2026.04.24

Η 24η Απριλίου τιμάται κάθε χρόνο ως ημέρα μνήμης της γενοκτονίας των Αρμενίων και συμβολίζει την αρχή μιας οργανωμένης διαδικασίας εξόντωσης.  

Τη νύχτα της 23ης προς 24η Απριλίου, οι οθωμανικές αρχές προχώρησαν σε συντονισμένες συλλήψεις της Αρμενικής ελίτ. Συνελήφθησαν περίπου 200–250 άτομα αρχικά, ενώ τις επόμενες ημέρες ο αριθμός ξεπέρασε τους 600. Οι συλλήψεις δεν ήταν τυχαίες, περιλάμβαναν διανοούμενους, δημοσιογράφους, συγγραφείς, γιατρούς, δικηγόρους, πολιτικούς και κληρικούς δηλαδή, την πνευματική και ηγετική τάξη των Αρμενίων.

Οι περισσότεροι, μεταφέρθηκαν αρχικά σε φυλακές της πόλης στη συνέχεια εξορίστηκαν προς την ενδοχώρα της Μικράς Ασίας, κυρίως σε περιοχές όπως Άγκυρα Τσανγκίρι (Çankırı). Ελάχιστοι επέζησαν, οι περισσότεροι εκτελέστηκαν καθ’ οδόν ή ή δολοφονήθηκαν σε απομακρυσμένες περιοχές

Η ενέργεια αυτή είχε ξεκάθαρο στρατηγικό στόχο, να αποκεφαλιστεί η αρμενική κοινότητα να μείνει χωρίς ηγεσία και δυνατότητα οργάνωσης ή αντίστασης Ήταν το πρώτο βήμα πριν τις μαζικές εκτοπίσεις πληθυσμών και τις πορείες θανάτου προς τη Συρία.

Η μέθοδος αυτή (σύλληψη της ελίτ πρώτα) θεωρείται χαρακτηριστικό μοτίβο σε γενοκτονίες. Δείχνει ότι δεν επρόκειτο για τυχαία γεγονότα πολέμου, αλλά για σχεδιασμένη πολιτική που αντικρούει το επιχείρημα των Τούρκων ότι δεν υπήρξε πρόθεση εξόντωσης.

Στη συνέχεια ακολούθησε η μαζική εξόντωση του αρμενικού πληθυσμού. Άνδρες, γυναίκες και παιδιά εκδιώχθηκαν από τις πατρογονικές τους εστίες και οδηγήθηκαν σε πορείες θανάτου προς την Συρία και τις ερήμους της Μεσοποταμίας. Χωρίς τροφή, νερό ή προστασία, εκατοντάδες χιλιάδες πέθαναν από κακουχίες, ασθένειες και βία καθ’ οδόν, ενώ πολλοί δολοφονήθηκαν. Οι εκτοπίσεις αυτές, που παρουσιάστηκαν ως «μετακινήσεις πληθυσμών», λειτούργησαν στην πράξη ως μηχανισμός συστηματικής εξόντωσης.

Τουρκικός στρατός συνοδεύει εκτοπισμένους Αρμένιους στο δρόμο προς την φυσική εξόντωση.

Ο δρόμος ήταν μακρύς και άνυδρος. Οι άνθρωποι έπεφταν από εξάντληση και κανείς δεν μπορούσε να τους βοηθήσει. Όποιος σταματούσε, έμενε πίσω. Και όποιος έμενε πίσω, δεν ζούσε.

Ήταν φανερό ότι αυτό δεν ήταν μετακίνηση πληθυσμού, αλλά μια μέθοδος εξόντωσης.

Φρίκη !!!!

Οι εχθροί των Τούρκων αργοπεθαίνουν ……..

Οι πληθυσμοί που απομακρύνονταν δεν εγκαθίσταντο αλλού, αλλά εξαφανίζονταν καθ’ οδόν.

 

Στα τέλη του 19ου αιώνα, η Οθωμανική Αυτοκρατορία βρισκόταν σε βαθιά κρίση και σταδιακή παρακμή, υπό την πίεση των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων, που συχνά παρενέβαιναν επικαλούμενες την προστασία των χριστιανικών πληθυσμών. Την ίδια περίοδο, μέλη της οθωμανικής ελίτ έρχονταν σε επαφή με τις ιδέες της νεωτερικότητας μέσω σπουδών και ταξιδιών στην Ευρώπη, διαμορφώνοντας κύκλους μεταρρυθμιστών που επιδίωκαν τον εκσυγχρονισμό του κράτους. Μετά τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου, που σήμανε σημαντικές απώλειες εδαφών και πληθυσμιακές ανακατατάξεις, η ένταση μεταξύ μουσουλμανικών και χριστιανικών κοινοτήτων αυξήθηκε. Στο πλαίσιο αυτό, οι Αρμένιοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με τις μαζικές διώξεις της περιόδου 1894–1896, γνωστές ως Χαμιτιανές σφαγές ¹, επί του Αμπντούλ Χαμίτ Β΄.

Η επανάσταση των Νεοτούρκων το 1908, με την επικράτηση της Επιτροπής Ένωση και Πρόοδος, δημιούργησε αρχικά προσδοκίες εκδημοκρατισμού και ισονομίας. Ωστόσο, το όραμα αυτό γρήγορα μετασχηματίστηκε σε πολιτική συγκεντρωτισμού και εθνικής ομογενοποίησης, που στρεφόταν ενάντια στους μη μουσουλμανικούς πληθυσμούς. Οι σφαγές των Αρμενίων στην Κιλικία το 1909 ² (Σφαγές των Αδάνων) αποτέλεσαν πρώιμη ένδειξη αυτής της κατεύθυνσης.

Μετά τις βαριές απώλειες των Βαλκανικών Πολέμων (1912–1913) και τις νέες προσφυγικές ροές, ενισχύθηκαν οι πολιτικές αποκλεισμού και στοχοποίησης των χριστιανικών κοινοτήτων, οι οποίες αντιμετωπίστηκαν ολοένα και περισσότερο ως «εσωτερικός εχθρός».

Το 1914, υπό την κυριαρχία των ηγετικών μορφών όπως ο Ενβέρ Πασάς και ο Ταλαάτ Πασάς, το καθεστώς απέκτησε μονοκομματικά χαρακτηριστικά, ενώ αποφάσεις για «ομογενοποίηση» της Ανατολίας και η δημιουργία παραστρατιωτικών μηχανισμών, όπως η Ειδική Οργάνωση, διαμόρφωσαν το πλαίσιο για τις δραματικές εξελίξεις που ακολούθησαν. (Στοιχεία από άρθρο katiousa.gr)

Τον Ιανουάριο του 1914 ο Ενβέρ Πασάς γίνεται Υπουργός Πολέμου, η όποια αντιπολίτευση καταστέλλεται και η Οθωμανική Αυτοκρατορία γίνεται μονοκομματικό καθεστώς, υπό την άτυπη ηγεσία των τριών πασάδων Ενβέρ (Υπουργός Πολέμου), Ταλάτ (Υπουργός Εσωτερικών) και Τζεμάλ (μπεηλέρμπεης της Δαμασκού).

Η Ομογενοποίηση» της Ανατολίας

Τον Ιούνιο του 1914 σε μυστική συνεδρίαση της Κ.Ε. της «Επιτροπής Ενότητα & Πρόοδος» λαμβάνεται η απόφαση για «ομογενοποίηση» της Ανατολίας, ενώ τον Αύγουστο ιδρύεται η παραστρατιωτική «Ειδική Οργάνωση» (Τασκιλάτ-ι Μαχσουσά), με στόχο την καταπολέμηση του «εσωτερικού εχθρού» και η οποία ήταν ανεξάρτητη και ανεξέλεγκτη από τις επίσημες δομές του κράτους.

Τα αποτελέσματα της γενοκτονίας στούς παρακάτω πίνακες :

Η σύγχρονη Τουρκία δεν αποδέχεται τον όρο «γενοκτονία», κυρίως για τα γεγονότα του 1915. Η επίσημη θέση της είναι ότι:

• επρόκειτο για συνέπειες πολέμου, εμφύλιας βίας και αναταραχών.

• υπήρξαν απώλειες και από όλες τις πλευρές.

• δεν υπήρξε σχεδιασμένη εξόντωση με κρατική πρόθεση (που είναι βασικό στοιχείο στον ορισμό της γενοκτονίας – όρος δεν είχα ακόμη υπάρξει)

Η μη αποδοχή των Γενοκτονιών από μέρους της Τουρκίας δείχνει με τον με πλέον χαρακτηριστικό τρόπο ότι ψεύδεται. Μεθοδεύει την απόκρυψη των Γενοκτονιών σε κάθε επίπεδο ⁴. 

Δεν υπήρξε εκ μέρους των Ελλήνων, Αρμενίων και Ασσυρίων εμφύλια βία και αναταραχές. Οι όποιες αντιδράσεις υπήρξαν ήταν αποτέλεσμα των προσχεδιασμένων τουρκικών προκλήσεων. Απώλειες εκατομμυρίων ανθρώπων υπήρξαν ΜΟΝΟ στην πλευρά των Ελλήνων, Αρμενίων και Ασσυρίων.

Η τεράστια επιχείρηση κατάσχεσης περιουσιών, μεταφοράς και εξόντωσης  ολόκληρων πληθυσμών γίνεται μόνο με συντονισμένη κρατική καθοδήγηση. Τα αποτελέσματα των εκκαθαρίσεων φαίνονται στους παραπάνω πίνακες.

Ο Ταλαάτ ήταν ο ουσιαστικός ηγέτης του Κομιτάτου ΄Ένωση και Πρόοδος και θεωρείται ως ο κύριος υπαίτιος της Γενοκτονίας των Αρμενίων μεταξύ 1915-1917. Είχε δηλώσει δημόσια την πρόθεσή του να εξαλείψει τους Αρμένιους και τους Έλληνες της οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Σχεδίασε και οργάνωσε την εθνοκάθαρση των Αρμενίων, Ελλήνων, Ασσυρίων και επέβλεψε όλες τις φάσεις της εκτέλεσής της.

Μετά το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το οθωμανικό στρατιωτικό δικαστήριο υπό την πίεση των Μεγάλων Δυνάμεων καταδίκασε σε θάνατο τους βασικούς ηγέτες Νεότουρκους, που ήταν υπεύθυνοι για το σχεδιασμό και την εκτέλεση της γενοκτονίας των Αρμενίων. Από τις 8 Ιανουαρίου του 1919 και έπειτα, έγιναν τρία στρατοδικεία στην Κωνσταντινούπολη. Η δικαστική απόφαση βγήκε στις 5 Ιουλίου του 1919 και καταδίκασε ερήμην τους βασικούς υπαίτιους αναγνωρίζοντας τον προσχεδιασμένο χαρακτήρα των σφαγών των Αρμενίων.

Οι Ταλαάτ, Τζεμάλ, Ενβέρ, Μπεχαεντίν Σακίρ και Μπεχαεντίν Ναζίμ, Τζεμάλ Αζμί είχαν ήδη διαφύγει εγκαιρως τα ξημερώματα της 3ης Νοεμβρίου του 1918 με το γερμανικό πλοίο Λορελέι, που διέθεσε η πρεσβεία της Γερμανίας και θα τους μετέφερε στην Οδησσό.

Ο Ταλαάτ Πασάς που διέφυγε στο Βερολίνο κρυβόταν με το όνομα Αλή Σαλιέχ Μπέη. Είχε ξυρίσει το μουστάκι του για να μην τον αναγνωρίζουν, όμως ο Αρμένιος Σογομόν Τεχλιριάν, στα πλαίσια της “Επιχείρησης Νέμεσις” κατάφερε να αναγνωρίσει τον Ταλαάτ, χρησιμοποιώντας ένα ξυραφάκι για να «σβήσει» το μουστάκι του στη φωτογραφία που του είχαν δώσει οι σύντροφοί του. Εκτέλεσε τον Ταλαάτ με ένα πυροβολισμό στο κεφάλι. Το Γερμανικό δικαστήριο έλαβε υπ’όψιν του τον κομβικό ρόλο του Ταλαάτ στην Γενοκτονία και αθώωσε τον Τεχλιριάν.

Οι Τούρκοι ήταν οι πρώτοι διδάξαντες την μεθόδευση των Γεννοκτονιών και ο Χίτλερ υπήρξε θαυμαστής των. Η σορός του Talaat επεστράφη στο τουρκικό κράτος με τιμές από τον Χίτλερ το 1943.

Τι σημαίνει να είσαι Αρμένιος στην Τουρκία του σήμερα;

“Είναι να περπατάς, χωρίς να αγανακτείς, στις λεωφόρους που φέρουν τα ονόματα των κυβερνητικών στελεχών που ευθύνονταν για τη Γενοκτονία. Είναι να προφέρεις  το όνομα του δολοφόνου του παππού σου ή της γιαγιάς σου ανταλλάσσοντας μια διεύθυνση. Είναι να διστάζεις να μιλάς δυνατά στους δρόμους. Να παριστάνεις τον κουφό στις ύβρεις. Να κρύβεσαι για να υπάρχεις…»  (Πηγή : amarysia.gr)

Στην Κωνσταντινούπολη βρίσκεται το μαυσωλείο του Ταλαάτ Πασά  και μια λεωφόρος φέρει το όνομά του  (και σε πολλες άλλες πόλεις της Τουρκίας υπάρχουν δρόμοι με την ονομασία του), δείγμα ότι ουσιαστικά τίποτα δεν άλλαξε στην τουρκική πολιτική με την πάροδο τόσων δεκαετιών. Η δίκη των υπευθύνων ήταν προσχηματική και οι αιμοσταγείς δολοφόνοι εκατoμμυρίων ανθρώπων τιμούνται ως ήρωες στην σύγχρονη Τουρκία. (Αναλογικά είναι σαν οι σύγχρονοι Γερμανοί να τιμούν τον Χίτλερ ).

 

 

 

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ 

Από το ημερολόγιο του Grigoris Balakian

«Μας συνέλαβαν χωρίς προειδοποίηση και μας οδήγησαν στο τμήμα.
Ήμασταν άνθρωποι των γραμμάτων, γιατροί, ιερείς, δάσκαλοι.
Κανείς δεν μπορούσε να καταλάβει γιατί βρισκόταν εκεί.

Την επόμενη ημέρα μας επιβίβασαν σε τρένο. Τα βαγόνια ήταν γεμάτα· δεν υπήρχε χώρος ούτε να κινηθείς.
Καθώς απομακρυνόμασταν από την Κωνσταντινούπολη,
πολλοί κοιτούσαν σιωπηλοί, σαν να αποχαιρετούσαν για πάντα την πόλη.

Κάθε στάση σήμαινε και λιγότερους ανθρώπους.
Μας έπαιρναν σε ομάδες και δεν τους ξαναβλέπαμε.
Σύντομα σταματήσαμε να ρωτάμε.

Η σιωπή έγινε ο μόνος τρόπος να αντέξεις.»

---

Από τις αφηγήσεις του Αράμ Αντονιάν

«Η πορεία άρχισε νωρίς το πρωί.
Μας είπαν ότι θα μεταφερθούμε για την ασφάλειά μας.
Άνδρες, γυναίκες, παιδιά – όλοι μαζί.

Ο δρόμος ήταν μακρύς και άνυδρος.
Οι άνθρωποι έπεφταν από εξάντληση και κανείς δεν μπορούσε να τους βοηθήσει.
Όποιος σταματούσε, έμενε πίσω.
Και όποιος έμενε πίσω, δεν ζούσε.

Τη νύχτα, ακούγονταν κραυγές μέσα στο σκοτάδι.
Το πρωί βλέπαμε τι είχε συμβεί.

Προχωρούσαμε χωρίς να ξέρουμε πού πηγαίνουμε.
Μόνο ότι δεν υπήρχε επιστροφή.»

---

Από το έργο του Χένρι Μοργκεντάου

«Συχνά δεχόμουν αναφορές από προξένους και ιεραποστόλους
για τις πορείες των Αρμενίων προς το εσωτερικό.
Οι περιγραφές ήταν σχεδόν ίδιες παντού.

Ολόκληροι πληθυσμοί εκδιώκονταν από τα σπίτια τους,
χωρίς τρόφιμα, χωρίς προστασία.
Οι συνοδοί τους δεν είχαν εντολή να τους προστατεύσουν,
αλλά απλώς να τους οδηγήσουν.

Ήταν φανερό ότι αυτό δεν ήταν μετακίνηση πληθυσμού,
αλλά μια μέθοδος εξόντωσης.»

---

Από το ημερολόγιο του Clarence Ussher

«Καθώς οι πορείες περνούσαν από την περιοχή μας,
βλέπαμε ανθρώπους σε κατάσταση πλήρους εξάντλησης.
Πολλοί δεν μπορούσαν καν να σταθούν όρθιοι.

Προσπαθήσαμε να προσφέρουμε βοήθεια,
αλλά ήταν αδύνατο να καλύψουμε τέτοιο πλήθος.

Οι δρόμοι γέμιζαν με ανθρώπους που δεν είχαν τη δύναμη να συνεχίσουν.
Ήταν μια συνεχής ροή δυστυχίας που δεν σταματούσε.»

---

Από βρετανικά έγγραφα που επιμελήθηκε ο Arnold J. Toynbee

«Οι πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν από διάφορες περιοχές
επιβεβαιώνουν ότι οι εκτοπισμοί δεν είχαν προσωρινό χαρακτήρα.

Οι πληθυσμοί που απομακρύνονταν δεν εγκαθίσταντο αλλού,
αλλά εξαφανίζονταν καθ’ οδόν.

Η ομοιομορφία των μεθόδων σε διαφορετικές επαρχίες
δείχνει ότι υπήρχε κεντρικός σχεδιασμός.»

---

Ασσυριακές ⁷ μαρτυρίες (Sayfo – 1915)

Ο Ασσύριος ιερέας Ισαάκ Αρμαλέτ περιγράφει «Τα χωριά μας περικυκλώθηκαν.

Οι άνδρες σφαγιάστηκαν, οι γυναίκες και τα παιδιά οδηγήθηκαν μακριά.

Όποιος δεν άντεχε, έπεφτε και τον αποτελείωναν.»

Και οι ζωή συνεχίζεται πάντα στο ίδιο “μοτίβο”

1955 (6–7 Σεπτεμβρίου) . Οργανωμένα πλήθη επιτέθηκαν σε ελληνικά σπίτια, καταστήματα, εκκλησίες και κοιμητήρια στην Κωνσταντινούπολη. Καταστράφηκαν χιλιάδες περιουσίες, δεκάδες ναοί. Υπήρξαν τραυματισμοί κακοποιήσεις , λίγοι θάνατοι (αλλά μεγάλη ψυχολογική βία). Αφορμή της ήταν η ψευδής είδηση ότι καταστράφηκε το σπίτι του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη. Αργότερα αποδείχθηκε ότι η ενέργεια ήταν προβοκάτσια. Οι περισσότεροι ιστορικοί συγκλίνουν ότι δεν ήταν απλό ξέσπασμα όχλο υπήρξε οργάνωση και ανοχή – συμμετοχή κρατικών μηχανισμών. Αποτέλεσμα η Μαζική φυγή Ελλήνων από την Κωνσταντινούπολη, η κατάρρευση της οικονομικής τους βάσης. Υπήρξαν σε μικρότερη έκταση ταραχές στην Σμύρνη με την καταστροφή του ελληνικού προξενείου, Πυρπόληση ελληνικών εγκαταστάσεων και επίθεση σε εκκλησίες

1964 Απέλαση των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, Η ενέργεια βασίστηκε στην καταγγελία από την Τουρκία της Ελληνοτουρκικής Σύμβασης Εγκατάστασης. Αυτή η συμφωνία επέτρεπε σε Έλληνες υπηκόους να ζουν και να εργάζονται στην Τουρκία, ακυρώθηκε μονομερώς το 1964 . Περίπου 30.000 Έλληνες υπήκοοι απελάθηκαν , όμως επηρεάστηκαν πολύ περισσότεροι διότι οι οικογένειές τους (που ήταν Τούρκοι υπήκοοι) αναγκάστηκαν να φύγουν μαζί τους και συνολικά έφυγαν 60.000–80.000 άνθρωποι. 

1974 με την επέμβαση των Τούρκων στην Βόρεια Κύπρο, όπου μεγάλος αριθμός αιχμαλώτων εξαφανίστηκε ⁸, ο Ελληνικός πληθυσμός εκδιώχθηκε, άποικοι από την Τουρκία  αλλοίωσαν την εθνολογική σύσταση. 

2018 σειρά έχουν οι Κούρδοι.  Η Τουρκία έχει πραγματοποιήσει στρατιωτικές επεμβάσεις (π.χ. Afrin 2018, “Peace Spring” 2019). Στόχος δηλωμένα ήταν η απομάκρυνση κουρδικών ένοπλων οργανώσεων που συνδέει με το PKK. Αυτές οι επιχειρήσεις οδήγησαν σε μετακινήσεις πληθυσμών, αλλαγές δημογραφίας σε ορισμένες περιοχές, διεθνείς επικρίσεις για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο ΟΗΕ και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν καταγράψει ανησυχίες για πιθανές παραβιάσεις, αλλά δεν υπάρχει επίσημη διεθνής απόφαση που να χαρακτηρίζει συνολικά την κατάσταση ως «γενοκτονία». Η Τουρκία υποστηρίζει ότι πρόκειται για αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις…… 

 

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Χαμιτιανές σφαγές (1895-1896)

Ο Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ (βασίλεψε 1876–1909) συνδέεται με ένα κύμα μαζικής βίας κατά των Αρμενίων στα τέλη του 19ου αιώνα, γνωστό ως οι Χαμιτιανές σφαγές. Εκείνη την περίοδο, σε διάφορες επαρχίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (ιδίως στην ανατολική Ανατολία), ξέσπασαν εκτεταμένες σφαγές, λεηλασίες και καταστροφές αρμενικών κοινοτήτων. Οι βιαιότητες ξεκίνησαν το 1894 (με αφορμή εξεγέρσεις και φορολογικές εντάσεις στην περιοχή του Σασούν) και κλιμακώθηκαν το 1895–1896. Συμμετείχαν οθωμανικά στρατεύματα, άτακτα σώματα και κουρδικές μονάδες (γνωστές ως Hamidiye). Καταγράφηκαν μαζικές δολοφονίες, πυρπολήσεις χωριών και εξαναγκαστικοί εξισλαμισμοί. Οι εκτιμήσεις διαφέρουν, αλλά συνήθως γίνεται λόγος για περίπου 100.000 έως 300.000 νεκρούς Αρμενίους, χιλιάδες εκτοπισμένους και κατεστραμμένες κοινότητες  Η σκληρή καταστολή και οι μαζικές σφαγές προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στην Ευρώπη.

Ο Τύπος και η κοινή γνώμη αποκάλεσαν τον Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ «Κόκκινο Σουλτάνο» (Red Sultan) λόγω του μεγάλου αριθμού θυμάτων και της ευθύνης που του αποδόθηκε για τις πολιτικές αυτές. Οι Χαμιτιανές σφαγές θεωρούνται από πολλούς ιστορικούς ως προάγγελος της μεταγενέστερης Γενοκτονίας των Αρμενίων, ανέδειξαν την αυξανόμενη ένταση μεταξύ της οθωμανικής εξουσίας και των χριστιανικών πληθυσμών. Προκάλεσαν διεθνή κατακραυγή, χωρίς όμως ουσιαστική επέμβαση. Αποτελούν παράδειγμα της διαχρονικής βαρβαρότητας των Τούρκων. Το όνομά του έδωσαν οι σύγχρονοι Τούρκοι στο γεωτρύπανο Abdülhamid Han.

2. Οι Σφαγές των Αδάνων (1909)

Οι Σφαγές των Αδάνων  αποτέλεσαν ένα ακόμη από τα πιο αιματηρά επεισόδια βίας κατά των Αρμενίων στις αρχές του 20ού αιώνα, λίγα χρόνια πριν από τη Γενοκτονία των Αρμενίων. Έλαβαν χώρα τον Απρίλιο του 1909 στα Άδανα και Επεκτάθηκαν σε όλη την περιοχή της Κιλικίας. Ξέσπασε βία εναντίον του αρμενικού πληθυσμού από μουσουλμανικά πλήθη, τοπικές ένοπλες ομάδες και, σε πολλές περιπτώσεις, με συμμετοχή ή ανοχή στρατιωτικών δυνάμεων. Καταγράφηκαν μαζικές δολοφονίες, πυρπολήσεις συνοικιών, λεηλασίες και επιθέσεις σε εκκλησίες και σχολεία. Θύματα οι εκτιμήσεις ποικίλλουν, αλλά συνήθως αναφέρονται περίπου 20.000 – 30.000 Αρμένιοι νεκροί καταστροφή μεγάλου μέρους της αρμενικής παρουσίας στην περιοχή. Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι αρχές δεν προστάτευσαν τον πληθυσμό σε ορισμένες περιπτώσεις, στρατιωτικές δυνάμεις συμμετείχαν ενεργά. Μετά τα γεγονότα έγιναν κάποιες δίκες, αλλά θεωρούνται περιορισμένες και ανεπαρκείς.

3. Άρμιν Βέγκνερ

Ο Γερμανός Άρμιν Βέγκνερ υπήρξε στα νεανικά του χρόνια εθελοντής υπαξιωματικός του Yγειονομικού στο στρατό των Νεότουρκων και ως εκ τούτου ένας από τους σημαντικότερους αυτόπτες μάρτυρες της αρμενικής γενοκτονίας στη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Έχοντας εύκολη πρόσβαση, λόγω της ιδιότητάς του, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των εκτοπισμένων Αρμενίων και με άμεσο κίνδυνο της ζωής του φωτογράφισε και κατέγραψε τα απάνθρωπα γεγονότα της γενοκτονίας που σημάδεψαν για πάντα τη ζωή του.

Ο Βέγκνερ γνώριζε από «πρώτο χέρι ότι στη γενοκτονία συμμετείχαν ενεργά -στον σχεδιασμό αλλά και στην εκτέλεση- και ανώτατοι Γερμανοί αξιωματικοί, οι οποίοι δεν είχαν απλώς επιρροή στις στρατιωτικές δυνάμεις των Οθωμανών, αλλά ακόμη και αρχηγικές θέσεις. Όπως ο στρατηγός Όττο Λίμαν φον Σάντερς, ο επικεφαλής της γερμανικής στρατιωτικής αποστολής στην Τουρκία, που είχε το πρόσταγμα στη μάχη της Καλλίπολης, η νικηφόρα έκβαση της οποίας, στις αρχές του 1915, εξασφάλισε τον γερμανικό-οθωμανικό έλεγχο των Δαρδανελίων και την αποκοπή της Ρωσίας από τους Δυτικούς συμμάχους της «Εγκάρδιας Συνεννόησης» .

Η γερμανική συμμετοχή στο οθωμανικό έγκλημα κατά της ανθρωπότητας ήταν καθοριστική και το 2015 θεωρήθηκε από την ίδια τη γερμανική βουλή σαν «γερμανική συνυπευθυνότητα». Όχι μόνο λόγω του εξοπλισμού, όπως φαίνεται στη φωτογραφία όπου ο τουρκικός στρατός συνοδεύει εκτοπισμένους Αρμένιους οπλισμένος με γερμανικά Mauser, αλλά και επειδή Γερμανοί αξιωματικοί συμμετείχαν, ακόμα και προσωπικά στη γενοκτονία των Αρμενίων. Μερικοί ιστορικοί πιστεύουν μάλιστα ότι ο «ιθύνων νους πίσω από τις εκτοπίσεις» ήταν ο στρατηγός Φρίντριχ Μπρόνσαρτ φον Σέλντορφ, που υπηρέτησε περίπου ως Αρχηγός Επιτελείου του οθωμανικού στρατού. Δείτε το άρθρο της Ιστορικού – Ερευνήτρια, Λία Βαλάτα – Τσιάμα εδώ 

4. Πινάρ Σελέκ

Η Πινάρ Σελέκ (Pınar Selek, γεννημένη  το 1971 στην  στην Κωνσταντινούπολη) είναι Τούρκισσα κοινωνιολόγος, αντιμιλιταριστική ακτιβίστρια, φεμινίστρια και συγγραφέας, η οποία ζει εξόριστη στη Γαλλία, όπου και έλαβε τη γαλλική υπηκοότητα το 2017.

Η Πινάρ Σελέκ το 2003 μπήκε σε μεγάλους μπελάδες, όταν έγραψε ένα άρθρο υπό τη μορφή μαθητικής έκθεσης, διαμαρτυρόμενη για την εγκύκλιο της 14ης Απριλίου του 2003, με την οποία ο τότε υπουργός Παιδείας προσπάθησε να επιβάλει σε όλους τους διευθυντές σχολείων τη διοργάνωση συζητήσεων και τη συλλογή μαρτυριών που να αποδεικνύουν ότι ουδέποτε η Τουρκία προχώρησε σε εξολόθρευση των μειονοτήτων:

«…Ζητούσαν από τους μαθητές να γράψουν εκθέσεις γύρω από το θέμα της ‘’αποκάλυψης της αλήθειας απέναντι στα αρμενικά ψέματα’’. Οι εντολές ήταν ξεκάθαρες. Η εγκύκλιος του υπουργείου ήθελε να απαγορεύσει τη χρήση εικασιών όπως ‘’οι Τούρκοι ίσως σκότωσαν κάποιους Αρμενίους’’….».

Η υποτιθέμενη έκθεση του μαθητή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι Αρμένιοι «σαρώθηκαν από τους ανέμους, κατακλύστηκαν από τα νερά».

5. Η ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΗΠΑ

Επί σειρά ετών οι ΗΠΑ δεν αναγνώριζαν την Γενοκτονία των Αρμενίων. Οι πολιτικοί όταν ερχόταν στην Προεδρεια των ΗΠΑ απέφευγαν να την αναγνωρίσουν. Ενδεικτικά  ο Μπάρακ Ομπάμα όντας γερουσιαστής και υποψήφιος για την Προεδρία, το Γενάρη του 2008, ο τόνιζε πως “η Αρμένικη Γενοκτονία δεν είναι κάτι συζητήσιμο, δεν είναι προσωπική θέση ή άποψη, αλλά μια ευρέως αποδεδειγμένη αλήθεια, που την στηρίζουν συγκλονιστικά πολλές ιστορικές αποδείξεις. Τα γεγονότα είναι αδιαμφισβήτητα […]. Ως Πρόεδρος θα αναγνωρίσω την Γενοκτονία των Αρμενίων”. Μετά την εκλογή του, όχι μόνον δεν αναγνώρισε, αλλά, πολύ προσεκτικά, δεν χρησιμοποίησε ποτέ τη λέξη “Γενοκτονία” για να αναφερθεί στα γεγονότα – παρ’ ότι του δόθηκαν πάρα πολλές ευκαιρίες. Δείτε το σχετικό άρθρο ThePressProject

Το 2019, και τα δύο σώματα του Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών (Βουλή των Αντιπροσώπων και Γερουσία) ψήφισαν ψηφίσματα που αναγνωρίζουν τα γεγονότα ως γενοκτονία. Το 2021, ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν χρησιμοποίησε επίσημα τον όρο «γενοκτονία» σε προεδρική δήλωση για την 24η Απριλίου. Πρόκειται για επίσημη πολιτική και ηθική αναγνώριση. Δεν συνεπάγεται άμεσα νομικές κυρώσεις, αλλά έχει ισχυρό συμβολικό και διπλωματικό βάρος.

Μετά την απόφαση του Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών (2019) και ιδιαίτερα μετά τη δήλωση του Τζο Μπάιντεν το 2021 . Το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε την απόφαση ως «πολιτικά υποκινούμενη», «χωρίς νομική βάση». Η Τουρκία κάλεσε τον Αμερικανό πρέσβη για εξηγήσεις και προχώρησε σε διπλωματικές διαμαρτυρίες. 

6. Βασική θέση της Τουρκίας

Η επίσημη τουρκική θέση είναι ότι τα γεγονότα του 1915 δεν συνιστούν γενοκτονία. οι θάνατοι συνέβησαν στο πλαίσιο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, λόγω συγκρούσεων, ασθενειών και γενικευμένης αναταραχής και επίσης προβάλλεται ότι υπήρξαν απώλειες και από την πλευρά των μουσουλμανικών πληθυσμών. Δεν υπήρξε πρόθεση εξόντωσης (που αποτελεί βασικό στοιχείο του όρου «γενοκτονία»).

Ο τουρκικός αρνητισμός αποτελεί ίσως το πιο επιτυχημένο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η καλά οργανωμένη, σκόπιμη και συστηματική διάδοση ψευδολογιών μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στον χώρο της δημόσιας συζήτησης, και του ότι αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως επαρκές όπλο εναντίον της αλήθειας… «[οι Αρμένιοι] έπρεπε να προσκομίσουν την απόδειξη του ίδιου τους του θανάτου».

7. Sayfo – 1915

Η  Sayfo είναι το όνομα της γενοκτονίας των Ασσυρίων το 1915. Οι Ασσύριοι είναι ένας αρχαίος αλλά και σύγχρονος λαός με βαθιές ρίζες στη Μέση Ανατολή. Οι Ασσύριοι προέρχονται από την αρχαία Ασσυρία, μια ισχυρή αυτοκρατορία που άνθισε περίπου από το 2000 π.Χ. έως το 600 π.Χ. στην περιοχή της Μεσοποταμία (σημερινό Ιράκ, Συρία και γύρω περιοχές). Ήταν γνωστοί για την οργάνωση, τη στρατιωτική τους δύναμη και τα μεγάλα τους έργα. Σήμερα  οι Ασσύριοι είναι εθνοτική και θρησκευτική μειονότητα , ζουν κυρίως στο Ιράκ, τη Συρία, την Τουρκία και στο Ιράν, αλλά και στη διασπορά (Ευρώπη, Αμερική). Είναι κυρίως Χριστιανοί, ανήκοντας σε εκκλησίες όπως η Ασσυριακή Εκκλησία της Ανατολής. Μιλούν διαλέκτους της Αραμαϊκής γλώσσας, μιας από τις αρχαιότερες γλώσσες στον κόσμο.

8. Κύπρος 1974

Η πιο οδυνηρή επίπτωση της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το καλοκαίρι του 1974, σε ανθρώπινους όρους, είναι το τραγικό ανθρωπιστικό πρόβλημα των αγνοουμένων και των οικογενειών τους.

Κατά τη διάρκεια και μετά την εισβολή, χιλιάδες Ελληνοκύπριοι συνελήφθησαν και κρατήθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Κύπρο από τον Τουρκικό στρατό και τους Τουρκοκύπριους παραστρατιωτικούς, που ενεργούσαν υπό τις οδηγίες των Τούρκων στρατιωτικών. Επιπρόσθετα, πάνω από 2,000 αιχμάλωτοι πολέμου μεταφέρθηκαν παράνομα στην Τουρκία και κρατήθηκαν σε τουρκικές φυλακές. Κάποιοι από αυτούς δεν αφέθηκαν ποτέ ελεύθεροι και εξακολουθούν να αγνοούνται. Εκατοντάδες άλλοι Ελληνοκύπριοι, τόσο στρατιώτες όσο και πολίτες, συμπεριλαμβανομένων ηλικιωμένων, γυναικών και παιδιών, εξαφανίστηκαν σε περιοχές υπό τουρκική κατοχή και σήμερα θεωρούνται αγνοούμενοι. Σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις, υπάρχουν καλά τεκμηριωμένες μαρτυρίες που αναφέρουν ότι τα αγνοούμενα πρόσωπα εθεάθησαν για τελευταία φορά ζωντανά στα χέρια του τουρκικού στρατού ή των Τουρκοκυπρίων, που δρούσαν υπό τις οδηγίες και την ευθύνη των τουρκικών δυνάμεων κατοχής. 

 

9. Περί Ελληνοτουρκικής Φιλίας. (χωρίς λόγια)

 

Οι απόψεις που εκφράζονται  στα άρθρα της Ιστοσελίδας μας  ανήκουν αποκλειστικά στον/στη συγγραφέα και δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις θέσεις ή τις απόψεις της συντακτικής επιτροπής ή της ιστοσελίδας συνολικά, εκτός και αν ρητά αναφέτεται ως συντάκτης η ΕΕΥΕΔ ή ΔΣ/ΕΕΥΕΔ.

Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος