agent) στο θέατρο επιχειρήσεων της Μεσογείου. Στις 18 Νοε 1943 το John Harvey, με πλοίαρχο τον  Elwin F. Knowles, μετέφερε 2,000 M47A1 mustard gas bombs, κάθε μία περιείχε 30 Kg  sulfur mustard.  Το φορτίο ήταν απόρρητο, μόνο ο Πλοίαρχος και δύο συνοδοί γνώριζαν την φύση του. Δεν δόθηκε εντολή για άμεση εκφόρτωση (για να μην διαρρεύσουν πληροφορίες για το είδος του φορτίου), το πλοίο περίμενε την σειρά του αγκυροβολημένο. Το πλοίο αντιτάχθηκε, ο παράγοντας μουστάρδα  εξαερώθηκε και σαν νέφος το μετέφερε ο αέρας στην πόλη, ή διέρρευσε στην θάλασσα όπου αναμίχθηκε με το πετρέλαιο που είχε διαρρεύσει επίσης από τα άλλα κτυπημένα πλοία. Οι ναυαγοί κολυμπούσαν σε ένα διάλυμα πετρελαίου και “μουστάρδας”.

Τα νοσοκομεία δεχόντουσαν πλήθος ασθενών, πολιτών και στρατιωτικών. Δεν τέθηκε  διάγνωση ώστε να αφαιρεθούν τα ρυπασμένα ρούχα και να απολυμανθούν.  Απλά σκέπασαν τους ασθενείς γιατί κρύωναν και άφησαν το χημικό παράγοντα να δρα.  Η Αμερικανοί προσπάθησαν  να συγκαλύψουν την κατοχή χημικών όπλων και  απέδωσαν τους θανάτους σε «εγκαύματα λόγω εχθρικής ενέργειας». Οι αναφορές διαβαθμίστηκαν, αλλά, καθώς υπήρχαν πάρα πολλοί μάρτυρες για να κρατηθεί το μυστικό, τον Φεβρουάριο του 1944, οι Αρχηγοί του Επιτελείου των ΗΠΑ εξέδωσαν δήλωση με την οποία παραδέχονταν το δυστύχημα οφειλόταν σε Αέριο Μουστάρδας, τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ δεν είχαν καμία πρόθεση να χρησιμοποιήσουν τα δηλητηριώδη αέρια χημικά παρά μόνο σε περίπτωση αντιποίνων.

Από τα παραπάνω είναι σαφές ότι ο Υγειονομικός Αξιωματικός πρέπει να έχει μια στοιχειώδη γνώση αναγνώρισης μιας προσβολής με Χημικούς και Βιολογικούς παράγοντες. (Πχ. σε προσβολή με άνθρακα θα είναι πολλά τα θύματα και κυρίαρχη μορφή ο πνευμονικός άνθρακας που δεν είναι η συνήθης στην φύση). Θα πρέπει η σχετική βιβλιογραφία να είναι διαθέσιμη και  εύκολα προσβάσιμη. Είναι δύσκολο, κοστοβόρο και ενδεχομένως  άχρηστο  να αποκτήσουν οι υγειονομικές μονάδες πλήρη προστατευτικό και απολυμαντικό εξοπλισμό για μια απειλή που μάλλον δεν θα εκδηλωθεί ποτέ. Οι γνώσεις, η βιβλιογραφία και μια στοιχειώδεις δυνατότητα απολύμανσης, με νερό σαπούνι ή διάλυμα υποχλωριωδών αλάτων χλωρίου (0.5%) καλύπτει τις ανάγκες   απολύμανσης από βιολογικούς παράγοντες και πολλούς χημικούς. Αυτό είναι το πρώτο στάδιο, αν μιλήσουμε για ποιο οργανωμένη αντιμετώπιση, αυτή θα περιλαμβάνει την Επιδημιολογική Επιτήρηση της χώρας (από την πολιτεία) και ύπαρξη  σχεδίου υποδοχής και χειρισμού ΠΒΧ απωλειών και ανάλογης υποδομής.

Μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 με τις τρομοκρατικές επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους η απειλή τρομοκρατικών επιθέσεων με κάθε μέσο ήλθε στο προσκήνιο. Στο κλίμα αυτό, το 2002,  το Τμήμα ΠΒΧ Άμυνας του Κέντρου προληπτικής Ιατρικής Στρατού έλαβε την εντολή από την Διεύθυνση Υγειονομικού του Γενικού Επιτελείου Στρατού (επί Δντη ΔΥΓ/ΓΕΣ Υποστρατήγου (ΥΙ) Σπ. Γεωργακή)  να επεξεργασθεί “Σχέδιο υποδοχής ΠΒΧ απωλειών από Νοσοκομείο Βάσεως”

Στα πλαίσια ανάπτυξης του σχεδίου διαπιστώθηκε η ανάγκη να περιγραφεί η ΠΒΧ απειλή από την σκοπιά του Υγειονομικού. Η αναφορά σε στοιχεία όπως αναγνώριση, διαλογή, απολύμανση, θεραπεία και εκτίμηση του αριθμού των ΠΒΧ, απωλειών υγείας, διαμόρφωσαν την ανάγκη σύνταξης ενός εγχειριδίου. Στο εγχειρίδιο δόθηκε το όνομα «Το Υγειονομικό στην ΠΒΧ Άμυνα».

Το εγχειρίδιο θα απευθυνόταν στο προσωπικό του υγειονομικού. Είχε σαν σκοπό να αποτελέσει ένα βοήθημα για την άμεση άντληση των απαραίτητων στοιχείων σχετικών με την προετοιμασία του υγειονομικού σε όλους τους ρόλους υγειονομικής υποστήριξης για των χειρισμό των ΠΒΧ απωλειών υγείας. Πρότυπο του εγχειριδίου αποτέλεσε το αντίστοιχο εγχειρίδιο του NATO «HANDBOOK ON THE MEDICAL ASPECTS OF NBC DEFENSIVE OPERATIONS – AMedP-6(B)». το οποίο συμπληρώθηκε και με άλλα στοιχεία. 

Υπήρξα επικεφαλής της Ομάδας Σύνταξης, ολοκληρώθηκε, σχεδόν, η συγγραφή του από Αξιωματικούς του Κέντρου Βιολογικών Ερευνών Στρατού (ΚΒΙΕΣ). Ζήτησα  τον έλεγχο (προσθήκες, έλεγχος θεραπευτικών σχημάτων, διόρθωση ορολογίας)  από Ιατρούς διαφορετικών ειδικοτήτων, δεν έγινε ποτέ και παραμένει το σχέδιο του εγχειριδίου,  στο προσωπικό μου αρχείο αναξιοποίητο.

Ενδεικτικά από το μη εκδοθέν εγχειρίδιο.

Χ.Ο Νεύρων : εδώ

Χ.Ο Καυστικές : εδώ

Για χρήση το πρωτότυπο AMedP-6  εδώ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Χηµικός και Βιολογικός Πόλεµος – από τις Πλαταιές στο Τόκιο και στη Βαγδάτη “Γ.Ε Μανουσάκη / Εκδόσεις Πατάκη
• NATO «HANDBOOK ON THE MEDICAL ASPECTS OF NBC DEFENSIVE OPERATIONS – AMedP-6(B)
• MEDICAL MANAGEMENT OF CHEMICAL CASUALTIES HANDBOOK (RED BOOK)
• The SS John Harvey disaster – History of Sorts
• Wikipadia