ΤΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ και Ο ΠΑΛΙΟΣ ΣΤΡΑΤΟΛΟΓΟΣ!

• 2026.04-08
• Λάμπρος Βαζαίος

ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Πριν λίγο καιρό κάποιοι φίλοι, που τους πειράζω λέγοντας, πως μιλάνε πια μόνο για ποδόσφαιρο(!), ξαναθυμηθήκανε το «Μακεδονικό» ζήτημα και άρχισαν να λένε πάλι για την «προδοσία»! Η κουβέντα άρχισε να ζωηρεύει και φαινόταν ότι θα ξέφευγε από τα συνηθισμένα. Για λόγους αισθητικής απομακρύνθηκα, προτιμώντας να μην συμμετέχω αν και κάποια «επιχειρήματα» είχαν αρχίσει να διαμαρτύρονται μέσα μου. Δεν κατάφερα όμως να εμποδίσω την ανάδυση παλιάς εμπειρίας που φανερώθηκε τελείως απρόοπτα και με γύρισε πολλά χρόνια πίσω!

Είχα χειρουργήσει πριν χρόνια στο 401, έναν συμπαθέστατο βετεράνο ανθυπασπιστή της Στρατολογίας. «Παλαιάς κοπής» υπαξιωματικός, είχε περάσει την ζωή του, τριγυρνώντας με το θρυλικό «Περιοδεύον Στρατολογικό» στην Βόρειο κυρίως Ελλάδα. Ήτανε οι εποχές μετά τον Εμφύλιο που οι κοινωνικές διαδικασίες και η ζωή στην επαρχία δεν είχαν καμία σχέση με την σημερινή εικόνα των ίδιων τόπων και των ανάλογων ανθρώπων.

Όσοι είχαμε μεγαλώσει στην Νότια Ελλάδα δεν είχαμε ιδέα για την πραγματικότητα, για ό,τι θα συναντούσαμε στην Μακεδονία. Με έκπληξη μάθαμε πως οι κάτοικοι, της υπαίθρου κυρίως, «χωριζόντουσαν» σε ντόπιους και πρόσφυγες! Οι ντόπιοι διακρινόντουσαν σε «δίγλωσσους» και όσους μιλούσαν μόνο Ελληνικά.Οι δίγλωσσοι μιλούσαν κυρίως τα «ντόπια» η «Μακεδονίτικα» η σκέτα «Μακεδονικά»(!). Σλαυόφωνο γλωσσικό ιδίωμα που μοιάζει αρκετά με τα Βουλγαρικά. Υπήρχαν ακόμη Τουρκόφωνοι ‘Έλληνες, προσφυγικής προέλευσης και οι «Καραμανλήδες» που έγραφαν την Τουρκική Γλώσσα με Ελληνικό Αλφάβητο. Αυτοί οι τελευταίοι παρουσίαζαν αξιόλογη πολιτισμική και πνευματική δραστηριότητα, στην Ανατολία που ζούσανε, μέχρι την Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών που ακολούθησε.

Ας ξαναγυρίσουμε όμως στον ηλικιωμένο παλιό Στρατολόγο. Έχοντας ζήσει όλες τις περιπέτειες της δύσκολης εποχής που ήταν στον Στρατό, ήταν γεμάτος εμπειρίες και ιστορίες που διηγιόταν συνεχώς. Είχε το χάρισμα της γλαφυρότητας και της «λαϊκής θυμοσοφίας» του ανθρώπου που έζησε μέσα σε συχνά παράξενες συνθήκες που αντιμετώπιζε καθημερινά. Οι χιλιάδες νεαροί που περάσανε από το «Περιοδεύον» τα χρόνια που υπηρετούσε, η πολύ απαιτητική και συχνά αντίξοη καθημερινότητα που αντιμετώπιζε, του είχαν δώσει μεγάλο πλούτο από εμπειρίες ζωής. Αν μάλιστα προστεθεί και το χάρισμα της πετυχημένης διήγησης, τότε έχουμε την πλήρη εικόνα ενός πολύ ενδιαφέροντα αφηγητή! Η εμπειρία του στον χειρισμό των εξεταζομένων στο «Περιοδεύον» ήταν πολύ μεγάλη και οι ιστορίες που μας διηγείτο ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες και μπορώ να πω πώς έμαθα αρκετά που αγνοούσα τελείως για τον κόσμο της Μακεδονίας.

Μετά από λίγο καιρό και αφού είχαμε ακούσει αρκετές από τις ιστορίες, μας απεκάλυψε με καμάρι, που δεν το έκρυβε καθόλου, πως ξεχώριζε αμέσως τους δίγλωσσους και τους Σλαυόφωνους από τους άλλους. Η κατάταξη σε Όπλα, Σώματα και Υπηρεσίες ήταν λεπτή και σημαντική υπόθεση. Οι δίγλωσσοι, σύμφωνα με τις τότε διαταγές, είχαν «ξεχωριστή» στρατολογική μεταχείριση. Πολλοί δεν το δήλωναν προσπαθώντας να αποφύγουν την δυσμενή τοποθέτηση. Ο βετεράνος στρατολόγος, με λίγο αυτάρεσκο ύφος και διαλέγοντας προσεκτικά τα λόγια του αποκάλυψε την μέθοδο που είχε εφαρμόσει! Όταν παρουσιαζόντουσαν ένας-ένας οι στρατεύσιμοι άρχισε την διήγηση, μετά την ιατρική εξέταση, τους ρωτούσα αν είναι δίγλωσσοι η σκέτα Σλαυόφωνοι. Αυτό βέβαια αφορούσε σε όσους από γεωγραφική προέλευση μπορεί να είχαν το πρόβλημα! Αν μου έλεγαν όχι τότε τους έλεγα ξαφνικά: «πες κριθάρι!» Αν άκουγα, συνέχισε με το πονηρό γελάκι του, «κριτάρι» και όχι «κριθάρι» βεβαιωνόμουν ότι ήταν Σλαυόφωνος και τον κατέτασσα όπου έλεγαν οι διαταγές! Αν άκουγα «κριθάρι» ήμουν βέβαιος ότι δεν ήταν δίγλωσσος.

Η απλοϊκή επινόηση του γέρο-ανθυπασπιστή αποδείχθηκε πράγματι πολύ αποτελεσματική. Σε όλες τις Σλαυικές γλώσσες το Ελληνικό γράμμα «Θ» δεν είναι δυνατόν, δεν μπορούν να το προφέρουν οι άνθρωποι που τις μιλούν. Το προφέρουν ως «Τ» η κάποιες φορές ως «φ»!

Ο παλιός Στρατολόγος είχε «βρεί» απλή και αρκετά επιτυχημένη λύση για ένα κομμάτι του «Μακεδονικού»! Λέγανε και δεν είχανε άδικο, οι παλιοί δάσκαλοι πως τα δύσκολα προβλήματα μόνο με απλές λύσεις λύνονται. Έτσι την ώρα που, πολιτικοί, διπλωμάτες, διεθνολόγοι και άλλοι σπουδαίοι, μελετούσαν πολύπλοκες λύσεις και στις δύο χώρες, ένας μάλλον ασήμαντος υπαξιωματικός έλυσε τόσο απλά το θέμα της εθνοτικής ταυτοποίησης !

Φωτογραφία εξωφύλλου: 1950 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΡΙΝΟ ΠΗΛΙΚΙΟ ΣΤΟΛΗΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΥ – ΑΝΘΥΠΑΣΠΙΣΤΟΥ  ΤΟΥ ΠΕΖΙΚΟΥ

Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος