ΕΠΥΛΛΙΑ & ΕΙΔΥΛΙΑ – Θ. ΤΣΟΧΑΛΗ

2026.02.02

Αργύρης Τασιόπουλος

Ο Συνάδελφος και Μέλος της ΕΕΥΕΔ κ. Θεόδωρος Τσοχαλής, δώρισε στην Βιβλιοθήκη της ΕΕΥΕΔ ένα ακόμη Βιβλίο του με τον τίτλο “Επύλλια και Ειδύλλια”. Οπως όλα τα μέχρι τώρα βιβλία του, αποτελεί και αυτό μια έκδοση “κόσμημα”. Διακρίνονται τα Βιβλια του για την :

Αισθητική και Ποιότητα: Πρόκειται για συλλεκτικές εκδόσεις υψηλής αισθητικής, που διακρίνονται για την εξαιρετική τους τυπογραφία, τη χρήση του πολυτονικού συστήματος και την προσεγμένη εικονογράφηση, θυμίζοντας παλαιά, κλασικά χειρόγραφα.
Πολύτιμη Συμβολή στη Γραμματεία: Αποτελούν μια πολύτιμη συμβολή στην Ελληνική Γραμματεία, καθώς αναδεικνύουν με μοναδικό τρόπο τον πλούτο της ελληνικής μυθολογίας και των κλασικών κειμένων, κάνοντάς τα προσβάσιμα στο σύγχρονο κοινό χωρίς να αλλοιώνεται η παραδοσιακή τους αίγλη.
Εκπαιδευτικός και Πολιτιστικός Θησαυρός: Μέσα από τις «Υποθέσεις» και τις αναλύσεις του, ο συγγραφέας καταφέρνει να συμπυκνώσει την ουσία των μύθων (όπως η Αρπαγή της Ευρώπης, ο Άδωνις ή η Ηρώ και ο Λέανδρος), προσφέροντας στον αναγνώστη μια πνευματική εμπειρία που συνδυάζει τη γνώση με την απόλαυση.
Διαχρονική Αξία: Η επιμονή στη λεπτομέρεια και η αγάπη για την ελληνική γλώσσα καθιστούν τα έργα του Τσοχαλή ιδανικά για όσους αναζητούν βιβλία που αντέχουν στον χρόνο και λειτουργούν ως φορείς πολιτισμού.

Η έκδοση “Επύλλια και Ειδύλλια”, σε μετάφραση και φιλολογική επιμέλεια του Θεόδωρου Χ. Τσοχαλή, αποτελεί μια αξιόλογη συμβολή στη σύγχρονη πρσέγγιση της ελληνιστικής ποίησης και των λογοτεχνικών ειδών του “επυλλίου” και του “ειδυλλίου”.

Το επύλλιο, ως μικρής έκτασης επικό ποίημα με μυθολογική και συχνά ερωτική θεματολογία, και το ειδύλλιο, ως λυρική ποιητική μορφή με έντονα βουκολικά και συναισθηματικά χαρακτηριστικά, εκπροσωπούνται στην παρούσα ανθολογία μέσα από έργα σημαντικών ποιητών της ύστερης αρχαιότητας. Τα κείμενα φωτίζουν πτυχές του μύθου, της ερωτικής εμπειρίας και της ανθρώπινης ευαισθησίας, όπως αυτές διαμορφώθηκαν στον ελληνιστικό κόσμο.

Η μεταφραστική προσέγγιση του Θ. Χ. Τσοχαλή χαρακτηρίζεται από φιλολογική ακρίβεια, σεβασμό στη μορφή και στο ύφος των πρωτοτύπων, καθώς και από σαφή μέριμνα για τη λειτουργική ανάγνωση των κειμένων στη νέα ελληνική γλώσσα. Η επιμέλεια της έκδοσης επιτρέπει στον αναγνώστη να προσεγγίσει τα έργα όχι μόνο ως ιστορικά τεκμήρια, αλλά και ως ζωντανά ποιητικά κείμενα με διαχρονική αισθητική αξία.

