1912 Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
26η Οκτωβρίου 1912
Η Ημέρα που η Θεσσαλονίκη Αγκάλιασε ξανά την Ελευθερία της
Η 26η Οκτωβρίου δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στο ημερολόγιο για τη Θεσσαλονίκη· είναι ο παλμός της ιστορίας της, η στιγμή που η πόλη άνοιξε μια νέα σελίδα, αποτινάζοντας περίπου πέντε αιώνες οθωμανικής δουλείας. Η σύμπτωση της απελευθέρωσής της με τη γιορτή του Πολιούχου της, Αγίου Δημητρίου, προσέδωσε στη μέρα αυτή έναν χαρακτήρα σχεδόν μυσταγωγικό, συνδέοντας ανεξίτηλα την πίστη με την εθνική αποκατάσταση.
Ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη από τις αρχές Οκτωβρίου του 1912. Ο Ελληνικός Στρατός, υπό τη διοίκηση του Αρχιστρατήγου Διαδόχου Κωνσταντίνου, προέλαυνε νικηφόρα στη Μακεδονία μετά τις αποφασιστικές νίκες στο Σαραντάπορο και τα Γιαννιτσά. Η Θεσσαλονίκη, το στρατηγικό και πολιτισμικό διαμάντι της Βαλκανικής, ήταν ο μεγάλος στόχος. Η αναμέτρηση δεν ήταν μόνο στρατιωτική αλλά και διπλωματική, καθώς ο Βουλγαρικός στρατός πλησίαζε επίσης με ταχύτητα προς την πόλη. Η αποφασιστικότητα της ελληνικής ηγεσίας και η ταχύτητα των κινήσεων του Ελληνικού Στρατού υπήρξαν καθοριστικές.
Το βράδυ της 26ης προς την 27η Οκτωβρίου, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του Οθωμανού διοικητή Χασάν Ταχσίν Πασά και των Ελλήνων απεσταλμένων έφτασαν στο τέλος τους. Ο Ταχσίν Πασάς, συνειδητοποιώντας το αδιέξοδο και θέλοντας να προστατεύσει την πόλη από την καταστροφή, υπέγραψε τα πρωτόκολλα παράδοσης.
«Από τους Έλληνες την πήραμε και στους Έλληνες θα την παραδώσουμε», λέγεται πως δήλωσε ο Οθωμανός διοικητής, αποδίδοντας την πόλη στους φυσικούς της κατόχους.
Στις 27 Οκτωβρίου 1912, οι πρώτες ελληνικές μονάδες εισήλθαν στη Θεσσαλονίκη εν μέσω θερμών εκδηλώσεων ενθουσιασμού και συγκίνησης. Η σημαία με τον λευκό σταυρό υψώθηκε στον ουρανό της Μακεδονίας, και οι καμπάνες των εκκλησιών ήχησαν χαρμόσυνα σε κάθε γωνιά της πόλης.
Η είσοδος του Βασιλιά Γεωργίου Α΄ και του Στρατού τις επόμενες ημέρες επισημοποίησε την ένταξη της Θεσσαλονίκης στον εθνικό κορμό. Η νύμφη του Θερμαϊκού άνοιγε τα φτερά της για μια νέα εποχή ανάπτυξης, εκσυγχρονισμού και ενσωμάτωσης στο ελεύθερο Ελληνικό Κράτος.
Σήμερα, δεκαετίες μετά, η 26η Οκτωβρίου παραμένει ημέρα τιμής, μνήμης και υπερηφάνειας. Θυμίζει σε όλους μας τη δύναμη της ενότητας, την αξία της ελευθερίας και το χρέος να διατηρούμε τη Θεσσαλονίκη φάρο πολιτισμού, ιστορίας και προόδου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Χρόνια Πολλά στη Θεσσαλονίκη!
ΔΣ/ΕΕΥΕΔ
Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος
One thought on “1912 Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ”
Κατά τις κρίσιμες διαπραγματεύσεις για την τύχη της Θεσσαλονίκης τον Οκτώβριο του 1912, ο Οθωμανός αρχιστράτηγος Χασάν Ταχσίν Πασάς βρέθηκε αντιμέτωπος όχι μόνο με τον προελάύντα Ελληνικό Στρατό, αλλά και με την πίεση των Βουλγάρων, οι οποίοι διεκδικούσαν επίσης την πόλη και επιχείρησαν να τον πείσουν (ακόμη και με δέλεαρ ή πιέσεις) να υπογράψει πρωτόκολλο παράδοσης και σε αυτούς.
Η απάντηση στους Βούλγαρους: Αρνούμενος τις πιέσεις τους και εξηγώντας γιατί επέλεξε να παραδώσει την πόλη στον ελληνικό στρατό αμαχητί για να την προστατεύσει από την καταστροφή, ο Ταχσίν Πασάς φέρεται να είπε:
«Εμείς πολεμήσαμε με τους Έλληνες επί είκοσι μέρες. Βούλγαρους στρατιώτες δεν συνάντησα πουθενά. Νικήθηκα από τους Έλληνες και σε εκείνους παραδίδω την πόλη… Από τους Έλληνες την πήραμε, στους Έλληνες θα την παραδώσουμε».
Η φράση αυτή καταγράφηκε ήδη από το 1914 σε ξένες ιστορικές εκδόσεις (όπως στο έργο του D.J. Cassavetti, Hellas and the Balkan Wars) και έκτοτε διατηρήθηκε στην ιστορική μνήμη ως ένδειξη του ρεαλισμού αλλά και του σεβασμού που έτρεφε ο τελευταίος Οθωμανός διοικητής της Θεσσαλονίκης προς τον αντίπαλό του.