Η ΣΤΡΑΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΤΟΥ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ ΚΑΙ Η 4η ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΣΤΡΑΤΙΑ

• 2026.10.22
• Αντιστρατήγου ε.α, Δημητρίου Αλευρομάγειρου Επίτιμου Γενικού Επιθεωρητή Στρατού
• Δημοσιεύτηκε στην Αεροπορική Επιθεώρηση, Τεύχος 107, Αύγουστο 2016

Κατά καιρούς παριστάμεθα μάρτυρες της προκλητικής επιθετικότητας της Τουρκίας, κάτι το οποίο τείνει να γίνει -και γι’ αυτό πολύ επικίνδυνη συνήθεια.

Η Τουρκία σήμερα, εκμεταλλευόμενη και την οικονομική μας κατάσταση, προσπαθεί να θέσει θέματα τα οποία κατ ́επανάληψιν έχουν απορριφθεί από την Ελλάδα και ευρίσκονται πλήρως στη σφαίρα της παραβίασης ακόμα και των απλών κανόνων του διεθνούς δικαίου. Αυτή η πολιτική της Τουρκίας εντάσσεται στη γνωστή στρατηγική της του «μαστιγίου και του καρότου», η οποία, μαζί με τις κατά καιρούς προβοκατόρικες ενέργειές της, έχει θετικά υπέρ αυτής αποτελέσματα.

Εδώ θα αναφερθώ μόνον στα θέματα των νησιών του Ελληνικού Αρχιπελάγους του Αιγαίου. Καταρχάς θέλω να υπενθυμίσω την προσπάθεια της Τουρκίας, ολίγον προ του τέλους του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, να έλθει σε συνεννόηση με τους τότε συμμάχους μας, για να στείλει τουρκικά στρατεύματα σε ορισμένα νησιά του Αιγαίου, ώστε «να τα προστατέψει από τους Γερμανούς…», ενέργεια η οποία τελικά δεν τελεσφόρησε, πλην όμως, σημειώνουμε, βρήκε ευήκοον ους κυρίως στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Στην πρόσφατη Ιστορία μας, υπενθυμίζουμε τη γνωστή προβοκάτσια των γεγονότων της Κοφίνου (στην Κύπρο τον Νοέμβριο του 1967), η οποία οδήγησε στην επαίσχυντη απομάκρυνση της Ελληνικής Μεραρχίας, την οποίαν είχε στείλει ο Γεώργιος Παπανδρέου το 1964 ύστερα από συνεννόηση με τον τότε Πρόεδρο τηςΚυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπίσκοπον Μακάριο, με οδυνηρά για τονελληνισμό αποτελέσματα.

Σημειούται επίσης ότι κατ’ επανάληψη ελληνικές κυβερνήσεις, προφανώς πιεζόμενες και υποκύπτουσες σε κυνικές απειλές και με μηδενικές ή αόριστες υποσχέσεις, έχουν προβεί σε εσφαλμένες ενέργειες κατευνασμού ή δημιουργίας κλίματος «συνεργασίας», με αποτέλεσμα την αποθράσυνση της Τουρκίας (1976: συνάντηση Κ. Καραμανλή–Ετσεβίτ στη Γενεύη, όπου και υπεγράφη πρωτόκολλον παραπομπής του θέματος της υφαλοκρηπίδας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, το οποίο αργότερον δεν τήρησαν οι Τούρκοι

1991: πρόταση κυβέρνησης Μητσοτάκη για αποστρατιωτικοποιη-μένη ζώνη στα σύνορα Ελλάδας –Τουρκίας – Βουλγαρίας και διάφορες κατ ́επανάληψη προτάσεις για αμοιβαία(;) μείωση των εξοπλισμών). Οι ενέργειες αυτές καταλήγουν πάντα στην απαίτηση της Άγκυρας για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου με ….υποκρυπτόμενο και εμφανιζόμενο την κατάλληλη στιγμή αντάλλαγμα την ΑΝΕΥ ΟΥΔΕΜΙΑΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΞΙΑΣ απόσυρση της 4ης Στρατιάς.

Από το 1980 τονίζουμε με έμφαση τον κίνδυνο της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου σε πιθανή πρόταση της Άγκυρας για ταυτόχρονη απόσυρση της 4ης Στρατιάς (πρόταση η οποία ήρθε και το έτος 2000 δια στόματος του -αποθανόντος ήδη- ναυάρχου Γκιουβέν Ετσεβίτ, πρώην αρχηγού του Πολεμικού Ναυτικού, αρχηγού των ναυτικών δυνάμεων εισβολής στην Κύπρο το ’74 και τότε στρατιωτικού συμβούλου του τ. Πρωθυπουργού Ετσεβίτ).

Η 4η Τουρκική Στρατιά έχει ΜΟΝΟ πολιτικό λόγο ύπαρξης. Συγκροτήθηκε το 1976 στα δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας, ώστε, όταν θα έλθει η στιγμή και σε εντολή ή «διευκόλυνση» του διεθνούς παράγοντα και προκειμένου να φανεί η Τουρκία φιλειρηνική, να κάνει πρόταση για την απόσυρσή της με ταυτόχρονη αποστρατιωτικοποίηση των νησιών μας.

Είναι γνωστό ότι η Ελλάδα, ύστερα από τη βάρβαρη και εγκληματική εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο το ’74 και κάνοντας χρήση αναφαίρετου δικαιώματός της (άρθρο 51 καταστατικού χάρτη των Ηνωμένων Εθνών), εξόπλισε ΑΜΥΝΤΙΚΑ τα νησιά του Αιγαίου. Η Τουρκία -ενώ γνωρίζει πολύ καλά ότι δεν πρόκειται να της επιτεθούμε- συγκρότησε την 4η Στρατιά (στην οποίαν μάλιστα έδωσε και την ονομασία Στρατιά του Αιγαίου), με τον ισχυρισμό ότι κινδυνεύει από τις δυνάμεις των νησιών μας. Ο πραγματικός λόγος, ωστόσο, είναι αυτός που περιγράψαμε παραπάνω.

Η ίδια η Τουρκία στην πράξη έχει επιβεβαιώσει τον ισχυρισμό μας, όταν στις διάφορες κρίσεις αλλά και στις κατ’ έτος διεξαγόμενες αποβατικές ασκήσεις στον κόλπο του Ντογάμπεη, έναντι της Σάμου (εναντίον τίνος οι αποβατικές ασκήσεις;), χρησιμοποιεί ως κύριο κορμό των αποβατικών της δυνάμεων τμήματα εκτός Μονάδων της 4ης Στρατιάς, τα οποία και επιβιβάζονται στα μονίμως ναυλοχούντα στα μικρασιατικά παράλια 160 και πλέον αποβατικά της πλοία (τα οποία δεν ανήκουν στην 4η Στρατιά, στην οποία επίσης δεν ανήκει και η Ταξιαρχία Πεζοναυτών που εδρεύει στη Φώκαια -πλησίον της Σμύρνης).

Είναι προφανές, ότι η τυχόν διάλυση ή απόσυρση της 4ης Στρατιάς σε τίποτα δεν θα μειώσει τη στρατιωτική ετοιμότητα και επιθετικότητα της Τουρκίας κατά των νησιών μας, ενώ τυχόν απόσυρση των δυνάμεών μας από τα νησιά, η εγκατάσταση των οποίων απαίτησε πολύ χρόνο, τα αφήνει ουσιαστικά ανυπεράσπιστα, δεδομένου ότι, σε περίπτωση κρίσης, ο χρόνος που θα απαιτηθεί για την αξιόπιστη αμυντική επανεγκατάσταση είναι πολλαπλασίως μεγαλύτερος από τον ελάχιστο χρόνο επιβίβασης των τουρκικών στρατευμάτων στα αποβατικά τους για άμεση επίθεση κατά των νησιών μας.

Κλείνοντας, θα θέλαμε να δηλώσουμε ότι πιστεύουμε πως τα πολύαπλά αυτά θέματα τα γνωρίζουν πολύ καλά και οι κυβερνώντες -και ιδιαίτερα τα Υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας- αλλά και ολόκληρος ο πολιτικός κόσμος και δεν θα επιχειρηθεί ποτέ τέτοια αυτοκαταστροφική ενέργεια, όμοια της οποίας μόνον η χούντα του ’67 πραγματοποίησε, με οδυνηρά για την Κύπρο και τον ελληνισμό αποτελέσματα.

Η πραγματικά φιλειρηνική Ελλάδα πρέπει να απαιτήσει όπως η Τουρκική ελίτ, αν είναι ειλικρινής (λυπούμεθα αλλά εμείς δεν έχουμε πεισθεί), να καταστρέψει τον αποβατικό της στόλο, να σταματήσει τις κατ’ έτος προκλητικές ασκήσεις εναντίον των νησιών μας και να αποσύρει τα στρατεύματα εισβολής και κατοχής από την Κύπρο. Τότε και μόνον τότε μπορούμε να συζητήσουμε για αμοιβαία μείωση εξοπλισμών και αργότερα, ύστερα από απόλυτη και έμπρακτη εμπέδωση της εμπιστοσύνης, να συζητήσουμε τα παραπέρα…

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1 Ministère des Affaires Etrangères [Υπουργείο Εξωτερικών της Γαλλίας], Documents Diplomatiques, Confé-rence de Lausanne, Paris, Imprimerie Nationale, MDCCCCXXIII=1923, σε δύο τόμους. Υπάρχει και άλλη έκδοση, πεντάτομη.

2 Στη μελέτη του «Το Καθεστώς Αποστρατικοποίησης των Νησιών του Ανατολικού Αιγαίου» (Άγκυρα 1986, ελληνική μετάφραση Αλέξη Αλεξανδρή, Εκδόσεις «Γνώση», Αθήνα 1989, σ. 32) ο Χουσεΐν Παζαρτζί γράφει ότι «από την έκθεση της στρατιωτικής υποεπιτροπής (…) προκύπτει σαφώς ότι επιδιωκόμενος σκοπός υπήρξε η αποτροπή της Ελλάδας να προπαρασκευάσει επίθεση κατά της Τουρκίας», αποσιωπώντας, χαρακτηριστικά, το σκέλος της προστασίας των νησιών εναντίον εισβολής. Ο Παζαρτζί διετέλεσε επικεφαλής της Νομικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας και Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στη Σχολή Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Άγκυρας. Όπως γράφει ο ίδιος, στην προετοιμασία της μελέτης του τον βοήθησαν ο πρέσβης Δρ. Riza Türmen και δύο άλλα μέλη του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών.

3 Θυμάμαι πως, όταν υπηρετούσα στο Ελληνικό Γενικό Προξενείο της Κωνσταντινούπολης την περίοδο 1966-69, τα τουρκικά μέτρα κατά των Ελλήνων των δύο νησιών, ιδίως της Ίμβρου, ήσαν απάνθρωπα. Τα μαθαίναμε από τους Ίμβριους, που συνέρρεαν απελπισμένοι στην Πόλη, γιατί οι τουρκικές αρχές δεν επέτρεπαν την ελεύθερη επικοινωνία μας με τα νησιά, που τα είχαν κηρύξει στρατιωτική ζώνη.

4 Ουσιαστικά και το Καστελλόριζο (Μεγίστη) είχε απελευθερωθεί. Τον Μάρτιο του 1913 οι κάτοικοί του επανεστάτησαν, κατήργησαν τις τουρκικές αρχές με τη βοήθεια αντάρτικου σώματος από 40 Κρήτες και εγκατέστησαν ντόπια προσωρινή διοίκηση. Μετά από επίμονες θερμές παρακλήσεις των Μεγιστέων, η ελληνική κυβέρνηση στειλε ημιεπίσημα τον Β. Τζαβέλλα ως διοικητικό σύμβουλο. Αποβιβάστηκε στο νησί με μικρή δύναμη σαμιακής χωροφυλακής την 1η Αυγούστου 1914. Τον Δεκέμβριο του 1915 η Γαλλία κατέλυσε με τον στόλο της τις ημιεπίσημες ελληνικές αρχές και κατέλαβε τη Μεγίστη. Όταν η Γαλλία αναγκάστηκε να εκκενώσει την Κιλικία, μεταβίβασε έναντι χρηματικού ποσού στην Ιταλία την κατοχή του Καστελλόριζου, παρά τα πάνδημα συλλαλητήρια διαμαρτυρίας των κατοίκων του, στους οποίους οι Γάλλοι είχαν υποσχεθεί ότι θα απέδιδαν το νησί στην Ελλάδα. Με το άρθρο 15 της Συνθήκης Ειρήνης της Λωζάνης, η Τουρκία παραιτήθηκε «από όλα τα δικαιώματα και από όλους τους τίτλους της» επί του Καστελλόριζου, όπως και επί των άλλων Νότιων Σποράδων) (βλ. και κατωτ.).

5 Επιβεβαιώνεται μόνον η κυριαρχία και όχι άλλες πρόνοιες της απόφασης. Όχι εκείνες περί αποστρατιωτικοποίησης ή πρόληψης του λαθρεμπορίου (βλ. κατωτ.).

6 Στο λήμμα «Δωδεκάνησος» της Μεγάλης Ελληνικής Εγκυκλοπαιδείας του Πυρσού, που υπογράφει ο Μ.Δ. Βολονάκης, παρέχεται και η εξής πληροφορία: «Τη 29η Ιανουαρίου 1923 η παρά τη Διασκέψει της Λωζάννης ελληνική αντιπροσωπεία, έχουσα προοφθαλμών το σχέδιον της υπογραφησομένης συνθήκης, δι’ εγγράφου της διετύπωσε την επιφύλαξιν όπως, της Τουρκίας άπαξ υποχρεωθείσης να παραιτηθεί υπέρ της Ιταλίας πάντων των επί της Δωδεκανήσου δικαιωμάτων και τίτλων της, η ελληνική κυβέρνησις διατηρεί το δικαίωμα ίνα προέλθη εις τας δεούσας συνομιλίας μετά της ιταλικής προς καθορισμόν της τύχης αυτών εν πνεύματι φιλικώ και συμφώνω προς την αρχήν των εθνικοτήτων και τας ήδη επελθούσας συμφωνίας».

_________________

Περί Ελληνοτουρκικής Φιλίας (Προσθήκη από τον επιμελητή της ανάρτησης)

 

Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος