Η ΠΡΩΤΗ ΕΔΡΑ ΤΗΣ ΣΙΣ ΣΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ (1947-1958)

Στρατιωτική Ιατρική Σχολή (1947–1958)

Τα πρώτα βήματα της ΣΙΣ στην αγκαλιά της θεσσαλονικης»

Η μεταφορά και λειτουργία της Στρατιωτικής Ιατρικής Σχολής (ΣΙΣ) στη Θεσσαλονίκη δεν ήταν απλώς μια υπηρεσιακή απόφαση, αλλά η συνέχιση στην θεσσαλονίκη  ενός θεσμού  που θα τροφοδοτούσε τις Ένοπλες Δυνάμεις με επιστημονική αριστεία. Από τον Αύγουστο του 1947 μέχρι τον Οκτώβριο του 1958 (πριν τη μεταφορά στις σημερινές εγκαταστάσεις κοντά στο 424 ΓΣΝΕ), η Σχολή έγραψε τις πρώτες, ρομαντικές και δύσκολες σελίδες της, σε δύο ιστορικά κτίρια της πόλης.

Τα κτίρια που στέγασαν το όραμα των πρώτων Ελλήνων Στρατιωτικών Ιατρών της ΣΙΣ στην Θεσσαλονίκη.

Η Γερμανική Σχολή Θεσσαλονίκης : Ιδρύθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα (1888) και αποτελούσε πνευματικό και εκπαιδευτικό κέντρο της γερμανόφωνης κοινότητας και της ελίτ της πόλης. Το κτίριο (αρχικά στην περιοχή των Εξοχών, επί της σημερινής Βασιλίσσης Όλγας) υπέστη τις περιπέτειες των Παγκοσμίων Πολέμων. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, επιτάχθηκε ή χρησιμοποιήθηκε για γερμανικές ανάγκες, ενώ με τη λήξη του πολέμου το σχολείο ανέστειλε τη λειτουργία του. Τον Αύγουστο του 1947, οι άδειες πλέον αίθουσες της Γερμανικής Σχολής ζωντάνεψαν ξανά, φιλοξενώντας τους κοιτώνες των πρώτων τάξεων των μαθητών της ΣΙΣ. Εκεί μπήκαν οι βάσεις της στρατιωτικής εκπαίδευσης.

Η Έπαυλη Μοδιάνο (Σημερινό Λαογραφικό & Εθνολογικό Μουσείο). Χτίστηκε το 1906 από τον διάσημο αρχιτέκτονα Ελί Μοντιάνο για τον πατέρα του, τον Εβραίο τραπεζίτη Γιακόμπ Μοδιάνο. Αποτελεί ένα εξαίρετο δείγμα εκλεκτικιστικής αρχιτεκτονικής (Art Nouveau στοιχεία). Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης το 1912, το κτίριο αγοράστηκε από το ελληνικό δημόσιο και χρησιμοποιήθηκε ως Κυβερνείο (κατοικία του Γενικού Διοικητή Μακεδονίας), ενώ φιλοξένησε κατά καιρούς μέλη της βασιλικής οικογένειας. Την περίοδο (1947–1958), τμήματα της Σχολής (κυρίως διοικητικές υπηρεσίες, Ιατρείο ή επιπλέον χώροι ενδιαίτησης) στεγάστηκαν σε αυτό το εμβληματικό αρχοντικό των Εξοχών.  Για την ιστορία, το κτίριο παραχωρήθηκε αργότερα (το 1970) για τη στέγαση του Λαογραφικού Μουσείου.

Ο Δείκτης Μνήμης

Η Επιστημονική Ένωση Υγειονομικών Ενόπλων Δυνάμεων (ΕΕΥΕΔ) με αφορμή τον εορτασμό των 100 χρόνων από την ίδρυση της ΣΙΣ (σήμερα ΣΣΑΣ) ζήτησε από τον Δήμαρχο Θεσσαλονίκης την τοποθέτηση “Δείκτη Μνήμης ( i )” έξω από τα δύο κτίρια στα πρότυπα των άλλων “δεικτών” που υπάρχουν σε ιστορικά σημεία τής  Θεσσαλονίκης. Ο Δήμαρχος κ Στέλιος Αγγελούδης, απόφοιτος της ΣΣΑΣ, αποδέχτηκε την πρόταση της ΕΕΥΕΔ. Η ΕΕΥΕΔ σχεδίασε τον Δείκτη Μνήμης όπως φαινεται παρακάτω :

Η ΕΕΥΕΔ ενημέρωσε αυτοβούλως την Διοίκηση της ΣΣΑΣ. Η ΣΣΑΣ πρότεινε κάποιες μικρές αλλαγές τις οποίες και ενσωματώσαμε. Ο “Δείκτης”  θα τοποθετηθεί   στον χώρο πρασίνου, παραπλεύρως τής εισόδου του Ινστιντούτο Γκαίτε και του Λαογραφικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, με μέτωπο προς το πεζοδρόμιο της οδού Βασ. Ολγας. Ο Δήμος θα αναλάμβανε τα έξοδα κατασκευής. Είχαμε δηλώσει ότι αν καθυστερούσε η όλη διαδικασία ή εάν προέκυπταν προβλήματα χρηματοδότησης,  η ΕΕΥΕΔ θα κάλυπτε πλήρως αυτή  την δαπάνη. Στην πορεία του όλου θέματος πληροφορηθήκαμε  από τον Δήμο Θεσσαλονίκης ότι η ΣΣΑΣ ανέλαβε την χρηματοδότηση του έργου (χωρίς ενημερωσή μας).  Η ΕΕΥΕΔ προσδοκά και εύχεται την απρόσκοπτη υλοποίηση του προγράμματος εορτασμού των 100 χρόνων από την ίδρυση της ΣΙΣ, θα παραμείνει δίπλα στη  Σχολή (πάντα με ανιδιοτέλεια) και  θα βοηθήσει σε οτιδήποτε  τής ζητηθεί. 

Η ΕΕΥΕΔ έχει ανοίξει ειδικό χώρο στην ιστοσελίδα της, όπου και παρουσιάζει θέματα σχετικά με την Ιστορία της ΣΙΣ-ΣΣΑΣ  με  τίτλο ΣΙΣ-ΣΣΑΣ 1926-2026 : εδώ

 

Η Περιγραφή της Σχολής από τον Ταξίαρχο (ΥΚ) Απόστολο Ράντσιο

Τάξη ΣΙΣ 1956 ΑΜ 550

 

Το κτίριο, στα δεξιά στην εμβληματική φωτογραφία (Φ1), δείχνει τους κύριους κοιτώνες της Σχολής. Η μεγάλη αυλή της πρόσοψης καταλήγει στην έξοδο από τη Σχολή στην οδό Βασιλίσσης ΄Ολγας. Δεξιά της πύλης, προς τον εξερχόμενο, υπήρχε, δεν ξέρω αν υφίσταται ακόμα, μικρό κτίσμα, (φυλάκιο;). όπου στεγαζόταν το κουρείο. Στην αυλή αυτή, όπως δείχνει και η φωτογραφία (Φ1,Φ2) γινόταν η σύνταξη του τάγματος μαθητών. Δεν ήταν όμως ο ζωτικός χώρος της καθημερινότητας των μαθητών. Ο διάδρομος μεταξύ της Γερμανικής Σχολής και του κτιρίου του σημερινού μουσείου οδηγούσε στους κύριους χώρους της ζωής της Σχολής. (Φ3)

Η μεγάλη σκάλα της πρόσοψης του μουσείου (Φ5) οδηγούσε στα γραφεία της διοίκησης. Κάτω από τη σκάλα σε ένα αρκετά ευρύχωρο ημιυπόγειο χώρο λειτουργούσαν τα λουτρά, ενώ στον τελευταίο όροφο του κτιρίου ήταν το ιατρείο* και το πειθαρχείο.

Ο προαναφερόμενος διάδρομος οδηγούσε σε μια τετράγωνη αυλή και κατάληγε στην αμμουδιά της παραλίας. Η αυλή αυτή, όπως και η παραλία, ήταν ο τόπος διαλείμματος και λειτουργικής επικοινωνίας των μαθητών. Στη δυτική πλευρά της αυλής υπήρχε σε προέκταση της σημερινής Γερμανικής Σχολής ένα διώροφο κτίριο που χρησιμοποιούνταν για τα μαγειρεία και ως εστιατόριο. Υπήρχε επίσης και ο λεγόμενος μεγάλος θάλαμος, που ήταν κοιτώνας για υποθέτω 60-70 μαθητές συμπεριλαμβανομένου ενός ιδιαίτερου μικρού χώρου (το ‘’θαλαμάκι’’) όπου έμειναν μαθητές της διοικούσας τάξης καθώς και καθυστερημένοι πτυχιούχοι, απομεινάρια τάξεων που είχαν αποφοιτήσει**. Σε αντίθεση με τους άλλους κοιτώνες, οι οποίοι εκτός του ότι αποτελούνταν από μικρούς θαλάμους είχαν και κεντρική θέρμανση, ο μεγάλος θάλαμος ‘’ζεσταινόταν’’ από μια ξυλόσομπα, που ήταν στη μέση και χρησίμευε περισσότερο για την ‘’εκπαίδευση’’ των πρωτοετών παρά για τη θέρμανση του χώρου.