Το βιβλίο «Επύλλια και Ειδύλλια» απευθύνεται σε φιλολόγους, ερευνητές της κλασικής γραμματείας, φοιτητές ανθρωπιστικών σπουδών, καθώς και σε κάθε μελετητή που ενδιαφέρεται για τη λογοτεχνική παραγωγή της ελληνιστικής εποχής και τη σύγχρονη επιστημονική της πρόσληψη. Συνιστά ένα χρήσιμο εργαλείο τόσο για τη διδασκαλία όσο και για τη μελέτη της αρχαίας ποίησης σε μετάφραση.

Σε άρθρο στην στήλη “ΣΤΟΧΑΣΜΟΙ” της Κυριακάτικης, Δημοκρατίας της 1 Μαρτίου 2026, ο δημοσιογράφος Νίκος Παπουτσόπουλος, παρουσίασε με έξοχο τρόπο το βιβλίο. Παραθέτουμε το σχετικό άρθρο.

Κυριακάτικης, Δημοκρατίας της 1 Μαρτίου 2026

Μ’ έναν ύμνο στην Αφροδίτη, την παντοδύναμη θεά του Έρωτος, η οποία αποτελεί το ιδεώδες της τέλειας καλλονής, ως θεά της γονιμότητος συμβολίζει τις δημιουργικές δυνάμεις της φύσεως και εν τέλει εκφράζει την ειδυλλιακή ομορφιά της ήρεμης ειρηνικής ζωής, ο λόγιος ιατρός, φιλόστοργος και ποιητής Θεόδωρος Τσοχαλής αφιερώνει το νέο του εκδοτικό πολύτιμο έργο «Επύλλια και Ειδύλλια» (κεντρική διάθεση Δ. Καστανιώτη, Αθήνα).

Μικρά έπη και σύντομα (βραχείας διάρκειας) ποιήματα του βουκολικού βίου περιλαμβάνει ο τόμος, με τα έργα «Ευρώπη» του Συρακούσιου Μόσχου (2ος αι. π.Χ.), του Βίωνος από τη Σμύρνη (στην ίδια περίοδο) «Αδώνιδος Επιτάφιος». Μικρά έπη και ποιήματα που αφιερώνουν στον έρωτα λογοτέχνες και ποιητές κατά τη διάρκεια της ελληνιστικής περιόδου έως και τα πρωτοβυζαντινά έτη, όταν ακόμη το πνεύμα του Ομήρου αποτελούσε την κύρια έμπνευση σε νεότερους ποιητές που συνέθεταν έργα, ανάμεσα στους οποίους ο Ρόδιος Απολλώνιος στα «Αργοναυτικά».

«Επύλλια και Ειδύλλια» με ύμνους και οι αφιερώσεις στον Έρωτα και στην Αφροδίτη, που ενέπνευσαν και εμπνέουν καλλιτέχνες όλων των εποχών, όπου τον ωραίο Άδωνι, τον Έρωτα, νεκρό ανάμεσα στα άνθη του έαρος θρηνεί η Αφροδίτη: και νεκρός ωραίος είναι, όμορφος, σαν να κοιμάται, Κυθέρεια.

Νεκρόν θρηνεί ανάμεσα σε επιτύμβια αγάλματα και τα άνθη και τις λιτανείες του έαρος η Κύπρις, η θεά που είχε εμπνεύσει και τον Όμηρο, καθώς ο Αχιλλέας άλλον έρωτα αποζητούσε πίσω από τα τείχη της Τροίας, εκείνα που φύλαξαν στα έπη της μακρόχρονης πολιορκίας την Ελένη, την αιώνια ερωτική διάσταση ανάμεσα σε θεούς και ανθρώπους, την αρχέγονη δύναμη που μόνον δύναται και Ζήνα δαμάσαι: «ἀνέβηκα μόνη/ στα ψηλά τείχη και σεργιάνιζα/ μόνη, ολομόναχη, ανάμεσα/ σε Τρώες και Αχαιούς, νιώθοντας τον αγέρα να κολλάει επάνω μου…/ έτσι ωραία, ανέγγιχτη, δοκιμασμένη,/ την ώρα που μονομαχούσαν οι δύο αντεραστές μου και κρινόταν η τύχη/ του πολύχρονου πολέμου» (Γ. Ρίτσος, «Η Ελένη», από την Τέταρτη Διάσταση).

ΣΠΑΝΙΟ ΑΡΧΕΙΟ

Τέσσερις ποιητές ανακαλεί ο Θεόδωρος Τσοχαλής στο νέο του έργο «Επύλλια και Ειδύλλια» (ύστερα από τη δική του «Ιλιάδα» και την «Οδύσσεια» και τα «Αργοναυτικά» και τις «Μεταμορφώσεις» του Οβίδιου, και του Απουλήιου «Έρως και Ψυχή», έργα μοναδικά με πλούτο πληροφοριών, λεπτομέρειες, σχετικά χαρτών και θησαυρό χαρακτικών και εικόνων από το σπάνιο αρχείο του – μόχθο πολύχρονης μελέτης και έρευνας και δαπάνης – έργα που συνθέτουν το πανόραμα της ελληνικής λογοτεχνίας από την αρχαϊκή εποχή έως τα ύστερα ρωμαϊκά έτη. Ποίηση που αγγίζει τη σύγχρονη εποχή η οποία άναρχα ανατρέπει και καταλύει εύθραυστες σχέσεις ανθρώπων, αρχών και αξιών και συνθλίβει τον έρωτα της ηδονής και της οδύνης, του θρήνου και της παρηγορίας, της απώλειας και της ελπίδας, της οργής και της σκέδας, ανάμεσα σε τεχνάσματα δοξασίας ποιητικής γλώσσας, ανοίκειας στους Αχαιούς, άγνωστης στους Τρώες του Ομήρου: «Ὁ βασιλεύς κεντά, κεντά τους ἵππους/ θέλει με λύτρα από τον τρομερόν/ εχθρόν/ του Τέκνου του το σώμα ν’ ανακτήσει,/ και με σεπτήν κηδείαν να τιμήσει./ Κεντά ο βασιλεύς, κεντά τους ἵππους/ ἐκτείνεται ο δρόμος ζοφερός/ πετά ο Δαρδανίδης προς τα πλοία/ Ἀργείων φονικών και Ἀχαιών/ σκοτεινών» (Κ.Π. Καβάφης, «Ιππίου Νυκτοπορία»).

Αυτή τη μυθική ατμόσφαιρα αναπολεί και ανακαλεί ο Θεόδωρος Τσοχαλής στις μεταφράσεις του, καθώς προσεγγίζει με συνέπεια την έννοια των λέξεων του αρχαίου κειμένου, με κατάλληλο υπομνηματισμό, δημιουργεί με τη μετάφρασή του εικόνες σύγχρονες, απτές, κατανοητές απόλυτα, και αναπλάθει – αναθρώσκει – την ατμόσφαιρα μύθου και θρύλου, εκείνην που είχε περιγράφει ο Όμηρος, ο οποίος κληροδότησε στην ανθρωπότητα την απόλυτη γλώσσα και ποίηση, έναν ανεκτίμητο παγκόσμιο πνευματικό θησαυρό, πηγές από όπου αντλούν τα «Επύλλια και Ειδύλλια» της σύγχρονης έκδοσης του καλαίσθητου τόμου του Θεόδωρου Τσοχαλή.

Έναν ύμνο στην Αφροδίτη De rerum natura του Lucretius προτάσσει στον τόμο ο Τσοχαλής, καθώς στο κείμενο που ακολουθούν παρεμβαίνουν στην πλοκή εκάστης υποθέσεως η υπερκόσμιος καλλονή θεά Αφροδίτη και ο διάσημος ποικιλόμορφος φτερωτός γιος της, σημειώνει στον πρόλογο ο μεταφραστής των έργων: στο επύλλιο του Κόλλουθου, «Αρπαγή της Ελένης», η Αφροδίτη ενεφύσησε έρωτα στον Πάρι και τον οδήγησε στα φιλόξενα ανάκτορα του βασιλιά της Σπάρτης, στο επύλλιο του Μουσαίου «Ηρώ και Λέανδρος», η πανέμορφη ιέρεια της Αφροδίτης, όταν είδε τον σύντροφό της τσακισμένο στα βράχια, έπεσε από τον βράχο και πέθανε πάνω στον νεκρό αγαπημένο της, στον «Επιτάφιο του Αδώνιδος» του Βίωνος, η Αφροδίτη θρηνεί τον αγαπημένο της, τον οποίο τραυμάτισε θανάσιμα κάπρος, ενώ ο Συρακούσιος Μόσχος στο ειδύλλιο «Ευρώπη», γλυκό όνειρο έστειλε η θεά στην θυγατέρα του Φοίνικος, καθώς δύο ήπειροι, η Ασία και η απέναντί της, με μορφή γυναικών, εμάχοντο για εκείνην, για την κατάκτησή της.

Απάνθισμα Ειδυλλίων ολοκληρώνει το έργο του Θεόδωρου Τσοχαλής, και απάνθισμα σημαντικών έργων διάσημων καλλιτεχνών ανά τους αιώνες αποδίδουν με ενάργεια την περιγραφή των ποιημάτων και κοσμούν τις σελίδες του τόμου, τον οποίο ο συγγραφέας αφιερώνει στην Αφροδίτη, την Κυθέρεια: «Συ μητέρα των Αινειάδων, η ηδονή θεών κι ανθρώπων/ Αφροδίτη σεπτή, που κάτω απ’ τις ουράνιες τροχιές των άστρων/ εσύ τη θάλασσα, που πλέουν τα πλοία, εσύ τη γη μας την καρποφόρο/ γεμίζεις, κάθε έμψυχο πλάσμα χάρη σ’ εσένα δημιουργείται» (Lucretius, De rerum natura, μτφρ. Θ. Τσοχαλής).

ΞΕΦΥΛΛΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

ΕΛΕΝΗΣ ΑΡΠΑΓΗ

ΥΠΟΘΕΣΗ

Στοὺς γάμους τοῦ Πηλέως καὶ τῆς Θέτιδος, στὰ ἄλση τοῦ Κενταύρου Χείρωνος, προσῆλθαν προσκεκλημένοι ὅλοι οἱ θεοὶ καὶ οἱ θεὲς τοῦ Ὀλύμπου ἐκτὸς ἀπὸ τὴν Ἔριδα. Ἐνοχλημένη ἐπῆγε ἀπρόσκλητη καὶ ἀθέατη καί, γιὰ νὰ τοὺς ἐκδικηθεῖ, ἔριξε ἕνα χρυσὸ μῆλο ἀνάμεσα στὶς θεὲς Ἥρα, Ἀφροδίτη καὶ Ἀθηνᾶ. Ἐπάνω του ἦταν χαραγμένες οἱ λέξεις “ἡ καλὴ λαβέτω” ἢ “τῇ καλλίστῃ.” Ἐπειδὴ τὸ διεκδικοῦσαν καὶ οἱ τρεῖς, ὁ Ἑρμῆς, μὲ ἐντολὴ τοῦ Δία, πῆρε τὸ μῆλο καὶ τὸ παρέδωσε στὸν Πάρι γιὰ νὰ κρίνει καὶ νὰ τὸ δώσει στὴν ὀμορφότερη θεά. Κάθε μία ἀπὸ τὶς κρινόμενες θεὲς γιὰ νὰ τὸν δελεάσει, τοῦ ὑποσχέθηκε ἀνάλογο δῶρο. Ἡ Ἀθηνᾶ τοῦ ὑποσχέθηκε τὴ γνώση τοῦ πολέμου καὶ ἀνδρεία, ἡ Ἥρα νὰ τὸν κάνει βασιλιά τῆς Ἀσίας καὶ ἡ Ἀφροδίτη νὰ τοῦ δώσει τὴν πιὸ ὄμορφη γυναῖκα, τὴν Ἑλένη, βασίλισσα τῆς Σπάρτης. Ὁ Πάρις ἔδωσε τὸ μῆλο στὴν Ἀφροδίτη.

Μὲ τὴν καθοδήγηση τῆς θεᾶς ἑτοίμασε ἐννέα ἀρχέκακα πλοῖα καὶ ἐφοδιασμένος μὲ πλούσια δῶρα ἐπῆγε στὴ Σπάρτη, ὅπου τὸν ὑποδέχθηκε ἡ Ἑλένη. Μόλις τὸν ἀντίκρυσε, θαμπώθηκε ἀπὸ τὴν ὀμορφιά του, θεωρώντας τον πὼς εἶναι ὁ Ἔρως ἢ ὁ Διόνυσος, καὶ τὸν ἐρώτησε γιὰ τὴν καταγωγή του. Ἀπαντῶντας ὁ Πάρις τῆς ἐξιστόρησε τὰ προηγηθέντα μὲ τὶς τρεῖς θεὲς καὶ τῆς εἶπε ὅτι εἶναι ὑπόσχεση καὶ θέλημα τῆς Ἀφροδίτης νὰ κάνει τὴν Ἑλένη σύζυγό του. Δοθείσης εὐκαιρίας, δεδομένου ὅτι ὁ Μενέλαος ἔλειπε στὴν Κρήτη, ἡ Ἑλένη ἐπιβιβάσθηκε στὸ πλοῖο καὶ ἀκολούθησε τὸν Πάρι στὴν Τροία.

Κείμενο στην Αρχαία Ελληνική γλώσσα και δίπλα του η έμμετρη απόδοση στην Νεα Ελληνική. Μοναδικές εικόνες, από πίνακες ζωντανεύουν τα ποιήματα.

Ενδεικτική εμφάνιση κειμένου.

–

ΤΑ ΚΑΘ’ ΗΡΩ ΚΑΙ ΛΕΑΝΔΡΟΝ

Ἡ πανέμορφη Ἡρὼ ἦταν ἱέρεια στὸν ναὸ τῆς Ἀφροδίτης στὴν πόλη Σηστὸ τῆς Θράκης στὰ παράλια τοῦ Ἑλλησπόντου. Στὶς ἀπέναντι ἀκτὲς στὴν Ἄβυδο ζοῦσε ὁ νεαρὸς Λέανδρος, ὁ ὁποῖος μαζὶ μὲ ἄλλους προσκυνητὲς ἐπισκέφθηκε τὸν ναὸ τῆς θεᾶς κατὰ τὴν ἀνοιξιάτικη πανηγυρικὴ ἑορτή της. Ὅταν εἶδε τὴν ὄμορφη ἱέρεια τὴν ἐρωτεύθηκε σφόδρα καί, μετὰ τὴ γιορτή, τὴν προσέγγισε καὶ τῆς ἐξομολογήθηκε τὸν ἔρωτά του. Ἡ Ἡρὼ διστακτικὰ πρόβαλε τὶς ἀντιρρήσεις της φοβούμενη τοὺς γονεῖς της καὶ σεβόμενη τὸ ἱερατικὸ ἀξίωμα. Στὸ τέλος ἐνέδωσε στὰ ἐρωτόλογά του καὶ τὸν δέχθηκε στὸν πύργο, ὅπου πέρασαν μαζὶ τὴ νύχτα. Τὴν αὐγὴ ὁ Λέανδρος ἐπέστρεψε κολυμπῶντας στὴν Ἄβυδο. Τὸ τολμηρὸ ἐγχείρημα τὸ ἐπανελάμβανε κάθε νύχτα ἔχοντας ὡς ὁδηγὸ τὸ φῶς τοῦ λύχνου, τὸν ὁποῖον τοποθετοῦσε ἡ ἐρωτευμένη Ἡρὼ στὴν κορυφὴ τοῦ πύργου. Μία χειμωνιάτικη νύχτα ὁ θαρραλέος Λέανδρος, ἀψηφῶντας τὸν ὑγρὸ κίνδυνο, ἐπανέλαβε τὸ τόλμημα. Ὅμως ὁ θυελλώδης ἄνεμος ἔσβησε τὸν λύχνο, καὶ ὁ ἄτυχος κολυμβητὴς ἔχασε τὸν προσανατολισμό του καὶ στὴν ἄνιση πάλη μὲ τὰ κύματα ἔχασε καὶ τὴ ζωή του. Τὰ κύματα ὁδήγησαν τὴ σορὸ τοῦ πνιγμένου στὴ βάση τοῦ πύργου. Τὴν αὐγὴ ἡ ἀνήσυχη Ἡρώ, ὅταν εἶδε τὸν σύντροφό της τσακισμένον στὰ βράχια, ἔπεσε ἀπὸ τὸν πύργο καὶ πέθανε πάνω στὸν νεκρὸ ἀγαπημένο της.

ΕΥΡΩΠΗ

ΥΠΟΘΕΣΗ

Ἡ θεὰ Ἀφροδίτη ἔστειλε γλυκὸ ὄνειρο στὴ νεάνιδα Εὐρώπη, κόρη τοῦ Φοίνικος. Ὀνειρεύθηκε πὼς εἶδε δύο ἠπείρους, τὴν Ἀσία καὶ τὴν ἀπέναντί της, μὲ τὴ μορφὴ γυναικῶν, νὰ μάχονται γιὰ ἐκείνη. Ἡ ντόπια τὴν κρατοῦσε σφιχτὰ λέγοντας πὼς τὴ γέννησε· ἡ ἄλλη τὴν τραβοῦσε μὲ ἐπιμονὴ καὶ εἶπε ὅτι εἶναι γραφτὸ ἀπὸ τὸν Δία νὰ γίνει βραβεῖο της ἡ Εὐρώπη. Ὅταν ξύπνησε, κατέβηκε στὰ παράλια λιβάδια τῆς Φοινίκης, ὅπου συνάντησε τὶς φίλες της. Ἡ ἴδια κρατοῦσε χρυσὸ κάνιστρο, μέγα θαῦμα, περίφημο ἔργο τοῦ Ἡφαίστου, διακοσμημένο μὲ σκηνὲς ἀπὸ τὴν περιπέτεια τῆς Ἰοῦς. Ὁ Ζεὺς γοητεύθηκε ἀπὸ τὴν ὀμορφιά της καὶ τὴν ἐρωτεύθηκε. Γιὰ νὰ ἀποφύγει τὴ ζηλοτυπία τῆς Ἥρας καὶ γιὰ νὰ παραπλανήσει τὴν ἀθώα παρθένο, ἄλλαξε μορφὴ καὶ ἔγινε ταῦρος μὲ ὕφος γλυκὸ καὶ ἐράσμιο. Πλησίασε τὴν ἀνύποπτη κοπέλα, στάθηκε μπρὸς στὰ πόδια της, τὴν ἔθελξε μὲ τὴν ἐμφάνισή του καὶ τὴν προσέλκυσε νὰ καθίσει στὴν ράχη του. Ξεθαρρεμένη καὶ ἀνύποπτη ἡ Εὐρώπη κάθισε στὴ ράχη του προσκαλῶντας καὶ τὶς συνομήλικές της. Περιχαρὴς ὁ θεόταυρος σηκώθηκε καὶ ὁρμῶντας στὸ κύμα διέσχισε τὴ θάλασσα μὲ τὸ πολύτιμο λάφυρό του. Ὅταν ἔφθασε στὴν Κρήτη, ξαναπῆρε τὴ θεϊκὴ μορφή του. Ἐκεῖ ὁ Ζεὺς τῆς ἔλυσε τὴν παρθενικὴ ζώνη καὶ ἡ πρὶν κόρη ἔγινε νύφη καὶ γέννησε στὸν Δία τρία παιδιά, τοὺς Μίνωα, Ραδάμανθυ καὶ Σαρπηδόνα.

ΑΔΩΝΙΔΟΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ

ΥΠΟΘΕΣΗ

Ὁ πασίγνωστος γιὰ τὴν ὀμορφιά του νεαρὸς Ἄδωνις ἦταν γιὸς τῆς Μύρρας ἢ Σμύρνας καὶ τοῦ Θείαντος ἢ τοῦ Κινύρα, βασιλιᾶ τῆς Κύπρου, πατέρα τῆς Μύρρας. Τὸν ἐρωτεύθηκε ἡ θεὰ τοῦ κάλλους Ἀφροδίτη καὶ παραδόθηκε στὴν εὐπρόσδεκτη ἀγκαλιά του. Ὁ εὐτυχὴς ἐραστής, ὄντας φιλοκυνηγός, περιφερόταν στὰ δάση κυνηγῶντας ἄγρια θηρία μὲ κίνδυνο τῆς ζωῆς του. Ἀνησυχῶντας μήπως ἀπωλέσει τὸν ἐραστή της, ἀναμιγνύοντας τὰ λόγια μὲ τὰ φιλιά της, συμβούλευε τὸν σφριγηλὸ νέο νὰ ἀποφεύγει τὸ κυνήγι τῶν ἄγριων ζώων γιὰ νὰ μὴ χάσει τὴ ζωή του. Ὁ Ἄδωνις παρακούοντας τὶς στοργικὲς συμβουλές της, σὲ μιὰ κυνηγετικὴ ἔξοδο τραυματίσθηκε θανάσιμα ἀπὸ ἀγριόχοιρο. Ἡ θεὰ βλέποντας τὸν νεκρὸ νέο, τὸν ἀγκαλιάζει, ξεσπᾶ σὲ λυγμοὺς καὶ τὸν θρηνεῖ ἀπαρηγόρητα μὲ λόγια ἄκρως συγκινητικά, τὰ ὁποῖα θυμίζουν μοιρολόγια τῶν νεώτερων χρόνων.

Ἀλληγορικὰ ὁ Ἄδωνις εἶναι προσωποποίηση τῆς ζωογόνου βλαστήσεως τῆς ἀνοίξεως. Τὸ θαλερό του σφρίγος διαρκεῖ ἕξι μῆνες. Ὁ θάνατός του ὑποδηλώνει τὴν ἐξαφάνιση τῶν φυτῶν κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ χειμῶνος, ὁπότε ἀπέρχεται στὸν ἀόρατο κόσμο τῆς Περσεφόνης καὶ ἐπανέρχεται πανέμορφος καὶ ἀναζωογονημένος τὴν ἑπόμενη ἄνοιξη. Γιὰ τὴν ἀλληγορικὴ συσχέτιση τοῦ σφριγηλοῦ κάλλους τοῦ Ἀδώνιδος μὲ τὴ ζωογόνο ὀμορφιά τῆς ἀνοιξιάτικης βλαστήσεως ἔχουν γραφεῖ πολυάριθμα κείμενα, ποιήματα, παραδόσεις, ἀναλύσεις καὶ σχόλια.