Απέναντι από το εστιατόριο στην ανατολική πλευρά της αυλής ήταν ένα καινούργιο κτίριο, το κύριο αναγνωστήριο. Στο πίσω μέρος του μουσείου και στο ύψος του μπαλκονιού, που παρατηρείται σήμερα από τους διερχόμενους, υπήρχαν δύο μικρές αίθουσες, από τις οποίες η μία στέγαζε το αναγνωστήριο του Κτηνιατρικού και η άλλη εκείνο των ολιγάριθμων μαθητών της τάξης που είχε εισαχθεί στη Σχολή το 1955.

Απέναντι από το πίσω μέρος του διοικητηρίου, όπως το λέγαμε, παρόλο που στο κτίριο υπήρχαν και άλλες λειτουργίες, υπήρχε ένα στενόμακρο κτίσμα, όχι ιδιαίτερα υψηλής αισθητικής, κατά μήκος της παραλίας, όπου λειτουργούσε το ΚΨΜ. Εκεί γινόταν οι συγκεντρώσεις της Σχολής μεταξύ των οποίων και τα περίφημα σουαρέ. Για την ψυχαγωγία μας υπήρχε και ένα ραδιόφωνο και πικ απ εφοδιασμένο με δυο δίσκους κλασικής μουσικής, από τους οποίους ο ένας είχε το μπολερό του Ραβέλ, που έπαιζε νυχθημερόν (ακόμα το ακούω). Ο άλλος δίσκος δεν θυμάμαι τί περιείχε. Επίσης δεν μπορώ να θυμηθώ αν οι κινηματογραφικές προβολές, με αμερικάνικα ντοκιμαντέρ προβάλλονταν και στην παλιά Σχολή ή ήταν κάτι που μας βρήκε στην καινούργια, όπως λέγαμε τότε τις Σχολές.

Δυο λόγια για την παραλία (Φ6). Πέρα από τις όχι και τόσο ευχάριστες αναμνήσεις, εξαιτίας του ότι ο πολύ περιορισμένος φυσικός φωτισμός ευνοούσε την άσκηση της εξουσίας των μεγαλύτερων τάξεων στους μικρότερους, με αποτέλεσμα πολύς ιδρώτας να έχει χυθεί σ’ εκείνη την αμμουδιά, όμως, ειδικότερα τα απογεύματα, όταν έγερνε ο ήλιος μιας ηλιόλουστης μέρας η εικόνα ήταν μαγευτικά βουκολική και αξέχαστη. Μας έλεγαν οι παλιότεροι ότι το καλοκαίρι έκαναν και μπάνιο εκεί, στο θαλασσινό κατώφλι της Σχολής,όπως και ότι υπήρχε μια βάρκα που χρησιμοποιούνταν για θαλάσσιους περιπάτους, αλλά η τάξη μας δεν τα πρόλαβε αυτά. Προλάβαμε μόνο την προπόνηση που έκανε η κωπηλατική ομάδα της Σχολής και οποία ξεκινούσε από την παραλία πολύ νωρίς το πρωί, πριν το εγερτήριο τις αργίες κατά βάση.

Μια βιωματική ιστορία : Τον χειμώνα 1957-58 είχαμε βαριά επιδημία γρίπης. Κρεβατώθηκε όλη η Σχολή εκτός από τρεις τέσσερις που τη γλίτωσαν, μεταξύ των οποίων και εγώ. ΄Ετσι μας ανατέθηκαν καθήκοντα νοσοκόμου για να βοηθήσουμε τους ασθενείς συναδέλφους, ειδικότερα, κάνοντας σε όλους ενέσεις πενικιλίνης. Ας σημειωθεί ότι ο χρόνος ζωής της πενικιλίνης είχε λήξη και στο παράπονο κάποιων ότι η πενικιλίνη είναι ληγμένη και δεν ‘’ισχύει’’ έλαβαν αρμοδίως την απάντηση ότι ‘’η ΔΥΓ διέταξε να ισχύει’’.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

Επιμέλεια Ανάρτησης : Αργύρης Τασιόπουλος